2. ศัพทานุกรมจารึก

ศัพทานุกรมจารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ศัพทานุกรมจารึก

ผลลัพท์การค้นหา

คำศัพท์ คำจารึก ชนิด ความหมาย ภาษา
3409 บิด (1) บิด น. อาการของโรคชนิดหนึ่งมีอาการปวดเบ่ง ลงท้อง ถ่ายเป็นมูกเลือด ท.
3410 ริดสีดวง (3) ริศดวง น. ชื่อโรคอย่างหนึ่ง มีอาการเหมือนฝี เป็นเม็ดตั้งขึ้นภายในร่างกายตั้งแต่สะดือ บางทีลงไปถึงทวารหนักและทวารเบา ถ้าเม็ดแตกจะบานออกเหมือนดอกบุก และมีโลหิตสดๆ จางๆ ไหลออกมาเป็นโลหิตใสเหมือนน้ำชานหมากหรือน้ำล้างเนื้อ ถ้าเป็นที่ทวารและบานออกเรียกว่าบานทะโรค ถ้าเป็นที่ทวารเบาของหญิงเรียกว่าส้วงเลื่อนทวารเบา ถ้าเป็นที่ทวารหนักเรียกว่าบานทะโรคเช่นเดียวกัน ท.
3411 เสลด (1) สเลด น. สิ่งเหนียวๆ ที่อยู่ในลำคอ ท.
3412 หรดาล (1) หรดาน น. แร่ธาตุชนิดหนึ่ง มีสีเหลือง ป.
3413 ซาง (3) ทราง น. ชื่อโรคชนิดหนึ่ง เป็นกับเด็กเล็กตั้งแต่แรกเกิดจนถึงอายุ 12 ปี อาการของโรคมีหลายอย่าง เช่น ตัวร้อน เชื่อมซึม ปากแห้ง อาเจียน บริโภคอาหารไม่ได้ ท้องเดินและที่สำคัญจะมีเม็ดขึ้นตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ในปากในคอ ลิ้นเป็นฝ้า เป็นต้น โรคซางมีหลายลักษณะหลายชนิด จำแนกออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ 2 กลุ่มคือ ซางเจ้าเรือน และซางจร  ท.
3414 เจ้าเรือน (1) เจ้าเรือน น. เป็นอยู่เดิม ท.
3415 มูกเลือด (1) มูกเลือด น. อาการลงท้อง มีเสมหะ มูกหรือเลือดในลำไส้ออกมากับอุจจาระ ท.
3416 เชื่อมมึน (1) เชื่อมมึน น. อาการของโรคชนิดหนึ่งพิษของโรคทำให้ใบหน้าหมองซึม นัยน์ตาปรือ ไม่กระปรี้กระเปร่า ท.
3417 ท้องมาน (2) ท้องมาร น. ชื่อโรคชนิดหนึ่งมีอาการท้องโตใหญ่อย่างหญิงมีครรภ์ ท.
3418 น้ำท่า (2) น้ำท่า น. น้ำในแม่น้ำลำคลองทั่วๆ ไป ท.
3419 ยาดำ (3) ยาดำ น. น้ำยางสีเหลืองของว่านหางจระเข้ไปเคี่ยวด้วยไฟอ่อนๆ จนข้นเหนียว แล้วผึ่งแดดให้แห้ง จะแข็งกลายเป็นก้อนสีดำ ท.
3420 ตับทรุด (1) ตับทรุด น. ชื่อโรคชนิดหนึ่ง อาการของโรคเกิดจากการล้มลงโดยแรง ตกจากที่สูง หรือเด็กตกจากเปล หรือถูกฟัดฟาดโดยแรง ทำให้เป็นไข้ซางละออง หละ หรือธาตุสมุฏฐาน ในร่างกายวิปริต ทำให้ตับเคลื่อนที่ทำให้เกิดเจ็บป่วยขึ้น ท.
3421 ธาตุสมุฏฐาน (1) ธาตุสมุถาร น. ที่เกิดแห่งโรคตามอาการของธาตุทั้ง 4 อันมีอยู่ในร่างกาย ได้แก่ ธาตุดินหรือปถวีธาตุ ธาตุน้ำหรืออาโปธาตุ ธาตุลมหรือวาโยธาตุ และธาตุไฟหรือเตโชธาตุ ธาตุทั้ง 4 นี้หากวิการหรือผันแปรผิดปกติไปในแต่ละสิ่งก็จะเป็นสมุฏฐานของโรคต่างๆ ตามกองธาตุเหล่านั้นโดยจำแนก ป.
3422 ดานเสมหะ (1) ดานเสมหะ น. อาการของโรคชนิดหนึ่ง เกิดจากเสมหะในร่างกายจับเป็นก้อนแข็งขึ้นในท้องทำให้มือเท้าเย็น บริโภคอาหารไม่ได้ อาเจียน ตัวร้อน เป็นไข้ ท้องเสีย ถ้าเป็นมากจะมีอาการชักตาตั้ง หายใจไม่ทัน อาจตายได้ ท.
3423 ซางช้าง (1) ทรางจาง น. ชื่อโรคซางชนิดหนึ่ง เป็นซางเจ้าเรือนประจำเด็กเกิดวันศุกร์ มีแม่ซาง 8-9 ยอด ขึ้นในที่ 3 แห่งคือ ที่นาภี 3 ยอด ทรวงอก 3 ยอด เพดาน 2-3 ยอด มีบริวาร 80 ยอด ขึ้นรายกระจายไปตามร่างกาย ที่แขน ขา ชายโครง กลางหลัง เป็นต้น มีอาการไอ คอแห้ง เจ็บคอ อาเจียนลม คอเปื่อย คันทั้งตัว กับมีแผลพุพอง หากขึ้นที่กระเพาะลำไส้ จะทำให้บริโภคอาหารไม่ได้ เบื่ออาหาร ท้องผูกจนเป็นพรรดึก เป็นต้น ท.
3424 ตาน (1) ตาน น. ชื่อโรคชนิดหนึ่ง เกิดจากตัวมิกิชาติ (พยาธิ) กินอยู่ภายในร่างกายทำให้เกิดโรคขึ้น มี 2 ชนิด คือ ตานโจรหรือตานขโมย และตานจร โรคตานเป็นโรคที่เกิดต่อเนื่องมาจากโรคซางเจ้าเรือน โดยจะเป็นกับเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 3 เดือน ขึ้นไปจนถึง 7 ปี และเมื่อพ้นเขตจากการเป็นโรคซางเจ้าเรือนแล้วมักจะเป็นโรคแทรกของซางจร ขณะที่ยังอยู่ในช่วงอายุการเป็นซางจร ท.
3425 ตานโจร (1) ตานโจร น. โรคตานชนิดหนึ่ง เป็นกับเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 5-6 ปีเป็นต้นไปจนถึง 7 ปี หรือพ้นเขตการเป็นซางเจ้าเรือน และมักจะเป็นโรคแทรกของซางจร อาการของโรคเกิดจากการกินอาหารของเด็กซึ่งมักชอบกินของแปลกรสสดคาว ทำให้บังเกิดเป็นพยาธิขึ้นมีตัวดั่งเอือนปลา ตั้งเป็นดานขึ้นแล้วกำเริบมีเมือกหรือเสมหะหุ้มห่ออยู่ เมื่อแรกเป็นขึ้นแล้วจะเป็นคนกินอาหารจุ กินไม่เป็นเวลา แต่ไม่มีกำลัง ไม่อ้วน มีอาการท้องรุ้งพุงมาน พุงป่อง ท้องใหญ่ ไส้พอง เป็นต้น เมื่อตัวแก่ขึ้นประมาณ 3 เดือนจะมีอาการลงท้องตกเลือดดังน้ำล้างเนื้อ ปวดมวน เป็นมูก ดากออก ตัวผอมเหลือง หากมีเม็ดผุดขึ้นพรึงไปทั้งตัวดังผด เป็นอาการตานโจรขึ้นแทรกซางแดง หากแม่ซางอยู่ที่ลิ้น จะทำให้ลิ้นกระด้าง คางแข็ง แม่ซางขึ้นที่หูก็จะเจ็บหู อยู่ที่ตาก็จะเป็นเกล็ดกระดี่ นานวันกลายเป็นต้อก้นหอย ถ้าขึ้นที่หน้าแข้งก็จะทำให้หน้าแข้งแข็งดังหนังกระเบน เป็นต้น อาการของโรคตานโจรมีหลายชนิดเกิดจากพยาธิและโรคซางชนิดต่างๆ ดังนี้ พยาธิชื่อกัณณะ พยาธิชื่อปุระธาตุบท พยาธิชื่อพะละพะหะ พยาธิชื่อมุสกายธาตุ พยาธิชื่อรัชชะกะ พยาธิชื่อสันตาธาตุ พยาธิชื่อสุจิมุกขกาลหิระ พยาธิชื่ออมุลธาตุ พยาธิชื่ออวรรณณะ พยาธิชื่ออุทราธาตุ ท.
3426 กิมิชาติ (1) กิมิชาติ น. พยาธิ หรือ หนอน ที่อาศัยอยู่ตามส่วนอวัยวะภายในร่างกายคนหรือสัตว์ ทำให้เกิดโรคขึ้นต่างๆ ท.
3427 เทพทาโร (1) เทพธาโร น. ไม้ต้นขนาดกลางไม่ผลัดใบทรงพุ่มกลับทึบ สีเขียวเข้ม ลำต้นเรียบไม่มีพูพอน เปลือกต้นสีเทาอมเขียว หรืออมน้ำตาล ค่อนข้างเรียบ แตกเป็นร่องยาวตามลำต้น เมื่อถากเปลือกออกจะมีกลิ่นหอม กิ่งมีลักษณะอ่อนเรียว เกลี้ยงและมักมีคราบขาว ท.
3428 สุรามะริด (1) สุรามฤท น. พืชในสกุลอบเชย พบเฉพาะในป่าลึกหรือพื้นที่อนุรักษ์ ท.
3429 พริกล่อน (2) พริกล่อน น. พริกไทยผลอ่อน หรือพริกไทยขาว ท.
3430 เทียนทั้ง 5 (2) เทียนทัง 5 น. พืชสมุนไพร 5 ชนิด ได้แก่ เทียนดำ เทียนแดง เทียนขาว เทียนข้าวเปลือก และเทียนตั๊กแตน ท.
3431 โกฐทั้ง 5 (1) โกดทัง 5 น. พืชสมุนไพร 5 ชนิด ได้แก่ โกฐหัวบัว (โกฐบัว) โกฐสอ โกฐเขมา โกฐเชียง และโกฐจุฬาลัมพา (โกฐจุฬาลำพา) ท.
3432 เบญจกูล (2) เบญกูน น. รากช้าพลู (ชะพลู) เถาสะค้าน ดีปลี เหง้าขิง (ขิงแห้ง) และรากเจตมูลเพลิง  ท.