จารึกพระเจ้าจิตรเสนในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

นม. 63, พช. พิมาย 121/2507

อักษรที่มีในจารึก

ปัลลวะ

ศักราช

พุทธศักราช 12

ภาษา

สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน 1 ด้าน มี 6 บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลาสีขาว

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา หรือทรงกลีบบัว

ขนาดวัตถุ

กว้าง 31 ซม. สูง 52 ซม. หนา 18 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

1) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “นม. 63”
2) พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย กำหนดเป็น “พิมาย 121/2507”
3) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 (2559) กำหนดเป็น “จารึกพระเจ้าจิตรเสนในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย”

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช 2546

สถานที่พบ

ในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย ตำบลในเมือง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

ผู้พบ

เจ้าหน้าที่สำรวจจารึกของสำนักหอสมุดแห่งชาติ

ปัจจุบันอยู่ที่

ในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย ตำบลในเมือง อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา

พิมพ์เผยแพร่

จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2559), 126-127.

ประวัติ

จารึกหลักนี้พบในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา สภาพจารึกชำรุดมากมีรูปอักษรบรรทัดสุดท้ายเห็นเพียงเล็กน้อย ลักษณะเป็นรูปอักษรปัลลวะ ภาษาสันสกฤตข้อความเหมือนกับจารึกวัดสุปัฏนาราม 1 (อบ. 4)

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความในจารึกกล่าวถึงพระเจ้าจิตรเสน กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ทรงได้ชัยชนะเหนือกัมพูประเทศ และได้เฉลิมพระนามว่า “ศรีมเหนทรวรมัน” อีกทั้งโปรดให้สร้างรูปเคารพต่าง ๆ ในลัทธิไศวนิกายไว้เพื่อเป็นเครื่องหมายแห่งชัยชนะของพระองค์ 

ผู้สร้าง

ศรีมเหนทรวรมัน

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุตามรูปแบบของตัวอักษรปัลลวะ ได้อายุราวพุทธศตวรรษที่ 12 นอกจากนี้ เนื้อความยังกล่าวถึงรัชสมัยของพระเจ้าศรีมเหนทรวรมัน ซึ่งครองราชย์อยู่ราว พ.ศ. 1150-1159 ดังนั้น จึงอาจกำหนดอายุได้ราวกลางพุทธศตวรรษที่ 12 ก็ได้เช่นกัน

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2568, จาก :
1) ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกวัดสุปัฏนาราม 1,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 : อักษรปัลลวะ อักษรหลังปัลลวะ พุทธศตวรรษที่ 11-14 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2559), 101-103.
2) “จารึกพระเจ้าจิตรเสนในคลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พิมาย,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 : อักษรปัลลวะ อักษรหลังปัลลวะ พุทธศตวรรษที่ 11-14 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2559), 126-127. 

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : จารึกในประเทศไทย เล่ม 1 : อักษรปัลลวะ อักษรหลังปัลลวะ พุทธศตวรรษที่ 11-14 (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, 2559)