เอกสารโบราณในประเทศไทย

RBR003-397สิกขาบท

NPT004-097สิกขาบทวินิจฉัย เผด็จนวาต ผูก 1

CMRU-CM-06-A-049-7สิงคาลสูตต์

(1) น้อยพรหมปัญญา (2) จุลสักราชได้ 1281 ตัว ปีกัดเม็ด เดือน 2 ขึ้น 14 ฅ่ำ วันผัส ลุงหนานไชยลังกา อายุ 60

CMRU-CM-06-A-057-2สิงห์ฅายนาง

(1) สระเด็จแล้วยามเที่ยงวันแล จุฬสักกราชได้ 1313 ตัว ปลีล้วงเหม้า เดือน 4 แรม 12 ฅ่ำ พร่ำเมงวัน 4 ไทยเมืองเหม้า รืกส์ได้ 18 ตัว ได้ส้างธัมม์สิงห์ฅายนางกับนี้เปนปัจฉิมะปางซ้อย อายุข้าน้อยได้ 80 ปี เขียนบ่พอดี ตาก็มัว มือก็สั่น ธมฺมทายาท ไว้ค้ำชูสนาพระเจ้าแล พระเชยยเสนาเขียนปางเมื่อส้างโรงครั้งธี่ 2 แล ฯ ธัมม์สิงห์ฅายนาง ผูกต้น ธัมม์วัดน้ำชำแล ฯ (2) สระเด็จแล้วยามช้ายน้อยแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1313 ตัว ปลีล้วงเหม้า เดือน ๕ ขึ้น ๓ ฅ่ำ เมงวัน 3 ไทยเต่าสั่นยามช้ายน้อย รืกส์ได้ 13 ตัว พระอธิการแก้ว เชยฺยเสนา ลิกฺขิตฺตา เขียนตัวบ่เสมอ มือสั่นแล ฯ ธัมม์สิงห์ฅายนางผูกสอง ปลีล้วงเหม้า ปีส้างโรงเรียนฅั้งถ้วน ๒ ฅั้งลูนเมื่ออายุได้ 80 แล ธัมม์วัดน้ำชำแล ฯ ปีร้วงเหม้า เดือน 4 แรม 12 ฅ่ำ เมงวัน 4 (พระอธิการแก้ว ไชยเสนา) (3) สระเด็จบ่าย ๔ โมงแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1313 ตัว ปลีล้วงเหม้า เดือน ๕ ขึ้น 10 ฅ่ำ เมงวันอังคาร ไทยรืกกฏ์ได้ 3 ตัว อหํ นาม เชยฺยเสนาภิกฺขุ ลิกฺขิตฺต โชฏก สาสนํ โคตมสฺส ยังสาสนาพระเจ้าโคตมะ ปางเมื่ออยู่ปฏิบัติวัดน้ำชำ ปางเมื่อชรา (ซลา) เถ้าแก่ อายุได้ 80 ปี ภัณสา ๖๐ ปลีส้างโรงเรียนฅั้งที่ ๒ ปลีล้วงเหม้าวันนั้น ปริปุณณ สมตฺตํ ก็แล้วแล ฯ (4) บ่าย ๒ โมง ฯ จุฬสักกราชได้ 1313 ตัว ปลีล้วงเหม้า เดือน 5 แรม 6 ฅ่ำ เมงวัน 7 ไทย ฯ

CMRU-CM-06-A-014-5สิงหปกรณ์

(1) ปีร้วงไค้ ทุอริยะ (2) แล้วยามเที่ยงวันแล จุฬสักกราชได้ 1273 ตัว ปลีล้วงไคล้ เดือนเจียง แรมฅ่ำ เมงวัน 1 ยามเที่ยงวันแล ฯ เชยยเสนาภิกขุลิกขิตตะสำรานเปนอธิการสมภารน้ำชำ ลิกขิตตะธัมม์ชื่อว่าสิหิงปกรณ์แล ฯ (3) จุฬสักกราชได้ 127๓ ตัว ปลีร้วงไคล้ เข้ามาในเดือน ๓ ขึ้น ๘ ฅ่ำ พร่ำว่าได้เมงวันทิตย์ ไทยกล่าเหม้าข้าแล ฯ สุทินฺนํ วต เม ทานํ นิพฺพาน ปจฺจโย โหนฺตุ เม นิจฺจํ ธุวํ ธุวํ แด่เทอะ ฯ ขอหื้อมีประหญาอันเหลี้ยมแซว อาจหื้อได้รู้ได้แก้เปสสนาอันใดแลร้อยแลพันอันมาแต่ทิสสะอนุทิสสะวันตกวันออกขอกใต้แลหนเหนือแด่เทอะ ชะลอนว่านาบุญตนตัวแก่กล้าเทื่อขอหื้อมีผิวภัณณะอันงาม ขอหื้อมีเข้าของสัมปัตติมากกว่าหมื่นกว่าแสน ยุท่างกินท่างทาน ขอหื้อเถิงนิพพานเจ้าเทอะ แต้มตัวบ่...แล ฯ (8) สระเด็จแล้วยามเที่ยงวันแล ฯ จุฬสักกราชะได้ 1273 ตัว ปลีร้วงไคล้ เดือนเจียง ลง 1๓ ฅ่ำ พร่ำเมงวัน 5 ฯ อหํ นาม เชยฺยเสนาภิกฺขุ ลิกฺขิตฺต โชตกะ สาสนํ ปญฺจสหสฺสา สีหํปกรณํ สมตฺตํ ปริปุณฺณา ก็แล้วบัวรมวณแล ฯ (9) จุฬสักกราชได้ 1273 ตัว ปลีล้วงไค้ เดือน 1 ลง 12 ฅ่ำ พร่ำว่าได้วัน 5 ไท ข้าแล ฯ สระเด็จแล้วยามกองแลง หม้อแกงก็ดีตั้ง คำรักพี่น้องก็ดีสั่ง ฯ ข้าหนานไชยลังกาเปนเคล้า พร้อมกับด้วยภริยา ปุตตะชู่ฅนๆ ข้าขอเป็นมัคคผละนาบุญค้ำชูตนตัวผู้ข้าธุกฅนแด่เทอะ ข้าภะเจ้าเขียนธี่บ้านน้ำชำ แฅว่นห้วยซาย ปางเมื่อธุเจ้าไชยเสนาเปนคณะหมวดตำบลแฅว่นล้องงัวแดง สถิตอยู่ที่วัดน้ำชำตายเหิน คันแอวเขียนชะดาบ่แล้วย้อนการวุ่นวายนา ข้าขอปราถนาเอานิพพานเปนยอด ขอดไว้กับตนตัวผู้ข้าแด่เทอะ

SAC001-024สิทธิ ปาฬิ

สิทธิบาฬิ อาจเป็นบาลีไวยกรณ์ ศักราช จ.ศ. 1237 (พ.ศ. 2418) เดือน 5 ขึ้น 7 ค่ำ สภาพของเอกสาร แตกผูกมารวมกัน สามารถแยกได้ประมาณ 5 เรื่อง มีไม้ประกับ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 25 ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ บันทึกอื่น ๆ ลานชุดที่ 3 น่าจะเป็นชุดเดียวกันกับ คัมภีร์อักษรพม่า 29 อะนุโมทะนา ลังการะ (พระธรรมพระเจดีย์ 4 องค์) เนื่องจากมีรูปอักษรตรงกัน ประกอบกับมีลำดับอังกาต่อเนื่องกัน ใบลานมีไม่ครบ ขาดหายไปบางส่วน และเรียงสลับหน้าลาน ฉลากเดิมระบุ “ใบลานเปล่าจำนวน 58 ใบ รวมทั้งหมด 180 ใบ”

CMRU-CT-11-B-269สิทธิสังกรานต์ปีใหม่

ลิกขิตผู้ข้าอุหนานอุ่นแก้ว 28 ผุ่ยออกมาในปีกดสี สักขาดได้ 1362 ตัว เดือน 6 ออก 7 ฅ่ำ แต้มแล้ว ที่ตกหลงก็มี ขอสัมมาธัมม์พระเจ้า พระธัมม์ พระสังฆะทังหลาย ขออดโทสข้าแด่ เดือน 6 แรม 8 ฅ่ำ วันที่ 16.4.2001 วันจัน ไทวันกัดเร้า ธัมม์ผูกนี้ สัทธาข้าหนานยี่ทาน+นางฟู (พระกาง) บ้านคุคยอง เปนเค้า ลูกหลานสร้างทานกับวัดพระกางในปี 1362 ค้อ 63 สะด พระญาวันมาหยาดน้ำเอาบุญ ขอหื้อเปนผละอานิสงส์ค้ำชูปูชา ชั่วนี้ชาตหน้า ตราบถึงนิพพานข้าแด่ ชั่วบ่ได้ถึงนิพพานเทื่อนั้น ขอหือ้พ้นจากเภยยะโรคา เคราะห์เกวียนอุบบาด กานบ่ดีทังเสี้ยงเสคำ แล้วหื้อมีงุนฅำสัมปัตติอยู่ดีกินหวาน หื้อได้กินใหย่ทานหลวงไพพายหน้าเสคำ นิพฺพานํ ยาจามิ สาธุ สาธุ สาธุ ฯ

RBR004-200สีทน ผูก 2

พระสุธน มโนรา ผูก 2

RBR004-091สีทน ผูกต้น

พระสุธน มนโรา

RBR004-092สีทน ผูกปลาย (ผูก 3)

พระสุธน มโนรา

RBR002-0814สีมากถาและแบบสถาปัตยกรรม

หน้าปลายกลับหัว

RBR004-040สีมาวินิจฉัย ผูก 2

RBR004-039สีมาวินิจฉัย ผูกต้น

SKN001-151สีลกถา

CMRU-M-MY-06-D-001สีลเก้าล้านพันโกฏิ

CMRU-CM-06-A-033-6สีลคาถา

(1) รัตนรังสี เขียนเมื่อปางอยู่ปฏิบัติครูบาไชยเสนา วัดน้ำชำแก้วกว้างท่าท้างพิงไชย

CMRU-LPH-02-A-0001สีวิไชยยนต์หงส์

สัทธาทัง 2 คนาพายในมีญาณภิกขุเปนเคล้าพร้อมกับด้วยสิกข์โยมเจ้าชู่ตน หนพายนอกมีสัทธานักบุญทังมวลแล นิพฺพาน ปจฺจโย โหตุโน นิจฺจํ ฯ -(บัญชัก) / ญาวิละสามเณร เขียนปางเมื่ออยู่ปฏิปทาสวาธุเจ้าญาณะวัดหนองเงือก ไชยพร้าวลอมป่าหมากอ้อมนุเนือง สะบันงาเครือก็มีสะน่อย

CMRU-CM-06-A-050-7สุคทิคเภรี

สระเด็จแล้วยามแตรขึ้นสู่เที่ยง ชะดาบิดเบี่ยงกินทอนข้าแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1289 ตัว ปีเมืองเหม้าข้าแล ฯ เข้ามาในเดือน 3 ออก 14 ฅ่ำ พร่ำพุธ ไทยข้าแล ฯ สุทินฺนํ วตฺต เม ทานํ นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ สามเณรแก้วเขียนค้ำชูวรพุทธสาสนาวัดน้ำชำ ขอนาบุญค้ำชูพ่อแม่พี่น้องวงสาญาติกาแลอาจารย์ตนสั่งสอนคู่ฅนแล ฯ ขอมีปัญญาอันเสลียวสลาดอาจบทังมวล (มีอักษรภาษาอังกฤษ) “เณรแก้วเขียนปางเมื่อปฏิบัติตุเจ้าไชยเสนา” ตัวข้าพระเจ้าบ่พองามเท่าไรและ” (อักษรไทย)

CMRU-CT-06-B-0001สุชวัณณะวัวหลวง

ลิกขิตตะแต้ม อุหนานยี่บุญ บ้านยางควง แต้มแล้วปีดับเร้า จุฬสกราชได้ 1367 ตัว...24/6/2005... ธัมม์สุชวัณณะกับนี้ทังมวลมี ๘ ผูก เป็นมุลลสัทธาผู้ข้า อุยี่ (นางป้อม) บ้านสุภมมา เป็นเคล้า...2-5-2006..

CMRU-CM-6-A-082-11สุญโญ

สัทธาพ่อโท แม่แสง ไชยด้วย

RBR003-389สุดโสม

ลานแรก หัวลาน ระบุ “หน้าต้นหนังสือสุตโสมแล ผูกเดียวแลนาย”

CMRU-LPH-02-A-0002สุตตสังคหะ

ไชยยะสิทธิเขียน ปางเมื่ออยู่ปฏิบัติสวาธุเจ้าวง วัดหนองเงือกไชยพร้าวรอม สรีอ้อมนุเนือง แฅ่วนสะปุงป่าซางพระบาทดอยช้างวันนั้นแล

CMRU-CM-06-A-065-3สุตตสังคหะ

CMRU-CM-06-A-033-7สุตตโสม

ครูบาไชยเสนาเขียน

CMRU-CM-06-A-077-2สุตตโสม (หัวหงอก)

พฺรหฺมเสโนภิกฺขุ ลิกขิตตะธัมม์ชาตาปีเกิดอ้ายทองดี ลูกนางปิน (พระหมวกเปนผู้เขียน เมื่ออายุได้ 23 ปี)

CMRU-CM-6-A-082-12สุตตโสม (หัวหงอก)

ปิยวณฺโณ ลิกขิตตะ ฯ

SAC001-031สุตตันตะ 6 เล่มรวม

พระสุตตันตปิฎก ประมวลพุทธพจน์หมวดพระสูตร คือ พระธรรมเทศนา คำบรรยายธรรมต่างๆ ที่ตรัสยักเยื้องให้เหมาะกับบุคคลและโอกาสตลอดจนบทประพันธ์ เรื่องเล่า และเรื่องราวทั้งหลายที่เป็นชั้นเดิมในพระพุทธศาสนา แบ่งเป็น 5 นิกาย (เรียกย่อหรือหัวใจว่า ที ม สํ อํ ขุ) คือ 1. ทีฆนิกาย ชุมนุมพระสูตรที่มีขนาดยาว 34 สูตร 2. มัชฌิมนิกาย ชุมนุมพระสูตรที่มีความยาวปานกลาง 152 สูตร 3. สังยุตตนิกาย ชุมนุมพระสูตรที่จัดรวมเข้าเป็นกลุ่มๆ เรียกว่าสังยุตต์หนึ่งๆ ตามเรื่องที่เนื่องกัน หรือตามหัวข้อหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องรวม 56 สังยุตต์ มี 7,762 สูตร 4. อังคุตตรนิกาย ชุมนุมพระสูตรที่จัดรวมเข้าเป็นหมวดๆ เรียกว่านิบาตหนึ่งๆ ตามลำดับจำนวนหัวข้อธรรม รวม 11 นิบาต หรือ 11 หมวดธรรม มี 9,557 สูตร 5. ขุททกนิกาย ชุมนุมพระสูตร คาถาภาษิต คำอธิบาย และเรื่องราวเบ็ดเตล็ดที่จัดเข้าในสี่นิกายแรกไม่ได้มี 15 คัมภีร์ ศักราช จ.ศ. 1233 (พ.ศ. 2414) เดือน 12 แรม 10 ค่ำ สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ(ไม้ประกับแตก 1 อัน) ฉบับปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 33 บันทึกอื่น ๆ ตัวอักษรลงหมึกจางมาก

CMRU-CM-6-A-085-14สุตันตปิฏกะ

พระบุญสาม สุมิตฺโต

CMRU-CM-6-A-085-15สุตันตปิฏกะ

หนายตา สุยราช บ้านม่วงเขียวเขียน

CMRU-CM-06-A-042สุทโธทนนิพพาน

(1) พระอินทเนกเขียน (2) พระสรีวิไชยเขียน

RBR003-169สุทน ผูก 2

มัดรวมกันอยู่ใน “เลขที่ ๓๑ สุทน อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับทองทึบ-ล่องชาด มี ๗ ผูก” (ในมัดพบเพียง 3 ผูก) หน้าทับต้น ระบุ “หน้าหน้าหน้าทับเค้าเค้าหนังสือเจ้าสุทนแลนายเหย ข้าเขียนบ่ดีสักน้อย ลางตัวก็ใหญ่ ลางตัวก็น้อยแลนายเหย / หน้าทับเค้าหนังสือสุทน / เอวนฺจตปูนฺตาพฺราฺมมณํ หน้าทับเค้าหนังสือเจ้าสุทน”, เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีแดง “สุตน ผูก ๒” ลานแรก ด้านซ้ายมือ ระบุ “สืทน ผูกถ้วน ๒”, ท้ายลาน ระบุ “สุทนชาตกํ นิฏฺฐิตํ กิริยาจายังสุทนชาดก นิฏฺฐิตํ ก็เสด็จบอระบวลควรเท่านี้ก่อนแล ฯฯ๛ : สืทน ผูก ๒ ⸬ จบแล้ว ⸬ ตัวบ่ดีบ่งามแล้วเจ้าคุณเฮย อิสังนิบวชแต่น้อย มือบ่อวน(อ่อน?)บ่ได้บายนมสาวหัวตาเฮย” / “สุทนตามมโนราแล สุทนตามมโนราแล” หน้าทับปลาย ระบุ “หน้าทับเค้าหนังสือสุโทน” และจารอักษรไทย “สุทนตามนาง ๏ สุโทนตามนางมโนราแลฯ ผูก ๒” มีรอยแก้ไขด้วยดินสอดำ

RBR003-168สุทน ผูกต้น

มัดรวมกันอยู่ใน “เลขที่ ๓๑ สุทน อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับทองทึบ-ล่องชาด มี ๗ ผูก” (ในมัดพบเพียง 3 ผูก) หน้าทับต้น เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “สุทน” และสีแดง “สุตน ผูก ๑” ลานแรก ด้านซ้ายมือ ระบุ “สุดโทน ผูกต้น”, ท้ายลาน ระบุ “ยสุทฺธชาตกํ นิฏฺฐิตํ กล่าวห้องสุดโทน ผูกต้น ก็สมเร็จเสด็จแล้วเท่านี้ก่อนแล ฯฯ๛ ๚ ยังมีนางแก้วมีศรัทธาเอาใบลานมาหื้อกูหนานธรรมเขียน พร้อมใจกับลูกเขยชื่อว่า หนานติ (เขียน ตฺถิ) ภริยาชื่อว่า นางอน(อ้น?) พร้อมใจกับเอาใบลานมาหื้อกูหนานธรรม ขอ[สุข] ๓ ผะการ หื้อได้เถิงนิพพาน กูหนานธรรมเป็นผู้เขียน ขอหื้อมีผญาปัญญาแด่เทอะ กูหนานธรรมขอสุข ๓ ผะการ หื้อได้เถิงนิพพานแด่เทอะ ฯฯ๛” มีรอยแก้ไขด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน