จารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุม

จารึก

จารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุม

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุม

อักษรที่มีในจารึก

ขอมสุโขทัย

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๒๐

ภาษา

บาลี

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา

ลักษณะวัตถุ

รูปรอยพระพุทธบาท

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๖๗ ซม. สูง ๖๙ ซม. หนา ๗ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๔๗”
๒) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ กำหนดเป็น “จารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุม”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดศรีชุม ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ รามคำแหง จังหวัดสุโขทัย

พิมพ์เผยแพร่

จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๔๓-๔๖.

ประวัติ

ศิลาจารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุมนี้ เป็นจารึกที่ปรากฏรูปอักษรอยู่กลางรอยพระพุทธบาท ซึ่งใช้บอกชื่อสัญลักษณ์อันเป็นพุทธมงคล สำหรับรอยพระพุทธบาทชิ้นนี้ใช้พรหมโลก ๑๖ ภูมิ (ชั้น) เป็นเครื่องหมายแห่งมงคลดังกล่าว เรียงลำดับจากซ้ายไปขวา ๒ แถว แต่เนื่องจากรอยพระพุทธบาทนี้ชำรุด เนื้อศิลาแตกหายไปมากกว่าครึ่ง จึงไม่อาจทราบได้ว่า รูปสัญลักษณ์แห่งมงคลพระพุทธบาทมีอะไรบ้าง นอกจากนั้น การเรียงลำดับชั้นพรหมในจารึก มิได้เป็นไปตามลำดับแถว แต่แบ่งกลุ่มของภูมิต่าง ๆ ตามที่ปรากฏในคัมภีร์เตภูมิกถา ในกลุ่มพรหมโลกรูปภูมิ ๑๖ ดังนี้
๑. ปฐมฌานภูมิ มี ๓ ภูมิ คือ
๑.๑ พรหมปาริสัชชาภูมิ
๑.๒ พรหมปุโรหิตาภูมิ
๑.๓ มหาพรหมาภูมิ
๒. ทุติยฌานภูมิ มี ๓ ภูมิ คือ
๒.๑ ปริตตาภาภูมิ
๒.๒ อัปปมาณาภาภูมิ
๒.๓ อาภัสสราภูมิ
๓. ตติยฌานภูมิ มี ๓ ภูมิ คือ
๓.๑ ปริตตสุภาภูมิ
๓.๒ อัปปมาณสุภาภูมิ
๓.๓ สุภกิณหาภูมิ
๔. จตุตถฌานภูมิ มี ๗ ภูมิ คือ
๔.๑ เวหัปปผลาภูมิ
๔.๒ อสัญญีสัตตาภูมิ
๔.๓ อวิหาภูมิ
๔.๔ อตัปปาภูมิ
๔.๕ สุทัสสาภูมิ
๔.๖ สุทัสสีภูมิ
๔.๗ อกนิฎฐาภูมิ

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึงพรหมโลก ๑๖ ภูมิ

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กองหอสมุดแห่งชาติได้กำหนดให้เป็นจารึกอักษรขอมสุโขทัย อายุพุทธศตวรรษที่ ๒๐

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
ชะเอม แก้วคล้าย, “จารึกรอยพระพุทธบาทวัดศรีชุม,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ : อักษรธรรมและอักษรไทย พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๔๓-๔๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170