จารึกเรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะ แผ่นที่ 9 (นางภัททา)

จารึก

จารึกเรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะ แผ่นที่ 9 (นางภัททา)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 7 พ.ค. 2551 14:08:10 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะ แผ่นที่ 9 (นางภัททา)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

ภัททากุณฑลเกษาเถรีวัตถุ

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน 1 ด้าน มี 10 บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง 15 ซม. ยาว 33.5 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

เชิงผนังระหว่างหน้าต่างทางด้านทิศใต้ของวิหารพระพุทธไสยาสน์ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

1) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2544), 110.
2) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2554), 112.

ประวัติ

จารึกนี้เป็นหนึ่งในจารึกเรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะจำนวน 12 แผ่น ซึ่งกล่าวถึงประวัติสาวิกาของพระพุทธเจ้าผู้เป็นเอตทัคคะในด้านต่างๆ 13 องค์ ในบริเวณเชิงผนังระหว่างหน้าต่างทางด้านทิศตะวันออกและทิศใต้ของวิหารพระพุทธไสยาสน์ วัดพระเชตุพนฯ โดยแผ่นที่ 1 เริ่มจากทางด้านทิศตะวันออกของวิหาร จารึกดังกล่าวอยู่ภายใต้จิตรกรรมฝาผนังซึ่งมีเรื่องราวสอดคล้องกับกับข้อความในจารึกแต่ละแผ่น อย่างไรก็ตาม จารึกที่อยู่ภายในวิหารพระพุทธไสยาสน์นั้น มีหลายแผ่นที่เนื้อหาในจารึกกับภาพไม่ตรงกัน สันนิษฐานว่าเกิดจากการบูรณะปฏิสังขรณ์แล้วนำจารึกไปติดไว้ผิดจากตำแหน่งเดิม

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงประวัติของสาวิกานามว่า “ภัททากุณฑลเกสา” ซึ่งเป็นเอตทัคคะด้านขิปปาภิญญา

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการสร้างวิหารพระพุทธไสยาสน์ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) เมื่อครั้งปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ซึ่งโปรดให้ขยายเขตพระอารามออกไปทางทิศเหนือ แล้วสร้างพระพุทธไสยาสน์ขึ้น รวมถึงวิหารซึ่งมีพระองค์เจ้าลดาวัลย์ทรงเป็นแม่กองในการก่อสร้าง ดังปรากฏหลักฐานในโคลงดั้นปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน พระนิพนธ์ในกรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร (2550) ; นวพรรณ ภัทรมูล (2556), แก้ไขเพิ่มเติม, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., จาก :
1) “การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2554), 75-91.
2) “จดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2544), 57-73.
3) “จารึกเรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะ 13 องค์ : จารึกติดไว้ที่เชิงผนังหว่างหน้าต่างวิหารพระนอน,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2554), 109-113.
4) “เรื่องพระสาวิกาเอตทัคคะ 13 องค์ : จารึกติดไว้ที่เชิงผนังหว่างหน้าต่างวิหารพระนอน,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, 2544), 107-111.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ 21-22 กรกฏาคม 2550

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170