จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ชุดคำค้น 1 คำ

,

จารึกที่ผนังวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (พระพุทธกัสสปะ)

จารึก

จารึกที่ผนังวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (พระพุทธกัสสปะ)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกที่ผนังวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ๒๗ (พระพุทธกัสสปะ)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๑๑ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินชนวน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๘.๙ ซม. ยาว ๖๒.๑ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ภายในวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม แขวงเสาชิงช้า เขตพระนคร จังหวัดกรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร : กรณีตัวอย่างความช่วยเหลือทางวัฒนธรรมจากเยอรมันนี (กรุงเทพฯ : สถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน, กรมศิลปากร และกระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๒๘).
๒) ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๓).

ประวัติ

จารึกนี้เป็นหนึ่งในจารึกจำนวน ๒๘ แผ่น บริเวณฝาผนังวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม ซึ่งกล่าวถึงอดีตพุทธเจ้า ๒๗ องค์ ทั้งหมดติดตั้งอยู่ภายใต้จิตรกรรมฝาผนัง ที่สอดคล้องกันกับเนื้อหาของจารึกทั้ง ๔ ด้านของวิหาร โดยเริ่มจากอดีตพุทธเจ้า มุมซ้ายมือของผนังด้านหน้าพระประธาน (ทิศเหนือ) แล้วเวียนไปทางขวาพระหัตถ์ของพระประธาน (ทิศตะวันออก) ไปจบลงที่ผนังทางด้านซ้ายของพระประธาน (ทิศตะวันตก) ทุกแผ่นจารด้วยอักษรไทย ภาษาไทย ลายมืออาลักษณ์ แต่ละแผ่นมีเลขกำกับไว้ที่ต้นข้อความ ที่มาของเนื้อหาจารึกมาจากคัมภีร์ ๓ เล่ม คือ สัมปิณฑิตมหานิทาน วิสุทธชนวิลาสินี และมธุรสวาหินี จารึกแผ่นที่ ๑ - ๓ มีที่มาจาก สัมปิณฑิตมหานิทานซึ่งกล่าวถึงเรื่องราวของพระพุทธเจ้า ตั้งแต่สมัยที่เป็นพระโพธิสัตว์นอกกาลพุทธภูมิ เป็นผลงานที่แต่งขึ้นในไทย ราวพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ส่วนจารึกที่เหลือมาจากคัมภีร์อีก ๒ เล่มดังที่กล่าวข้างต้น ซึ่งคัมภีร์วิสุทธชนวิลาสินี เป็นอรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน เนื้อความกล่าวถึงประวัติของอดีตพุทธเจ้าอย่างย่อ ซึ่งจะมีรายละเอียดอันพิศดารอยู่ในคัมภีร์มธุรัตถวิลาสินี อรรถกถา ขุททกนิกาย พุทธวงศ์ อนึ่ง นอกจากจารึก ๒๘ แผ่นบนฝาผนังแล้ว ภายในวิหารยังมีจารึกบนเสาอีก ๓๒ แผ่น ที่เป็นการบรรยายภาพจิตรกรรมบนเสา ซึ่งเป็นภาพเล่าเรื่องไตรภูมิ ชาดก และธรรมนิทานอีกด้วย

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงประวัติของพระพุทธกัสสปะ ซึ่งเป็นอดีตพุทธเจ้าในภัทรกัลป์ (กัลป์ปัจจุบัน)

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

จารึกนี้ไม่ปรากฏศักราช แต่สามารถกำหนดอายุได้จากข้อความใน หมายรับสั่งรัชกาลที่ ๓ ซึ่งทรงโปรดเกล้าให้สร้างจารึกดังกล่าวขึ้น ใน จุลศักราช ๑๒๐๖ (พ.ศ. ๒๓๘๗) ดังความตอนหนึ่งว่า “…บัดนี้ทรงพระราชศรัทธาให้บอกข้าราชการซึ่งยังไม่ต้องเกณฑ์ จารึกแผ่นศิลาใส่วัดพระเชตุพน ให้เกณฑ์จารึกศิลาใส่วัดสุทัศนเทพธารามเรื่องพุทธวงษ์ติดผนัง ๓๐ แผ่น…”

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) กุลพันธาดา จันทร์โพธิ์ศรี ... [และคนอื่นๆ], วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร : กรณีตัวอย่างความช่วยเหลือทางวัฒนธรรมจากเยอรมันนี (กรุงเทพฯ : สถานเอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน, กรมศิลปากร และกระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๒๘).
๒) วรรณิภา ณ สงขลา, การอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนัง พระวิหารหลวงวัดสุทัศนเทพวราราม (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๑).
๓) สัจจรัตน์ สุขในมณี, ศิลาจารึกในพระวิหารวัดสุทัศนเทพวราราม : การศึกษาเชิงวิเคราะห์ (กรุงเทพฯ : ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๔๓).

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170