จารึกธรรมมิกราชา

จารึก

จารึกธรรมมิกราชา

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกธรรมมิกราชา

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกธรรมิกราชา (ลพ./๓๖, พช. ๓๖, ๔๐)

อักษรที่มีในจารึก

มอญโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๗

ภาษา

บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๙ บรรทัด (ชำรุดโดยหักออกเป็น ๒ แผ่น แผ่นที่ ๑ มี ๔ บรรทัด แผ่นที่ ๒ มี ๕ บรรทัด)

วัตถุจารึก

หินทราย

ลักษณะวัตถุ

แผ่นหิน

ขนาดวัตถุ

แผ่นที่ ๑ กว้าง ๓๑ ซม. สูง ๔๒ ซม. หนา ๒๔ ซม. แผ่นที่ ๒ กว้าง ๒๐ ซม. สูง ๒๓ ซม. หนา ๒๔ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลพ. ๓๖”
๒) ในหนังสือ วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย กำหนดเป็น “จารึกธรรมิกราชา (ลพ./๓๖, พช. ๓๖, ๔๐)”

ปีที่พบจารึก

ก่อนพุทธศักราช ๒๕๑๕

สถานที่พบ

บริเวณคณะอัฏฐารส วัดพระธาตุหริภุญไชย อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน

พิมพ์เผยแพร่

วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๓), ๓๐-๓๑.

ประวัติ

คณะเจ้าหน้าที่สำรวจเอกสารโบราณและจารึก กองหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากรออกสำรวจเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๕ ได้พบจารึกดังกล่าวที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติหริภุญไชย จังหวัดลำพูน นายสมชาย คงวานิชโรจน์ เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์ระบุว่า จารึกหลักนี้ถูกพบบริเวณคณะอัฎฐารส วัดพระธาตุหริภุญไชย อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ก่อนปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ต่อมามีการอ่าน-แปลโดย นายเทิม มีเต็ม และ นายเกษียร มะปะโม งานบริการหนังสือตัวเขียนและจารึก กองหอสมุดแห่งชาติ โดยตีพิมพ์ลงในหนังสือ วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๓

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื่องจากจารึกชำรุดค่อนข้างมาก ข้อความที่อ่าน-แปลได้จึงไม่ต่อเนื่องกัน จับความได้เพียงว่ามีการกล่าวถึง “พระเจ้าธรรมิกราช” หรือพระราชาผู้ทรงธรรม และ “อานิสงส์ต่างๆ” ซึ่งนายเกษียร มะปะโม ได้ให้ความคิดเห็นไว้ว่า พระเจ้าธรรมิกราชที่ปรากฏในจารึกน่าจะเป็นกษัตริย์พระองค์เดียวกับที่ถูกกล่าวถึงในชินกาลมาลีปกรณ์ ว่า “เมื่อพระเจ้าอาทิจจ์ ล่วงลับไปแล้ว ยังมีกษัตริย์องค์หนึ่งพระนามว่า “ธัมมิกราชา” ครองราชสมบัติต่อมา ทรงสร้างพระพุทธรูปสูง ๑๘ ศอก ดำรงอยู่ในราชสมบัติ ๕ ปี สวรรคต ต่อจากนั้น พระเจ้ารถครองราชสมบัติอยู่ ๕ ปี ต่อจากนั้น พระเจ้าสัพพาสิทธิ ทรงราชาภิเษกเมื่อพระชนมายุ ๑๗ ปี และพระองค์ก่อเสริมพระธาตุทรงปราสาทไว้เป็นสูง ๒๔ ศอก ทรงสะสมบุญเป็นอันมาก ครองราชสมบัติอยู่ ๔๕ ปี”

ผู้สร้าง

พระเจ้าธรรมมิกราช

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากรูปอักษรมอญโบราณซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับจารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ ๑ (วัดดอนแก้ว) และจารึกพระเจ้าสววาธิสิทธิ ๒ (วัดกู่กุด) ซึ่งมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ ดังนั้นจารึกหลักนี้จึงน่าจะมีอายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๗ เช่นเดียวกัน อักษรมอญโบราณนี้มีการกำหนดอายุจากรูปอักษรซึ่งมีลักษณะใกล้เคียงกับตัวอักษรที่ปรากฏบนศิลาจารึก “มยเจดีย์” (Mayazedi) ของพระเจ้าจันสิตถา (Kyanzittha) (อักษรโรมัน Ky ในภาษาพม่าแทนเสียง /c/ ซึ่งเท่ากับ จ ในภาษาไทย) กษัตริย์พุกาม (พม่า) ซึ่งจารึกไว้เมื่อ พ.ศ. ๑๖๒๘ และ ๑๖๓๐ อนึ่ง อาณาจักรพุกามมีการรับอิทธิพลด้านตัวอักษรไปจากมอญ เมื่อพระเจ้าอนิรุทธ (อโนรธามังฉ่อ) กษัตริย์พุกาม (พม่า) ทรงยกทัพไปตีเมืองสะเทิม (ถะทน หรือสุธรรมวดี) ซึ่งเป็นราชธานีของหัวเมืองมอญฝ่ายใต้สำเร็จ พระองค์ทรงกวาดต้อนผู้คน ช่างฝีมือ ตลอดจนภิกษุสงฆ์ และคัมภีร์ทางพุทธศาสนาที่มีอยู่ในดินแดนดังกล่าวไปสู่พุกามทำให้วัฒนธรรมมอญแพร่หลายสู่พุกาม ทั้งนี้รวมไปถึงการใช้ตัวอักษรด้วย ในเรื่องของการยืมตัวอักษรนี้ ศ. เรอชินาล์ด เลอ เมย์ (Reginald Le May) กล่าวว่า พม่ารับวัฒนธรรมการเขียนหนังสือไปจากมอญ เมื่อราว พ.ศ. ๑๖๐๖ ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระเจ้าจันสิตถา ผู้ครองราชย์ต่อจากพระเจ้าอนิรุทธ (อโนรธามังฉ่อ) นั่นเอง

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) Okell John, A reference grammar of colloquial Burmese (Oxford : Oxford University Press, 1969), 16.
๒) จำปา เยื้องเจริญ, เทิม มีเต็ม และคงเดช ประพัฒน์ทอง, ”จารึกธรรมมิกราชา,” ใน วิเคราะห์ศิลาจารึกในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ หริภุญไชย, พิมพ์ครั้งที่ ๒ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๓๓), ๓๐-๓๑.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170