จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๓๙ (มหาชนกชาฎก)

จารึก

จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๓๙ (มหาชนกชาฎก)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 28 ก.ย. 2556 10:21:29 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๓๙ (มหาชนกชาฎก)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกเรื่องศาลารายหลังที่ ๑๖ ศาลานี้ใช้เป็นห้องสมุดโรงเรียนวัดพระเชตุพน ลำดับที่ ๕๓๙ (มหาชนกชาฎก)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน ไม่ทราบจำนวนบรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นหิน

ขนาดวัตถุ

-

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

ศาลารายหลังที่ ๑๖ (ศาลานี้ใช้เป็นห้องสมุดโรงเรียนวัดพระเชตุพน) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๒๐๐.
๒) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๒๐๒.

ประวัติ

จารึกอรรถกถาชาดก อยู่ในบริเวณศาลาราย ๑๖ หลัง ภายในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เดิมมีภาพจิตรกรรมที่มีเนื้อหาสอดคล้องกัน แต่ปัจจุบันไม่หลงเหลือภาพดังกล่าวแล้ว สำหรับจารึกได้สูญหายไปบางส่วน เนื่องจากมีการรื้อศาลา ๘ หลัง ส่วนที่เหลืออยู่ก็มีการเรียงลำดับอย่างไม่เป็นระเบียบ เข้าใจว่าเกิดขึ้นจากการปฏิสังขรณ์วัดในสมัยหลัง ซึ่งมีการเคลื่อนย้ายแล้วนำกลับไปติดไว้ผิดจากตำแหน่งเดิม 
จากการศึกษาของ นิยะดา  เหล่าสุนทร พบว่า ศาลารายแต่ละหลังจะมีจารึกจำนวน ๓๖ หรือ ๓๙ เรื่อง จารึกแต่ละแผ่นประกอบด้วยชาดก ๑ เรื่อง เว้นแต่ชาดกเรื่องสำคัญบางเรื่องซึ่งใช้พื้นที่มากกว่า ๑ แผ่น 

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึง มหาชนกชาดก ซึ่งเป็นเรื่องราวของพระโพธิสัตว์ครั้งเสวยพระชาติเป็นโอรสพญาอริฏฐชนก พญาอริฏฐชนกได้ตรัสสั่งเสียไว้กับพระมเหสีให้รักษาครรภ์ไว้ให้ดี ก่อนออกสู่สงครามแล้วสิ้นพระชนม์ในที่รบ พระมเหสีได้ปลอมพระองค์เป็นชาวเมือง มีทิศาปาโมกข์รับพระนางไปเลี้ยงเป็นน้อง จนประสูติพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์ถูกคามทารกเรียกว่าเป็นลูกแม่ม่าย จึงไถ่ถามจากมารดา เมื่อทราบความจริงแล้วก็ต้องการชิงราชสมบัติของพระบิดากลับมา จึงออกเดินทางด้วยความยากลำบากไปยังมิถิลานคร และได้ราชสมบัติกลับคืนในที่สุด

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)  ซึ่งมีหลักฐานว่ามีการเขียนภาพจิตรกรรมชาดก ๕๕๐ เรื่อง โดยมีการจารึกประกอบไว้ ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร (๒๕๕๑) ; นวพรรณ ภัทรมูล (๒๕๕๖), แก้ไขเพิ่มเติม, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., จาก:
๑) “การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๗๕-๙๑.
๒) “ศาลารายหลังที่ ๑๖ ศาลานี้ใช้เป็นห้องสมุดโรงเรียนวัดพระเชตุพน,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๒๐๐-๒๐๒.
๓) “ศาลารายหลังที่ ๑๖ ศาลานี้ใช้เป็นห้องสมุดโรงเรียนวัดพระเชตุพน,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๒๐๒-๒๐๔.
๔) “จารึกเรื่องอรรถกถาชาดก,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๑๔๓-๑๔๕.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170