จารึกเหรียญเงินทวารวดี (บ้านท่าแค)

จารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (บ้านท่าแค)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเหรียญเงินทวารวดี (บ้านท่าแค)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

เหรียญภัทรบิฐ (บัลลังก์) หรือ ฑมรุ (กลอง)

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๒

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

(ลบเลือน)

วัตถุจารึก

เงิน

ลักษณะวัตถุ

เหรียญทรงกลมแบน ด้านหนึ่งมีจารึก อีกด้านหนึ่งมีรูปภัทรบิฐ

ขนาดวัตถุ

เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๑๐ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

ในวิทยานิพนธ์ เรื่อง การวิเคราะห์โบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค ตำบลท่าแค อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี กำหนดเป็น “เหรียญภัทรบิฐ (บัลลังก์) หรือ ฑมรุ (กลอง)”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๕๒๖

สถานที่พบ

แหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค ตำบลท่าแค อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

กองโบราณคดี และกองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์

ปัจจุบันอยู่ที่

ไม่ปรากฏหลักฐาน

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารเมืองโบราณ ปีที่ ๑๐ ฉบับที่ ๔ (ตุลาคม-ธันวาคม ๒๕๒๗) : ๒๐-๒๗.
๒) แหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค (กรุงเทพฯ : อมรินทร์การพิมพ์, ๒๕๒๗), ๑๔-๑๕.
๓) การวิเคราะห์โบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี (กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๘), ๑๐๘-๑๐๙.
๔) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) : ๗๔-๗๕.

ประวัติ

เหรียญเงินนี้ขุดพบอยู่ในชั้นดินธรรมชาติที่ ๒ ของหลุมขุดค้น SS. 9 ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของโรงเรียนบ้านท่าแค การขุดค้นทางโบราณคดีนี้เป็นการขุดค้นครั้งที่ ๒ ของแหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค ดำเนินการโดย รัชนี บรรณานุรักษ์ นักโบราณคดี กองโบราณคดี กรมศิลปากร ร่วมกับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ โดยดำเนินการตั้งแต่วันที่ ๑๙ เมษายน-๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๒๖ ซึ่งต่อมา ทนงศักดิ์ หาญวงษ์ นักศึกษาปริญญาโท สาขาวิชาโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ ภาควิชาโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ได้ศึกษาโบราณวัตถุที่ขุดพบที่แหล่งโบราณคดีแห่งนี้เป็นวิทยานิพนธ์เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ซึ่งก็ได้กล่าวถึงเหรียญเงินนี้ว่า เป็นเหรียญเงิน มีตรารูปกากบาท อยู่ในกรอบสี่เหลี่ยม (?) แต่ก็ไม่ได้กล่าวถึงอีกด้านหนึ่งของเหรียญ ว่ามีลักษณะเช่นใด ต่อมา เมธินี จิระวัฒนา ได้เรียบเรียงข้อมูลเหรียญโบราณที่พบในประเทศไทยขึ้น เพื่อตีพิมพ์บทความชื่อ “เหรียญตรารุ่นเก่าที่พบในประเทศไทย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๕“ ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓๔ ฉบับที่ ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) โดยเรียกเหรียญเงินนี้ว่า “เหรียญตรารูปทัมรุ/จารึกอักษรไม่ชัดเจน” ซึ่งก็หมายความว่า อีกด้านที่เป็นจารึกนั้น ลบเลือนไม่สามารถอ่านได้ แต่อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก โบราณวัตถุที่พบรวมสมัยกัน และเหรียญเงินที่มีจารึกของทวารวดีนั้น จารึกด้วยอักษรปัลลวะ ดังนั้น จึงมีความเป็นไปได้ว่าเหรียญเงินที่บ้านท่าแคนี้ น่าจะจารึกด้วยอักษรปัลลวะด้วยเช่นกัน

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื่องจากรูปอักษรลบเลือนมาก จึงน่าจะมีการศึกษาพิจารณารูปอักษรใหม่โดยละเอียดอีกครั้ง แต่อย่างไรก็ตาม อีกด้านหนึ่งมี “รูปบัลลังก์” หรือ “ภัทรปิฏะ” หรือ “ภัทรบิฐ” เป็นสัญลักษณ์ ๑ ใน ๑๐๘ มงคล ของอินเดียโบราณ รูปบัลลังก์ที่พบส่วนใหญ่บนเหรียญเงินทวารวดีนั้น นิยมทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ภายในรูปสี่เหลี่ยมจะทำเป็นกากบาทไว้ แต่อย่างไรก็ตาม รูปลักษณะเช่นนี้ก็สามารถมองเป็นทัมรุ (กลอง ๒ หน้า) ได้เช่นกัน

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามโบราณวัตถุร่วมสมัย อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : ตรงใจ หุตางกูร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) สุรพล นาถะพินธุ, “หลักฐานจากบ้านท่าแคและข้อคิดบางประการเกี่ยวกับชุมชนโบราณในที่ราบภาคกลางตอนล่าง,” เมืองโบราณ ๑๐, ๔ (ตุลาคม-ธันวาคม ๒๕๒๗) : ๒๐-๒๗.
๒) ภูธร ภูมะธน, แหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค (กรุงเทพฯ : อมรินทร์การพิมพ์, ๒๕๒๗), ๑๔-๑๕.
๓) ทนงศักดิ์ หาญวงษ์, การวิเคราะห์โบราณวัตถุทีได้จากการขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านท่าแค ตำบลท่าแค อำเภอเมืองจังหวัดลพบุรี (กรุงเทพฯ : บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๘), ๑๐๘-๑๐๙.
๔) เมธินี จิระวัฒนา, “เหรียญตรารุ่นเก่าที่พบในประเทศไทย ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๕,” ศิลปากร ๓๔, ๒ (มีนาคม-เมษายน ๒๕๓๔) : ๖๙-๘๖.
๕) ผาสุข อินทราวุธ, “๓.๓.๒ การใช้เหรียญโลหะมาตรฐานเป็นสื่อกลางการค้าขาย,” ใน ทวารวดี การศึกษาเชิงวิเคราะห์จากหลักฐานทางโบราณคดี (กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์อักษรสมัย, ๒๕๔๒), ๑๒๔-๑๓๓.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170