จารึกโคลงโลกนิติ แผ่นที่ ๑๘ (บทที่ ๑๒๐ - ๑๒๖)

จารึก

จารึกโคลงโลกนิติ แผ่นที่ ๑๘ (บทที่ ๑๒๐ - ๑๒๖)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 16 ธ.ค. 2553 09:45:55 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกโคลงโลกนิติ แผ่นที่ ๑๘ (บทที่ ๑๒๐ - ๑๒๖)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน ไม่ทราบจำนวนบรรทัด

วัตถุจารึก

หิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

ขนาดวัตถุ

กว้างด้านละ ๓๖ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ผนังด้านนอกศาลาทิศพระมณฑป วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, ๒๕๔๔), ๖๓๕ - ๗๐๔.

ประวัติ

จารึกโคลงโลกนิติ เป็นพระนิพนธ์ในกรมสมเด็จพระเดชาดิศร เดิมติดอยู่ที่ผนังรอบศาลา ทิศพระมณฑปทั้ง ๔ ทิศ แต่ละทิศ ประกอบด้วยโคลงจำนวน ๑๐๕ บท รวมทั้งสิ้น ๔๒๐ บท แต่ศาลาทิศตะวันออกถูกรื้อลงในสมัยรัชกาลที่ ๔ เมื่อโปรดให้สร้างพระเจดีย์อีกองค์หนึ่ง ในปัจจุบันจึงเหลือเพียง ๓ ทิศ โคลงบทแรกเริ่มต้นที่ศาลาด้านทิศตะวันตก ตั้งแต่บทที่ ๑ - ๑๐๕ ต่อด้วยศาลาด้านทิศใต้ ตั้งแต่บทที่ ๑๐๖ - ๒๑๑ และศาลาด้านทิศตะวันออก ซึ่งถูกรื้อไป มีจารึกตั้งแต่บทที่ ๒๑๒ - ๓๑๖ ส่วนด้านสุดท้ายคือ ศาลาด้านทิศเหนือ เริ่มตั้งแต่บทที่ ๓๑๗ - ๔๒๐ จารึกแต่ละแผ่น อยู่ภายใต้กรอบปูนปั้นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีลวดลายดอกพุดตานประดับอยู่โดยรอบ สำหรับจารึกที่สูญหายไปเพราะการรื้อศาลาทิศตะวันออกนั้น ดร. นิยะดา เหล่าสุนทร ได้คัดลอกจากต้นฉบับตัวเขียนของโคลงโลกนิตเลขที่ ๔๖ และ ๗๑ ซึ่งมีประวัติในบานแผนกของเลขที่ ๔๖ ว่า “จุลศักราช ๑๑๙๖ ปีมะเมีย นักษัตร ฉศก พระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนเดชอดิสร ทรงชำระโคลงสุภาษิตที่ซ้ำผิดวิปลาสให้ถูกต้องตามบาลีและโบราณคดีอันสมควร ข้าพระพุทธิเจ้า ขุนสุวรรณ์อักษรจาฤก พระศรีภูริปรีชาธิราชาเสนาบดีศรีสาลักษณ์สอบทานถูกถ้วนตามสำเนา ๓ ครั้ง ขอพระราชทูลเกล้าฯ ถวายเล่ม ๑ ชอเดชะ”

เนื้อหาโดยสังเขป

จารึกข้อความในโคลงโลกนิติ พระนิพนธ์ในกรมสมเด็จพระเดชาดิศร ตั้งแต่บทที่ ๑๒๐ - ๑๒๖

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ซึ่งปรากฏหลักฐานว่า บนผนังศิลาทิศพระมณฑป ติดจารึกโคลงโลกนิติทั้ง ๔ หลัง ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่อง การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๒, จาก:
นิยะดา เหล่าสุนทร, บรรณาธิการ, ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, ๒๕๔๔), ๖๓๕ - ๗๐๔.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170