Blog

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

จารึกตำรายา ณ ศาลาฤๅษี วัดบวรฯ ตอนที่ ๑

จารึกตำรายา ณ ศาลาฤๅษี วัดบวรฯ ตอนที่ ๑

QR-code edit Share on Facebook
เวลาที่โพส

โพสต์เมื่อวันที่ 22 เมษายน 2560 เวลา 11:24:32

บทความโดย : ทีมงาน

ในท่ามกลางหมู่อาคารของวัดบวรนิเวศวิหาร ที่ตั้งอยู่ริมถนนบวรนิเวศและถนนพระสุเมรุ ในท้องที่แขวงวัดบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร นั้น มีศาลาฤๅษี ๔ หลัง ตั้งอยู่ที่ ๔ มุมพระเจดีย์ มุมละ ๑ หลัง  ศาลาฤๅษีทั้ง ๔ หลังนี้พระสงฆ์ในวัดร่วมใจกันสร้างขึ้นด้วยปัจจัยมูลที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงพระประชวรคราวจะเสด็จสวรรคต รูปละ ๒๐ บาท



ศาลาฤาษีนี้จะสร้างเพื่อการใดไม่ทราบได้ แต่หากใครเคยเข้าไปจะพบว่าที่ผนังในศาลาฤๅษีด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ (ข้างศาลาการเปรียญ) นั้น ทำช่องบรรจุรูปฤๅษีดัดตนและประดับด้วยศิลาจารึกตำรายา ปัจจุบันพบว่ายังมีจารึกตำรายาเหลืออยู่จำนวน ๕ แผ่น และรูปฤๅษีดัดตน (ชำรุด เหลือเฉพาะฐาน)  จำนวน ๑ องค์



จารึกที่ผนึกอยู่ในช่องที่ผนังในศาลาฤๅษีด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ (ข้างศาลาการเปรียญ) นั้น เป็นจารึกสร้างด้วยศิลาทรงห้าเหลี่ยม จารด้วยอักษรและภาษาไทยสมัยรัตนโกสินทร์ เนื้อหาว่าด้วยโรคและการรักษาด้วยตำรับยาแผนไทย เทียบอายุได้ใกล้เคียงกับจารึกตำรายาวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามเนื่องจากสร้างในรัชสมัยเดียวกันคือรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร. ๓) ประกอบกับเนื้อหาจารึกและตำรับยาทั้ง ๕ แผ่นนี้มีความคล้ายคลึงกับ ‘จารึกตำรายาวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม’ มาก สันนิษฐานว่าน่าจะคัดลอกมาจากแหล่งข้อมูลเดียวกัน แม้จะมีความแตกต่างบ้างเล็กน้อยในส่วนของการสะกดคำ ชื่อเรียกสมุนไพร และชื่อเรียกเครื่องยาอื่นๆ

จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหารทั้ง ๕ แผ่นนี้ประกอบไปด้วย
(๑) จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร แผ่นที่ ๑ (ว่าด้วยลักษณะสิสิรฤดู)     
(๒) จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร แผ่นที่ ๒ (ว่าด้วยลักษณะไข้วิปริตปฐมเหตุ คำรบ ๒ ไข้สังวาลย์พระอินทร์)
(๓) จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร แผ่นที่ ๓ (ว่าด้วยลักษณะอุทรโรคคือมานโลหิตอันบังเกิดเพื่อโลหิตจาง คำรบ ๔)
(๔) จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร แผ่นที่ ๔ (ว่าด้วยลักษณะกุฏฐโรคอันบังเกิดแต่กองวาโยธาตุ)
(๕) จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร แผ่นที่ ๕ (ว่าด้วยลักษณะสันนิบาตกะตัดศีรษะด้วน)
 
ส่วนของเนื้อหาจารึกจากจารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหารนั้น จะได้กล่าวถึงในตอนต่อไป
 
 
 
---------------------------------------------
เรียบเรียงข้อมูลจาก
“ศาลาฤาษี,” ใน วัดบวรนิเวศวิหาร (พระนคร : มหามงกุฎราชวิทยาลัย, ๒๕๔๖), ๑๕๒.
สมเด็จพระญาณสังวร, “หอพระไตรปิฎกและการเปรียญ,”  ใน นำเที่ยววัดบวรนิเวศวิหาร (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๓๖), ๑๗-๑๘.
สำนักราชเลขาธิการ, บรรณาธิการ “ศาลาฤาษี,” ใน ศิลปกรรมวัดบวรนิเวศวิหาร = Buddhist art of Wat Bovoranives Vihara(กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์การศาสนา, ๒๕๔๖), ๑๐๔.

ผู้เขียน : นวพรรณ ภัทรมูล

คำสำคัญ : จารึกตำรายาวัดบวรนิเวศวิหาร

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170