ชาวไทยเบิ้งกับตัวตนในพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน

การบรรยายเรื่อง “ชาวไทยเบิ้งกับตัวตนในพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน” วันที่ 28 เมษายน 2549 โดยคุณชาญวิทย์ ตีรประเสริฐ เจ้าของวิทยานิพนธ์เรื่องพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านการแสดงทางวัฒนธรรมและกระบวนการรื้อฟื้นความเป็นไทเบิ้ง   ได้เล่าถึงที่มาที่ไป ความสำคัญ รวมถึงปัญหา และทางออกของพิพิธภัณฑ์ไทยเบิ้งพื้นบ้านโคกสลุง จังหวัดลพบุรี ซึ่งถือกำเนิดขึ้นในช่วง พ.ศ. 2540 หรือช่วงที่กระแสพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นกำลังเป็นที่นิยม

ชาญวิทย์พบว่า การมาถึงของเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ ได้สร้างความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ให้กับชุมชนชาวไทยเบิ้งบ้านโคกสลุง เมื่อเงินจำนวนมากถูกโยนลงไปในชุมชนเช่น ค่าเวนคืน ค่าก่อสร้างสาธารณูปโภคต่างๆ ทำให้เกิดปัญหาความไม่โปร่งใส ปัญหาเงินชดเชยไปไม่ถึงมือชาวบ้าน รวมทั้งปัญหาการเก็งกำไรที่ดิน ปัญหาวัยรุ่น ฯลฯ ชุมชนไทยเบิ้งดูจะอ่อนแอเกินไปเมื่อต้องเปิดรับกระแสเงินทุนและการพัฒนา
 
ในช่วงเวลานี้เองที่นักวิชาการเริ่มเข้าไปศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นในชุมชน และเป็นคนกลุ่มแรกที่แนะนำชาวบ้านว่า ต้องรื้อฟื้นความเป็นไทยเบิ้งกลับมา รวมทั้งยังแนะว่าควรจะต้องสร้างพิพิธภัณฑ์ไทยเบิ้ง ผู้ใหญ่แดงซึ่งเป็นผู้นำชุมชนจึงคิดทำพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน โดยตระเวนหาของเก่าที่ชาวไทยเบิ้งไม่ใช้แล้วนำมาจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ เพื่อเป็นเครื่องมือในการแสดงอัตลักษณ์ของพวกเขา
 
อย่างไรก็ดี พิพิธภัณฑ์ไทยเบิ้งมีวงจรชีวิตไม่ต่างจากพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านในที่อื่น คือ มักได้รับความสนใจแค่ช่วงแรกเท่านั้น จึงมีการรื้อฟื้นการแสดงรำโทน ซึ่งได้รับความนิยมและมักได้รับเชิญไปแสดงในที่ต่างๆ กล่าวได้ว่า รำโทนกลายเป็นเครื่องมือชิ้นใหม่ในการแสดงตัวตนของชาวไทยเบิ้ง อัตลักษณ์ของชาวไทยเบิ้งได้ย้ายตัวเองจากพิพิธภัณฑ์มาสู่การแสดงวัฒนธรรม
 
ชาญวิทย์ปิดท้ายว่า การแสดงออกซึ่งตัวตนวัฒนธรรมท้องถิ่น ไม่จำเป็นจะต้องนำเสนอผ่านรูปแบบพิพิธภัณฑ์อย่างเดียวเท่านั้น รวมทั้งเสนอว่า การทำพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นให้เป็นที่ยอมรับของคนนอก คนในท้องถิ่นต้องให้การยอมรับเสียก่อน จึงจะทำให้กระบวนการนำเสนอวัฒนธรรมท้องถิ่น ไม่ได้เป็นแค่เพียงกิจที่ทำตามๆ กันไป แต่เป็นกระบวนการสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนจริงๆ

ข้อมูลจาก: การบรรยายเรื่อง “ชาวไทยเบิ้งกับตัวตนในพิพิธภัณฑ์พื้นบ้าน” โดยคุณชาญวิทย์ ตีรประเสริฐ วันที่ 28 เมษายน 2549   คลิกชมวิดีโอ

รีวิวของพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยเบิ้งโคกสลุง