จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images

จารึกวัดส่องคบ ๓

จารึก

จารึกวัดส่องคบ ๓

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 6 ม.ค. 2558 15:18:50 )

ชื่อจารึก

จารึกวัดส่องคบ ๓

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกอักษรไทย ภาษาไทย บนลานเงิน แผ่นที่ ๑ พ.ศ. ๑๙๑๖, หลักที่ ๔๔ จารึกลานเงินอักษร และ ภาษาไทย

อักษรที่มีในจารึก

ไทยอยุธยา

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๗๖

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๒ ด้าน มี ๑๓ บรรทัด ด้านที่ ๑ มี ๗ บรรทัด ด้านที่ ๒ มี ๖ บรรทัด

วัตถุจารึก

เงิน

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าลักษณะเดียวกับใบลาน

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๓.๑ ซม. ยาว ๒๓.๔ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ชน. ๔”
๒) กองพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำหนดเป็น “๔๕/๒๔๙๙”
๓) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๐๓) กำหนดเป็น “ารึกอักษรไทย ภาษาไทย บนลานเงิน แผ่นที่ ๑ พ.ศ. ๑๙๑๖”
๔) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ กำหนดเป็น “หลักที่ ๔๔ จารึกลานเงินอักษร และ ภาษาไทย”

ปีที่พบจารึก

๒๐ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๙๔

สถานที่พบ

เจดีย์วัดส่องคบ จังหวัดชัยนาท

ผู้พบ

พระครูบริรักษ์บรมธาตุ

ปัจจุบันอยู่ที่

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสารศิลปากร ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๐๓) : ๖๑-๖๓.
๒) ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ (พระนคร : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๕๘-๖๐.
๓) จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๓-๑๘๘.

ประวัติ

จารึกแผ่นนี้ถูกพบที่เจดีย์วัดส่องคบ จังหวัดชัยนาท มีการพิมพ์เผยแพร่คำอ่าน-แปล ครั้งแรกในวารสารศิลปากร ปีที่ ๓ ฉบับที่ ๕ (มกราคม ๒๕๐๓) ชื่อบทความ “คำจารึกอักษรไทย ภาษาไทย บนลานเงิน แผ่นที่ ๑ พ.ศ. ๑๙๑๖ พบที่เจดีย์วัดส่องคบ จังหวัดชัยนาท” โดยมี ฉ่ำ ทองคำวรรณ เป็นผู้อ่านและอธิบายคำ ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๐๘ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ พิมพ์โดยกำหนดเป็น “หลักที่ ๔๔ จารึกลานเงินอักษร และ ภาษาไทย พบที่เจดีย์ส่องคบ จังหวัดชัยนาท พ.ศ. ๑๙๑๖” การตีพิมพ์ครั้งล่าสุดใน พ.ศ. ๒๕๒๙ ใน จารึกในประเทศไทยเล่ม ๕ มี ก่องแก้ว วีระประจักษ์ เป็นผู้อ่าน โดยมีการเปลี่ยนแปลงในเรื่องของศักราชที่ปรากฏในจารึกจากเดิมที่ ฉ่ำ ทองคำวรรณ อ่านไว้ว่า ๑๙๑๖ ซึ่งจะอยู่ในสมัยของสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๑ (ขุนหลวงพะงั่ว) มาเป็น ๑๙๗๖ (ในที่นี้ได้กำหนดอายุตามการอ่านครั้งล่าสุด) ปัจจุบันจารึกหลักนี้ได้รับการเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร กรุงเทพมหานคร

เนื้อหาโดยสังเขป

พ่อยี่และแม่สร้อย มีศรัทธาสร้างเจดีย์ขึ้นองค์หนึ่ง มีการบรรจุพระทอง พระเงินและพระดีบุกรวมถึงทรัพย์สิ่งของอื่นๆ อีกหลายอย่าง นอกจากนี้ยังให้หลานบวชเป็นภิกษุและลูกชายบวชสามเณร โดยตั้งความปรารถนาให้ตนได้พบพระศรีอารย์ บรรลุโสดาปัตติผล และเข้าสู่นิพพาน ฯลฯ

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

กำหนดจากข้อความที่ปรากฏในบรรทัดแรกว่า “แต่พระเสด็จเข้านิพพานได้ ๑๙๗๖ ปี” คือ พ.ศ. ๑๙๗๖ ซึ่งตรงกับรัชกาลสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ ๒ (เจ้าสามพระยา) (ครองราชย์ พ.ศ. ๑๙๖๗-๑๙๙๑)

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล และพันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
๑) ก่องแก้ว วีระประจักษ์, “จารึกวัดส่องคบ ๓,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๕ : อักษรธรรม และอักษรไทย พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๔ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๑๘๓-๑๘๘.
๒) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “คำจารึกอักษรไทย ภาษาไทย บนลานเงิน แผ่นที่ ๑ พ.ศ. ๑๙๑๖ พบที่เจดีย์วัดส่องคบ จังหวัดชัยนาท,” ใน ศิลปากร ๓, ๕ (มกราคม ๒๕๐๓) : ๖๑-๖๓.
๓) ฉ่ำ ทองคำวรรณ, “หลักที่ ๔๔ จารึกลานเงินอักษร และภาษาไทย พบที่เจดีย์วัดส่องคบ จังหวัดชัยนาท พ.ศ. ๑๙๑๖,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๓ : ประมวลจารึกที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลางของประเทศไทย อันจารึกด้วยอักษรและภาษาไทย, ขอม มอญ, บาลีสันสกฤต (พระนคร : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๐๘), ๕๘-๖๐.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170