จารึกโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖

จารึก

จารึกโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๒-๑๔

ภาษา

บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด (เป็นชิ้นส่วนที่ชำรุด)

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

อาจเป็นฐานประติมากรรม มีลักษณะเป็นแผ่นหิน มีรูกลวงตรงกลาง

ขนาดวัตถุ

ทรงกลมชำรุด กว้าง ๒๑ ซม. ยาว ๕๐ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

ในหนังสือ จารึกที่เมืองศรีเทพ และหนังสือ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ กำหนดเป็น “จารึกโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๕๓๔

สถานที่พบ

โบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖ เมืองโบราณศรีเทพ อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ

ปัจจุบันอยู่ที่

อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์

พิมพ์เผยแพร่

๑) จารึกที่เมืองศรีเทพ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๔), ๑๒๗-๑๓๒.
๒) อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม, ๒๕๕๐), ๑๓๗.

ประวัติ

ศิลาจารึกหลักนี้ พบขณะทำการขุดแต่งโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖ ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ ซึ่งโบราณสถานแห่งนี้ อยู่ติดกับปรางค์สองพี่น้อง ทางด้านทิศตะวันตก หลักฐานจากการขุดแต่งบ่งชี้ว่า เป็นโบราณสถานทางศาสนาพราหมณ์ในพุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ แต่อักษรและข้อความในจารึกเป็นอักษรปัลลวะ ภาษาบาลี และตัวอักษรก็มีอายุอยู่ในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ ซึ่งเป็นคนละยุคกับตัวโบราณสถาน เป็นไปได้ว่าศิลาจารึกหลักนี้ ซึ่งชำรุดและมีขนาดเล็กอาจถูกนำมาจากบริเวณอื่นในเมืองศรีเทพในภายหลัง หรือบริเวณนี้อาจเคยเป็นโบราณสถานทางพุทธศาสนาในพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔ มาก่อน แล้วภายหลังชำรุดทรุดโทรม ภายหลังราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ ศาสนาพราหมณ์ได้เจริญขึ้นในเมืองศรีเทพ จึงได้มีการบูรณะให้โบราณสถานแห่งนี้เป็นศาสนสถานของฮินดูไป อย่างไรก็ตาม ในปรางค์สองพี่น้อง ได้พบแผ่นหินรูปครึ่งวงกลมสลักลายกลีบบัว ซึ่งกล่าวกันว่าเป็นโบราณวัตถุสมัยทวารวดีในพุทธศตวรรษที่ ๑๒ และถูกนำมาใช้เป็นส่วนประกอบของโบราณสถานในพุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๗

เนื้อหาโดยสังเขป

เนื้อหาของจารึกหลักนี้เกี่ยวกับหลักธรรมสำคัญของพระพุทธศาสนาเรื่อง โพธิกถา ปฏิจจสมุปบาทมนสิการ ข้อที่ ๑-๓ ว่าด้วยเรื่อง ปฏิจจสมุปบาท อนุโลม และ ปฏิโลม

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามรูปแบบอักษรปัลลวะ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๔

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลจาก : ตรงใจ หุตางกูร, วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี(๒๕๔๗); นวพรรณ ภัทรมูล, แก้ไขเพิ่มเติม (๒๕๕๗), โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., จาก :
๑) กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม, “จารึกเมืองศรีเทพ,” ใน อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม, ๒๕๕๐), ๑๒๙-๑๔๓.
๒) มหามกุฎราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์, “โพธิกถา ปฏิจจสมุปบาทมนสิการ,” ใน พระวินัยปิฎก เล่ม ๔ มหาวรรค ภาค ๑ และ อรรถกถา, พิมพ์ครั้งที่ ๓ (กรุงเทพฯ : มหามกุฎราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์, ๒๕๓๖),  ๑-๖.
๓) “วินยปิฏเก มหาวคฺคสฺส ปฐโม ภาโค ๔,” ใน สฺยามรฏฺสฺส เตปิฏกํ (๒๕๒๕), ๓.
๔) อัญชนา จิตสุทธิญาณ, “จารึกโบราณสถานหมายเลข ๐๙๙๖,” ใน จารึกที่เมืองศรีเทพ (กรุงเทพฯ : โครงการอุทยานประวัติศาสตร์ กองโบราณคดี กรมศิลปากร, ๒๕๓๔), ๑๒๗-๑๓๒.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายและภาพคัดจำลองอักษรจารึกจาก : จารึกที่เมืองศรีเทพ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๔)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170