จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม 23 (เขาคันธมาท)

จารึก

จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม 23 (เขาคันธมาท)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 25 พ.ค. 2563 16:40:32 )

ชื่อจารึก

จารึกที่เสาวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม 23 (เขาคันธมาท)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน 1 ด้าน มี 5 บรรทัด

วัตถุจารึก

หิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง 11.8 ซม. ยาว 36.7 ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

1) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร : กรณีตัวอย่างความช่วยเหลือทางวัฒนธรรมจากเยอรมันนี (กรุงเทพฯ : สถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน, กรมศิลปากร และกระทรวงศึกษาธิการ, 2528).
2) ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2543).

ประวัติ

จารึกนี้เป็นหนึ่งในจารึกจำนวน 32 แผ่นที่อยู่บนเสา 8 ต้น ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ซึ่งมีข้อความบรรยายภาพจิตรกรรมเล่าเรื่อง ไตรภูมิ ชาดก และธรรมนิทานอันปรากฏอยู่ทุกด้านของเสา โดยแผ่นที่ 1 เริ่มจากเสาต้นที่ 1 ด้านขวามือของพระประธาน เวียนเข้าหาพระประธานแบบทักษิณาวัตรแล้วจบในแผ่นที่ 32 บนเสาต้นที่ 8 ด้านซ้ายมือของพระประธาน เนื้อหาในจารึกแต่ละแผ่นมีที่มาต่างกันไป ได้แก่ ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา (ไตรภูมิฉบับหลวง) นิบาตชาดก พระสูตรและอรรถกถา ปัญญาสชาดก รามเกียรติ์ สมุดภาพไตรภูมิ ฉบับกรุงศรีอยุธยา - ฉบับกรุงธนบุรี นิทานปกรณัม และมหาวงศ์ นอกจากนี้มีบางส่วนที่ไม่ทราบถึงที่มา อนึ่ง นอกจากจารึก 32 แผ่นบนเสาแล้ว ภายในวิหารยังมีจารึกบนฝาผนังอีก 28 แผ่น ซึ่งเป็นการบรรยายจิตรกรรมฝาผนังเกี่ยวกับอดีตพุทธ 27 องค์ (ดู "จารึกที่ผนังวิหาร วัดสุทัศน์เทพวราราม 1 - 28")

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงเรื่องเขาคันธมาท, เรื่องพ่อค้าจับกาไปขายและเรื่องเขาสุทัศน์ (เนื้อหาของจารึกนี้มีที่มาจาก คัมภีร์ไตรภูมิโลกวินิจฉัย ยกเว้นเรื่องพ่อค้าจับกาไปขายซึ่งมาจากพาเวรุรัฏฐชาดก ในอรรถกถา นิบาตชาดก ติกนิบาต จตุกกนิบาต ลำดับที่ 339)

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบนเสาทั้ง 32 แผ่นไม่ปรากฏศักราชและไม่มีหลักฐานว่าสร้างขึ้นในสมัยใด อย่างไรก็ตาม มีข้อสันนิษฐานว่าน่าจะถูกสร้างขึ้นในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเช่นเดียวกับจารึกที่ฝาผนังวิหาร เนื่องจากรัชกาลที่ 3 ทรงมีพระราชนิยมในการสร้างจารึกบรรยายเรื่องชาดกและไตรภูมิ ดังจะเห็นได้จากกรณีของวัดพระเชตุพนซึ่งมีจารึกเรื่องชาดกที่ผนังด้านหน้าของศาลาคู่หน้าพระมหาเจดีย์ และจารึกเรื่องนิรยกถาและเปตกถาที่เสาของศาลาการเปรียญ

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., 2548, จาก:
1) วรรณิภา ณ สงขลา, การอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนัง พระวิหารหลวงวัดสุทัศนเทพวราราม (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2531).
2) สัจจรัตน์ สุขในมณี, ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2543).

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ 26 เมษายน 2550

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170