จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกในพระวิหารพระนอนวัดป่าโมกข์

จารึก

จารึกในพระวิหารพระนอนวัดป่าโมกข์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกในพระวิหารพระนอนวัดป่าโมกข์

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช ๒๔๖๐

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๖๓ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อน สีขาว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๒๒ ซม. สูง ๑๖๒ ซม. หนา ๓ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) หอสมุดแห่งชาติกำหนดเป็น “อท.๒“
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๘๒ จารึกบนหินอ่อน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

วิหารพระนอนวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ อำเภอป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

วิหารพระนอนวัดป่าโมกข์ ตำบลป่าโมกข์ อำเภอป่าโมกข์ จังหวัดอ่างทอง

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๒๒๐ - ๒๓๐.

ประวัติ

จารึกหลักนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ ใน พ.ศ. ๒๕๒๑ โดยเรียกว่า “หลักที่ ๒๘๒ จารึกบนหินอ่อน”

เนื้อหาโดยสังเขป

โคลงเรื่องการชะลอพระพุทธไสยาสน์จำนวน ๖๙ บท ซึ่งเป็นพระราชนิพนธ์ของพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศเมื่อครั้งยังเป็นกรมพระราชวังบวร โดยตอนต้นกล่าวถึงประวัติการสร้างจารึกนี้ว่าถูกสร้างขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๖๐ โดยพระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เนื่องจากเมื่อคราวตามเสด็จรัชกาลที่ ๕ พร้อมกับพระเจ้าบรมวงษ์เธอกรมพระสมมติอมรพันธุ์ ทอดพระเนตรเห็นรอยกรอบข้างพระขนองพระพุทธไสยาศน์ แต่ไม่ปรากฏจารึก ต่อมาพระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) ได้พบหนังสือเก่าเป็นโคลงดังกล่าวจึงคัดสำเนาส่งให้หอสมุดวชิรญาณ พระเจ้าบรมวงษ์เธอทั้ง ๒ ทรงวิเคราะห์แล้วพบว่าน่าจะเป็นโคลงบนจารึกที่หายไปนั่นเอง จึงได้สร้างจารึกขึ้นใหม่โดยใช้หินอ่อนซึ่ง นายคลูเซอร์ ชาวอิตาลีถวาย ทรงอุทิศส่วนพระราชกุศลถวายแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และกรมพระสมมติอมรพันธุ์ อนึ่ง ต่อมามีการพบจารึกที่หายไป ประสาร บุญประคอง ระบุว่าจารึกหลักนี้มีข้อความผิดแปลกไปจากจารึกดังกล่าว ปัจจุบันอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระราชวังจันทรเกษม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ผู้สร้าง

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

การกำหนดอายุ

กำหนดอายุจากศักราชที่ปรากฏในบรรทัดแรกของจารึกว่า “พระพุทธสาสนกาลล่วงแล้ว ๒๔๖๐ พรรษา“ ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๖)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๒๘๒ จารึกบนหินอ่อน,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑), ๒๒๐ - ๒๓๐.

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๒ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๒๑)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170