จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๑๔ (ฉัททันตชาดก)

จารึก

จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๑๔ (ฉัททันตชาดก)

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 26 ก.ย. 2556 10:32:22 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกอรรถกถาชาดก ลำดับที่ ๕๑๔ (ฉัททันตชาดก)

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกเรื่องศาลาการเปรียญ (พระอุโบสถหลังเก่า) ลำดับที่ ๕๑๔ (ฉัตทันตชาฎก)

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

ไม่ปรากฏศักราช

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวน ๑ ด้าน มี ๒๐ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อนสีดำ

ลักษณะวัตถุ

แผ่นหินรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส

ขนาดวัตถุ

-

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

เสาหน้ามุขทางทิศตะวันตก ศาลาการเปรียญ (พระอุโบสถหลังเก่า) วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามฯ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๑๙๙.
๒) ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๒๐๑.

ประวัติ

จารึกอรรถกถาชาดก ตอน ฉัตทันตชาฎก เป็นจารึกลำดับที่ ๕๑๔ ในชุดจารึกอรรถกถาชาดก ซึ่งเป็นเรื่องราวของพระพุทธเจ้า ๕๔๗ พระชาติ จารึกอรรถกถาชาดกแผ่นอื่นๆ จะปรากฏอยู่ที่ศาลารายทั้ง ๑๖ หลัง แต่ส่วนของจารึกอรรถกถาชาดก ตอน ฉัตทันตชาฎก นี้ จะปรากฏอยู่ที่เสาหน้ามุขทางทิศตะวันตก ศาลาการเปรียญซึ่งเป็นพระอุโบสถหลังเก่า

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึง ฉัตทันตชาดก ซึ่งเป็นเรื่องราวของพระโพธิสัตว์ครั้งเสวยพระชาติเป็นพญาช้างฉัตทันต์ มีมเหษีเป็นช้างเผือก ๒ เชือก คือ มหาสุภัทธา และ จุลสุภัทธา วันหนึ่ง พญาช้างฉัตทันต์เล่นไม้รังโดยการเอาศีรษะชนไม้รังเพื่อจะเอาดอกรังที่บานอยู่ข้างบน แต่กิ่งรังที่มีมดแดงเกิดหัก ร่วงลงมาโดนจุลสุภัทธา นางช้างจึงเกิดน้อยใจและอาฆาตแค้น ครั้นเมื่อพญาช้างฉัตทันต์ได้ถวายเหง้าบัวและน้ำผึ้งแก่พระปัจเจกโพธิ์ นางจุลสุภัทธาก็ถวายผลไม้แก่พระปัจเจกโพธิ์บ้างแล้วอธิษฐานผูกเวรกับพระโพธิสัตว์

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากประวัติการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพนฯ ในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) ซึ่งมีหลักฐานว่ามีการติดจารึกอรรถกถาชาดกไว้ที่เสาในประธาน ๒ เสา ดังปรากฏในจดหมายเหตุเรื่องการปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน (ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๕๘, จาก :
๑) “การปฏิสังขรณ์วัดพระเชตุพน : ถอดจากโคลงดั้นพระนิพนธ์กรมสมเด็จพระปรมานุชิตชิโนรส,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๗๕-๙๑.
๒) “จารึกเรื่องศาลาการเปรียญ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๔๔), ๑๙๙.
๓) “จารึกเรื่องศาลาการเปรียญ,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๒๐๑.
๔) “จารึกเรื่องอรรถกถาชาดก,” ใน ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน (กรุงเทพฯ : คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน, ๒๕๕๔), ๑๔๓-๑๔๕.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), สำรวจเมื่อ ๒๑-๒๒ กรกฏาคม ๒๕๕๐

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170