เอกสารโบราณในประเทศไทย

RBR004-105วิสุทธิยา

RBR004-064วิสุทธิยา

CMRU-CM-06-A-043-7วิสุทธิยา

RBR004-033วิสุทิยา

NPH001-071เวนข้าวสาก (สลาก) เบิกเคราะห์

ชื่อคัมภีร์ เวนข้าวสาก (สลาก) เบิกเคราะห์ หนังสือทานมาน หนังสือโตง หนังสือทาวันนาสังโกด อักษรธรรมอีสาน 3 หน้า จากนั้นเป็นอักษรไทยน้อย ทะเบียนของหอจดหมายเหตุสาธารณสุขแห่งชาติ คือ (23) สบ. 23.1.4/71 นายทองอ่อน สิทธิไกรพงษ์ได้มอบให้หอจดหมายเหตุสาธารณสุขแห่งชาติเก็บรักษา หมายเหตุ ใบลานมีหลายขนาด น่าจะมาจากคนละผูก

RBR004-247เวรสันติเทศนา

RBR003-235เวสสันดรนกเค้า ผูก 2

RBR_003_234-235 รวมกันอยู่ใน “เลขที่ 24 เวสสันตรนกเค้า อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 5 ผูก” พบเพียง 2 ผูก หน้าทับต้น ระบุ “หน้าต้นเวสสันตรนกเค้าผูก ๒ มี ๓ ผูก” / เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “เวสันตะระนกเก้า ผูก ๒” และ “สกุณาชาดก” ท้ายลาน ระบุ “ทุปฺปญา นิฏฺฐิตํ กิริยาอันกล่าวยัง ทุปปัญญาชาฏก อันมาในเวสสันตรสกุณาชาดก ก็สมเร็จเสด็จแล้วบอระมวลควรกาลเท่านี้ก่อนแล” มีรอยแก้ไขด้วยปากกาลูกลื่นสีแดง

RBR003-234เวสสันดรนกเค้า ผูกต้น

RBR_003_234-235 รวมกันอยู่ใน “เลขที่ 24 เวสสันตรนกเค้า อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 5 ผูก” พบเพียง 2 ผูก หน้าทับต้น ระบุ “๏หน้าทับเค้าเวสสันตรนกเค้า ผูกต้น มี ๓ ผูก กับกัน” / เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “เวสันตระนกเค้าผูก ๑” และสีแดง “มี ๓ ผูกกับกัน ฯ ฯ ะ๛ ขอส่วนบุญไปเถิงคู่คนเผ่าพงศ์วงศ์สร้าง ผู้เขียน จันทะสอน ญาติโยมครูบาอาจารย์ ฯ ฯ ะ๛” / เขียนอักษรไทยด้วยดินสอดำ “หนังสือธัมะวัฒ” หน้าหลัง เขียนอักษรไทยด้วยปากกาเมจิกสีน้ำเงิน “ของข้าวันหัวแตก ใข่ตัก ใข่จะเอาไป ยังอ่านบ่อจบเตื่อ” ท้ายลาน ระบุ “กุณฑริกาแก้ปัญหา นิฏฺฐิตา กล่าวยังกุณฑริกาปัญหา ก็สมเร็จเสด็จแล้วเท่านี้ก่อนแล ฯ ฯะะ๛ สมเร็จเสร็จก่อนจังหัน ฯฯ แต่เช้า” มีรอยแก้ไขด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงินและสีแดง

CMRU-LPH-02A-007-1เวสสันตรชาดก (บาลี)

CMRU-CT-01-A-0015เวสสันตระ-กุมารบัรพ์

สัทธาตัวข้า ชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยานางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานเมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0016เวสสันตระ-จุลพน

สัทธาตัวข้า ชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยานางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานเมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0011เวสสันตระ-ทสพร

ธัมม์กับนี้ สัทธาตัวข้าชายยี่ทิพพ์ หนองไคร้เป็นเคล้า ภริยาชื่อว่านางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันมาส้างทานเมื่อปีจุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำ ข้าแด่

CMRU-CT-01-A-0014เวสสันตระ-ทานกัณฑ์

ธัมม์กับนี้ สัทธาข้าชายยี่ทิพพ์เป็นเคล้า ภริยาชื่อว่านางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันมาส้างทานกับวัดอินท์ เมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำ ข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0006เวสสันตระ-ทุติยมาลัย

CMRU-M-MY-06-B-001เวสสันตระ-นครกัณฑ์ ฉบับไหเหล้า

ทีนี้จักใส่ธัมม์นคอร ไหเหล้า เจ้าผู้แต้มเขียนโดยพระภิกขุอูบ ติฏฺฐยโก วัดบ้านเดื่อ ฯ เจตนามหาเจ้ามุลสัทธาผู้ถวาย มีพ่อแสนธัมม์ดี พ่อแสนไชย พ่อแสนไย ถวายทานเมื่อเดือน 12 ขึ้น 15 ฅ่ำ ฯ สาน แต้มเขียนเมื่อปีรายสัน 1378 ตัว ฯ

CMRU-CT-01-A-0018เวสสันตระ-มหาพน

สัทธาตัวข้า ชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยานางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานเมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0019เวสสันตระ-มหาราช

สัทธาตัวข้า ชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยานางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานเมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0020เวสสันตระ-มัทที

สัทธาตัวข้า ชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยานางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานเมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่ ฯ

CMRU-CT-01-A-0012เวสสันตระ-หิมพานต์

สัทธาชายยี่ทิพพ์ นางจันท์ฟอง หนองไคร้ฟ้ากาง (จารด้านซ้ายของหน้าแรก)

SAC001-030เวสสันตะระ ชาตะกะ (นิสสยะ)

เวสสันตรชาดก พระชาติสุดท้าย ในทศชาติชาดก ว่าด้วย พระเวสสันดรทรงบำเพ็ญทานบารมี ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า ศักราช จ.ศ. 1229 (พ.ศ. 2410) เดือน 12 แรม 6 ค่ำ สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ ฉบับลงรักปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 32 บันทึกอื่น ๆ ตัวอักษรลงหมึกจางมาก

CMRU-CM-06-A-093ศัพท์ ปาฏิโมกข์

NPT009-027ศีลประเภทกถา ว่าด้วยสรณคมน์ของอุบาสก

ปกหน้าจารอักษรไทยลงหมึกแดงว่า “ข้าพเจ้าพระทองศุขสร้างไว้ตั้งแต่วันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2464 ขออุทิศกุศลอันนี้ไปให้แก่มารดา บิดา อันสู่ยังโลกโนนแล้ว นิพพาน ณ ปัจจะโยโหตุ ฯะ-ปีละกา” ต่อมามีจาร “พระทองศุข สร้างพระธรรมในศาสนา อุทิศกุศลไปให้แก่จีนบุญ นางสุด (บิดามารดา) และขอให้เป็นอุปนิสัยไปจนเข้าสู่พระนิพพาน”

CMRU-CM-06-A-059-3สติปัฏฐาน

(1) เปิกสะง้า เดือนเจียง ขึ้น 10 ฅ่ำ วัน 3 ฯ ขนานไชยสาน (2) เปิกสะง้า เดือน 9 ขึ้น 11 ฅ่ำ วัน 1 ฯ หนานพิมพิสาร (3) วัดน้ำชำแก้วแช่ช้างต่อแฅว่นห้วยซาย วันนั้นแล ฯ (4) สักราชได้ 1281 ตัว ปีเปิกสะง้า เดือนเจียง ขึ้น 5 ฅ่ำ วัน 5 ลุงหนานไชยลังกาเขียน ปางเมื่อครูบาไชยเสนาเป็นคณะตำบลร้องงัวแดง สถิตอยู่วัดน้ำชำ

SAC001-022สติปัฏฐาน นิสสยะ

สติปัฏฐานสูตร ว่าด้วยการเจริญสติปัฏฐาน ซึ่งเแปลยกศํพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า ศักราช จ.ศ. 1226 (พ.ศ. 2407) เดือน 7 ขึ้น 10 ค่ำ วันจันทร์ สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ ฉบับปิดทองล่องชาด รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 23 บันทึกอื่น ๆ ตัวอักษรลงหมึกจางมาก ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้

CMRU-LPH-2-A-004-2สนธิสัททา

หนานฅำเขียน (ผูก 4)

SKN001-141สนมิกเวโร

RBR003-390สมภมิตร

หน้าต้น ระบุ “หน้าทับเค้า สมภมิตร แลนายเหย ıı๛”,

CMRU-CM-06-A-025สมันตปาสาทิกา

ท้าวธนันชัย เขียนปางเมื่ออยู่บ้านแจ่งหัวลิน ธัมม์วัดอภัย (วัดดับภัย) ครูบาเจ้าวัดดับภัยเป็นเคล้า

SKN001-158สมิกากสุวัณณ

SKN001-124สมีปสสุนะ

NPT004-046สมุดจดทั่วไป

NPT004-024สมุดภาพไตรภูมิโลกวินิจฉัย

วรรณคดีเรื่องนี้มีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น เตภูมิกถา ไตรภูมิกถา ไตรภูมิวินิจฉยกถา ไตรภูมิโลกวินิจฉัย ไตรโลกวินิจฉยกถา และไตรภูมิฉบับหลวง เป็นต้น ปัจจุบันในวงการวรรณคดีเรียกว่า ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา เพื่อให้ต่างจากไตรภูมิกถาฉบับพญาลิไท ช่วงเวลาที่มีการแต่งไตรภูมิโลกวินิจฉยกถาขึ้นนั้นยังไม่พบไตรภูมิกถาฉบับพญาลิไท ทั้งสองฉบับมีเนื้อความคล้ายกัน แต่ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถามีความละเอียดมากกว่า ไตรภูมิโลกวินิจฉยกถามุ่งจะอธิบายพระพุทธคุณในส่วนที่ได้ชื่อว่า “โลกวิทู” ซึ่งหมายถึงการรู้โลกของพระพุทธองค์ ได้แก่ สังขารโลก สัตตโลก และโอกาสโลก โดยแสดงละเอียดเฉพาะส่วนที่เรียกว่า โอกาสโลก ซึ่งได้แก่แผ่นดิน จักรวาลเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์โลกทั้งปวง รวมถึงดวงอาทิตย์ดวงจันทร์เนื้อความของไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา แบ่งออกเป็น 8 ภาค คือ โอกาสวินาสโลกกถา โอกาสสัณฐาหนโลกกถา นิริยโลกกถา เปตโลกกถา ติรัจฉานโลกกถา มนุสสโลกกถา เทวโลกกถา พรหมโลกกถา สภาพเอกสารชำรุดมากเหลือเพียงเล็กน้อยในส่วนที่เป็นภาพวาดเท่านั้น