เอกสารโบราณในประเทศไทย

BKK001-006วรรณคดี (ไม่ทราบชื่อเรื่อง)

สมุดไทยดำฉบับนี้ชำรุด ขาดหายไปบางส่วน เนื้อเรื่องไม่ปะติดปะต่อกันนัก อีกทั้งในหน้าปลายลายเส้นอักษรค่อนข้างจาง ทำให้อ่านยาก แต่ตัวอักษรสวย โดยสมุดไทยดำเป็นวรรณคดี ประเภทร้อยกรอง กล่าวถึง วิเซียและคุณหญิงใหญ่ผู้เป็นภรรยา กำลังปรับทุกข์กันเรื่องลูกชายไปฉุดคร่าหญิงสาว หมายเหตุ สมุดไทยฉบับนี้สันนิษฐานว่า เป็นฉบับเดียวกับ BKK001-003 วรรณคดี โดยฉบับนี้จะเป็นส่วนท้ายของหน้าต้น และมีเขียนกำกับว่าเป็นหน้าปลายด้วย

BKK001-003วรรณคดี (ไม่ทราบชื่อเรื่อง)

สมุดไทยดำฉบับนี้ชำรุด ขาดหายไปบางส่วน เนื้อเรื่องไม่ปะติดปะต่อกันนัก อีกทั้งในหน้าปลายลายเส้นอักษรค่อนข้างจาง ทำให้อ่านยาก แต่ตัวอักษรสวย โดยสมุดไทยดำเป็นวรรณคดี ประเภทร้อยกรอง กล่าวถึง วิเซียและคุณหญิงใหญ่ผู้เป็นภรรยา กำลังปรับทุกข์กันเรื่องลูกชายไปฉุดคร่าหญิงสาว

RBR004-152วัณณประเวศ

กัณฑ์วนประเวศน์เป็นกัณฑ์ที่สี่กษัตริย์เดินดงบ่ายพระพักตร์สู่เขาวงกต เมื่อเดินทางถึงนครเจตราชทั้งสี่กษัตริย์จึงแวะเข้าประทับพักหน้าศาลาพระนคร กษัตริย์ผู้ครองนครเจตราชจึงทูลเสด็จครองเมือง แต่พระเวสสันดรทรงปฎิเสธ และเมื่อเสด็จถึงเขาวงกตได้พบศาลาอาศรมซึ่งท้าววิษณุกรรมเนรมิตตามพระบัญชา ของท้าวสักกะเทวราช กษัตริย์ทั้งสี่จึงทรงผนวชเป็นฤๅษีพำนักในอาศรมสืบมา ----------- เวสสันดรชาดก. จาก https://www.watbuddha.org/th/maha-vessantara-jataka/

CMRU-CM-6-A-040-1วัณณพราหมณ์

(1) ขนานอินทจักก์เขียน (5) พ.ศ.2473 ปลีกดสะง้า เดือน 2 ออก 2 ฅ่ำ วันอาทิตย์ ขนานอินทะเขียน

RBR004-050วัสสูปนายิกขันธะ

พระวินัยว่าด้วยการเข้าพรรษา ในหมวดเข้าพรรษา

SAC001-017วินะยะ (นิสสยะ)

ว่าด้วยเรื่อง พระวินัย แปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า ศักราช จ.ศ. 1202 (พ.ศ. 2383) เดือนอ้าย ขึ้น 1 ค่ำ วันเสาร์ สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ ฉบับปิดทองล่องชาด รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 18 ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้

SAC001-021วินะยะมหาวา (บาลี) 2 เล่ม รวม และธัมมะปะทะ อัฏฐะกะถา นิสสยะ

พระวินัยปิฏก ภาษาบาลี และอรรถกถาธรรมบท ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า สภาพของเอกสาร แตกผูกมารวมกัน สามารถแยกได้ประมาณ 7 เรื่อง มีไม้ประกับ มีผ้าห่อ ฉบับลงรักปิดทองล่องชาด รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 22 บันทึกอื่น ๆ ตัวอักษรลงหมึกจางมาก ใบลานมีไม่ครบ ขาดหายไปบางส่วน และเรียงสลับหน้าลาน ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้

CMRU-MY-03-C-0002วินัย

-

CMRU-CM-06-A-004วินัยดอกเดื่อ

(1) สระเด็จแล้วยามทูดช้ายแล้วแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1262 ตัว ปลีกดไจ้ เดือนเจียง ออก ๔ ฅ่ำ พร่ำว่าเมงวัน 6 ไทยกาบสีแล ฯ เชยฺยเสนาภิกฺขิ ลิกฺขิตฺต วิไนยสังคหะดอกเดื่อ ฯ (2) สะเด็จแล้วยามกองงายแลนายเหย ค่อยพิจจณาจิ่มเทอะ ตัวหนังสือก็บ่สู้ดีหลาย ที่ตกก็ตก ที่สูนก็สูนแลเจ้าเหย ฯ ลิกฺขิตฺต ปุญฺญํ อันว่าบุญอันข้าได้แต้มเขียนธัมม์วินัยดอกเดื่อผูกถ้วน ๒ นี้ ขอจุ่งหื้อเป็นปรโมอุปกอุปปนิไสประจัยค้ำชูแก่ตนตัวข้าแลภริยาลูกเต้าชู่ฅน ไปชู่ภาวะชาติกำเลิดอันเกิดมานั้นไจ้ๆ ฯ ฉายา อิว เป็นดั่งร่มแลเงาไปเทียมตนตัว แห่งข้าแลภริยาลูกเต้า ต่อเท้ารอดเนรัพพานจิ่มเทอะ ฯ นาม อินฺท ลิกฺขิตฺตธมฺมํ ปุญฺญํ อานิสงฺส ผลํ ทินฺนํ นิพฺพาน ปจฺจโย โหนฺตุ เมตฺเตยฺยํ พุทฺธํ มุกฺขํ อนาคตํ กาลํ ติวิธํ นิจฺจํ นิพฺพานํ ปรมํ สุกฺขํ ฯ จุฬสักกราชได้ 1261 ตัว ปีกดไจ้ เดือนเจียงขึ้น 5 ฅ่ำ พร่ำว่าได้วันอาทิตย์ ไทยกาบเส็ด ฯ (3) สระเด็จแล้วยามเที่ยง จักดาบิดเบี่ยงกินทอน น วันธี่ 7 ตุราฅม กลงกับมาวัน 7 119 ฯ ข้าหนานไชยลังกา ได้เขียนธัมม์ผูกนี้ชื่อว่าวิไนดอกเดื่อไว้ค้ำชูสาสนาตราบต่อ 5000 วัสสา ขอหื้อเป็นมัคคผลตุอุปปไสค้ำชูตนตัวข้าแลพี่น้องปุตตะชู่ฅน ไปชั่วภวะนี้ภวะหน้าแท้ดีหลี ฯ ข้อ 2 ข้าขอปราถนาเอาสุข ๓ ประการ มีนิพพานเป็นยอดไว้กับตนตัวแห่งผู้ข้าทังลหายชู่ฅนแด่เทอะ ข้าเขียนปางเมื่อมหาสวาธุหลวงเจ้าเชยยเสนา วัดน้ำชำ ตำบลแฅว่นแช่ช้างริมคอง ตัวหนังสือข้าบ่พอจบถอง ขอธุเจ้าภะนายพิจจณาไปถี่ๆ ธี่น้อยก็เท่าตาไก่ ธี่ใหย่ก็เท่าตาฅวาย ฯ สักกะได้ 1262 ตัว ปีกดไจ้ เดือนเจียง ขึ้น 12 ฅ่ำ ทีฆายุโก อายุ วณฺโณ สุกฺขํ พลํ ฯ (4) สระเด็จแล้วยามกองแลงข้าแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1262 ตัว ปลีกดไจ้ เดือนยี่ ออก ๖ ฅ่ำ พร่ำว่าเมงจัน ไทยดับไคล้ อหํ นาม เชยฺยเสนาภิกฺขุ ลิกฺขิตฺต ธัมม์วิไนยสังคหะดอกเดื่อดวงวิเสส เหตุให้หื้อเป็นหิตตนุหิตตาแก่ข้า ตราบเถิงนิพพานแด่เทอะ ธุเชยยเสนาภิกขุ ปลางเมื่อยู่วัดน้ำชำ เขียนเมื่ออายุได้ 24 แล วัสสาก็ 4 แล ฯ (5) สระเด็จตาวันเที่ยง บิดเบี่ยงกินทอน ลิกขิตตบวร นามกรแห่งข้อย ข้าน้อยชื่อว่าเชยยสาร ลิกขิตตะด้วยตนเองแล เขียนธัมม์เจ้าดวงนี้ไว้ค้ำชูสวาธุเจ้าเชยยเสนา ขอหื้อเป็นผลนาบุญตนตัวข้าเป็นเคล้า พี่น้องลูกเต้าสัมพันธวงสาลูกเต้าแลภริยาบุตต์ชู่ฅนได้... จุลสกพทะได้ 1262 ตัว เดือนเจียง ลง 6 ฅ่ำ วัน 2 ข้าได้เขียนธัมม์ดวงชื่อว่าวิไนดอกเดื่อนี้ ขอหื้อเป็นอุปปนิไสประจัยค้ำชูตัวข้า ขอหื้อได้เถิงสุข 3 ประการ มีนิพพานเจ้าเป็นยอด ขอหื้อได้เถิงสุขแต่ชั่วนี้แลชั่วหน้าแท้อย่าคลาดคลาแท้ดีหลีเทอะ ฯ สุทินฺนํ วตฺต เม ทานํ นิพฺพานํ ปรมํ สุกฺขํ นิจฺจํ ธุวํ ธุวํ แด่ ฯ อันนี้กากเกาเพื่อแล ฯ

CMRU-CT-01-A-0003วินัยปิฏกะ

ธัมม์กับนี้ สัทธาตัวข้าชายยี่ทิบหนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยาชื่ว่านางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันส้างทานกับวัดอินท์ เมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่

CMRU-CM-06-A-047-4วินัยปิฏกะ

CMRU-CT-11-B-121วินัยปิฏกะ

สัทธาผู้ข้านายสีล ป้าแดงขอน ฟ้ากาง เปนเค้า ลูกเต้าทังหลายมวน ชวนกันมาทานชอมสามิกาผู้ชื่อว่าภากล่าลุงหงน้อย อันอนิจจกัมม์ไพสู่ปรโลกพายหน้า ขอหื้อได้พ้นทุกข์ถึงสุข มีมหาเนรัพพานเนยอด อย่าคาดอย่าคาข้าแด่บุญเหิย นิพฺพานํ ยาจามิ ทานเมื่อปี 1350 ตัวเดือน 12 ออก 8 ฅ่ำ หยาดน้ำข้าแด่ ผู้ข้าอุหนานทาน ลิกขิตตะขอเปนผละอานิสงส์ข้าแด่

CMRU-CM-6-A-085-11วินัยปิฏกะ

หนานตา สุยราชเขียนฯ

SAC001-008วินัยมะหาวา ปาฬิ นิสสยะ

ศักราช จ.ศ. 1195 (พ.ศ. 2376) เดือนอ้าย ขึ้น 10 ค่ำ วันพฤหัสบดี สภาพเอกสาร มีมีผ้าห่อและไม้ประกับ ฉบับปิดทองล่องชาด รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 9 ที่มาของเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์ มอบให้

CMRU-CM-06-A-035-3วินัยรอม

-

NPT008-016วินัยสงฆ์

CMRU-CT-11-B-135วิบากรอมจิต

สัทธาอุชายทาน นางน้อย ฟ้ากาง ถวายทานข้าแด่

CMRU-CT-11-B-105วิบากรอมจิต

1358 ตัว ฯ

CMRU-CT-01-A-0009วิบากเวสสันตระ

ธัมม์กับนี้ สัทธาตัวข้าชายยี่ทิพย์ หนองไคร้ เป็นเคล้า ภริยาชื่อว่านางจันท์ฟอง จิ่งชวนกันมาส้างทานกับวัดอินท์ เมื่อปีกัดไส้ จุฬสักกราชะว่าได้ 1351 ตัว เดือน 6 ออก 10 ฅ่ำ เป็นวันหยาดน้ำข้าแด่

CMRU-CM-06-A-050-6วิภังคสูตต์ (ผูก 2)

สระเด็จแล้วยามตาวันช้าย เดือน 1 ลง ๓ ฅ่ำ ภ่ำเมงวัน 5 ไทยกฏสี จุฬสักกราชได้ 1289 ตัว ปีเมืองเหม้าแล ฯ สุทินฺนํ วทา เม ทานํ ธมฺมเทสนํ ทานํ นิพฺพานํ ปรมํ สุกฺขํ ฯ หมายมีข้าภะเจ้าหนานพิมมสานเปนเคล้า พร้อมกับด้วยภริยาลูกเต้าพี่น้องชู่ฅน ก็ได้เขียนธัมม์วิภังคะผูกนี้ ค้ำชูวรพุทธสาสนา แลค้ำชูครูบาเจ้าไชยเสนาแล ฯ ข้าภะเจ้าหนานพิมมสานเขียน ขอเอากุสลส่วนบุญ ฯ หน้ารับธัมม์วิภังคะผูกถ้วน 2 จับอย่างไธย ขอธุเจ้าภะนายตนใจไว พิจจรณาไพให้ถี่ๆ “ธรรมวิภังคะไทย” (อักษรไทย)

CMRU-CM-06-A-077-1วิภังคสูตต์ (ผูก 2)

CMRU-CM-06-A-047-5วิภังคสูตต์

ตนตัวข้าชื่อรตนสามเณร (รฏนสัมมันมาฅำภสัมมเณียร) นาฅำ อยู่เชียงตุง ลุงมาปัตติบัตภะบาทพระธาตุเจ้าทังเชียงใหม่แล ตัวข้าบ่งามสักหน้อย ก็ค่อยพิจจรณาเทสนาไพเทอะพี่ทุพี่ภะเหย ข้าได้แต้มธัมม์ผูกนี้ที่ตกก็มี ที่เหลือก็มี ผิดติดพอ ข้าขอสุมมาธัมม์พระเจ้าเสเทอะ อย่าหื้อเปนบาปเปนโทสโทสโมหะสังแด่ ธัมม์ภระนามฅำเมืองลังสลาด ลิกฺขิตฺตํ ธมฺมเทสนํ นิพฺพานํ ปรมํ สุกฺขํ นิพฺพาน ปจฺจโย โหนฺตุ เม นิจฺจํ อหํ วนฺทามิ สพฺพทา ขอหื้อบุญคำบุญตนตัวข้ากับทังพ่อแม่พี่น้องยาติกาสัมพันธวงสาแท้แด่บุญเหย ข้าแต้มปลีรายเส็ด เดือน 12 ออก 11 ฅ่ำ พร่ำว่าได้วันไทยร้วงเมด วันมิง 5 แต้มแล้วแล นิพฺพาน ปจฺจโย โหนฺตุ โน นิจํ ธุวํ ซา ซา ฯ

CMRU-CT-11-B-160วิภังคสูตต์

สาธุ ลิกขิตตะข้าหนานยี่ทาน ฟ้ากาง แต้มค้ำชูพ่อแม่ ขอเปนผละอานิสง์ข้าแด่ สัทธาข้าอุหง อินาง ฟ้ากาง เปนเค้า ลูกเต้าส้างทานปี 1342 ตัว เดิน 10 ดับ วันที่ 9-9-80 หยาดน้ำกับวัดฟ้ากาง ขอหื้อเปนผละอานิสงส์ค้ำชูผู้ช้าชั่วนี้ชาติหน้าตราบถึงนิพพานเจ้าข้าแด่ สาธุ ทานค้ำชูข้า อินาง ขอพ้นทุกข์ถึงสุขข้าแด่

CMRU-CM-06-A-078-1วิภังคสูตต์

พระบุญซุม เขียนให้นางทิพพ์ พร้อมสามิกา ปุตตาปุตตีชู่ผู้ชู่ฅน

CMRU-CM-06-A-071-4วิภังคสูตต์

SAC001-034วิภังคะ ปาฬิ นิสสยะ

มหาวิภังค์ หรือ ภิกขุวิภังค์ ว่าด้วยสิกขาบทในปาฏิโมกข์ (ศีล 227 ข้อ) ฝ่ายภิกษุสงฆ์ ซึ่งเแปลยกศํพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า ศักราช จ.ศ. 1225 (พ.ศ. 2406) เดือน 12 แรม 14 ค่ำ วันอาทิตย์ สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ, ฉบับปิดทองล่องชาด มีลวดลายบนไม้ประกับอันเดียว ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 36 บันทึกอื่น ๆ เอกสารไม่เคยใช้งานตั้งแต่ทำเสร็จ ลานติดกัน ต้องแกะลานออกจากกัน

CMRU-CT-11-B-398วิภังค์

อามาดชายหลวงคยีแต้ม 11-5-98 ฯ ธัมม์ผูกนี้สัทธาข้า นางจัน บ้านม่อนเรือ น้อมนำมาถวายทานค้ำนามชาตา ขอหื้อได้ถึงนิพพานธำเจ้า เมื่อบ่ได้ถึงนิพพานเทื่อนั้น ขอหื้อเปนผละนาบุญค้ำชุตนตัวแห่งข้าทุกภาวะชาต ขอหื้อมีอายุยืนยาว เหดกว้างส้างขึ้น อยู่ดีกินหวาน มั่งมุนทุ่นเท้า เปนเจ้าแก่งืนฅำ หื้อได้กินใหย่ทานหลวง หื้อเปนที่รักแพงแก่ฅนทังหลายข้าแด่ นิพฺพานํ ยาจามิ สาธุ 1369 จีง เดทอย 6 ลง 12 ฅ่ำ หยาดน้ำเอาบุญทานกับวัดพระกาง

SAC001-033-001วิสุทธิมัคค์ นิสสยะ เล่ม 1

วิสุทธิมรรค ปกรณ์พิเศษอธิบายศีล สมาธิ ปัญญา ตามแนววิสุทธิ 7 พระพุทธโฆษาจารย์ พระอรรถกถาจารย์ชาวอินเดียเป็นผู้แต่งที่มหาวิหารในเกาะลังกา; - พระพุทธโฆษาจารย์ผู้นี้เป็นบุตรพราหมณ์ เกิดที่หมู่บ้านแห่งหนึ่งใกล้พุทธคยา อันเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ในแคว้นมคธ เมื่อประมาณ พ.ศ. 956 เรียนจบไตรเพทมีความเชี่ยวชาญมาก - ต่อมาพบกับพระเรวตเถระ ได้โต้ตอบปัญหากัน สู้พระเรวตเถระไม่ได้ จึงขอบวชเพื่อเรียนพุทธวจนะ มีความสามารถมาก ได้รจนาคัมภีร์ญาโณทัย เป็นต้น พระเรวตเถระจึงแนะนำให้ไปเกาะลังกา เพื่อแปลอรรถกถาสิงหฬ กลับเป็นภาษามคธ ท่านเดินทางไปที่มหาวิหาร เกาะลังกา เมื่อขออนุญาตแปลคัมภีร์ ถูกพระเถระแห่งมหาวิหารให้คาถามา 2 บท เพื่อแต่งทดสอบความรู้ - พระพุทธโฆษาจารย์จึงแต่งคำอธิบายคาถาทั้งสองนั้นขึ้นเป็นคัมภีร์วิสุทธิมรรค จากนั้นก็ได้รับอนุญาตให้ทำงาน แปลอรรถกถาได้ตามประสงค์ เมื่อทำงานเสร็จสิ้นแล้ว ท่านก็เดินทางกลับสู่ชมพูทวีป - พระพุทธโฆษาจารย์เป็นพระอรรถกถาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด มีผลงานมากที่สุด ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า เล่ม 1 (ก – จาะ) ศักราช จ.ศ.1135 (พ.ศ. 2316) เดือน 3 แรม 1 ค่ำ วันพฤหัสบดี สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ, ฉบับปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 35 บันทึกอื่น ๆ ฉลากเดิมระบุ “ใบลานเปล่าจำนวน 15 ใบ รวมทั้งหมด 219 ใบ”

SAC001-033-002วิสุทธิมัคค์ นิสสยะ เล่ม 2

วิสุทธิมรรค ปกรณ์พิเศษอธิบายศีล สมาธิ ปัญญา ตามแนววิสุทธิ 7 พระพุทธโฆษาจารย์ พระอรรถกถาจารย์ชาวอินเดียเป็นผู้แต่งที่มหาวิหารในเกาะลังกา; - พระพุทธโฆษาจารย์ผู้นี้เป็นบุตรพราหมณ์ เกิดที่หมู่บ้านแห่งหนึ่งใกล้พุทธคยา อันเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ในแคว้นมคธ เมื่อประมาณ พ.ศ. 956 เรียนจบไตรเพทมีความเชี่ยวชาญมาก - ต่อมาพบกับพระเรวตเถระ ได้โต้ตอบปัญหากัน สู้พระเรวตเถระไม่ได้ จึงขอบวชเพื่อเรียนพุทธวจนะ มีความสามารถมาก ได้รจนาคัมภีร์ญาโณทัย เป็นต้น พระเรวตเถระจึงแนะนำให้ไปเกาะลังกา เพื่อแปลอรรถกถาสิงหฬ กลับเป็นภาษามคธ ท่านเดินทางไปที่มหาวิหาร เกาะลังกา เมื่อขออนุญาตแปลคัมภีร์ ถูกพระเถระแห่งมหาวิหารให้คาถามา 2 บท เพื่อแต่งทดสอบความรู้ - พระพุทธโฆษาจารย์จึงแต่งคำอธิบายคาถาทั้งสองนั้นขึ้นเป็นคัมภีร์วิสุทธิมรรค จากนั้นก็ได้รับอนุญาตให้ทำงาน แปลอรรถกถาได้ตามประสงค์ เมื่อทำงานเสร็จสิ้นแล้ว ท่านก็เดินทางกลับสู่ชมพูทวีป - พระพุทธโฆษาจารย์เป็นพระอรรถกถาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด มีผลงานมากที่สุด ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า เล่ม 2 (ฉ – ฐาะ) ศักราช จ.ศ.1135 (พ.ศ. 2316) เดือน 3 แรม 1 ค่ำ วันพฤหัสบดี สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ, ฉบับปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 35 บันทึกอื่น ๆ ฉลากเดิมระบุ “ใบลานเปล่าจำนวน 15 ใบ รวมทั้งหมด 219 ใบ”

SAC001-033-003วิสุทธิมัคค์ นิสสยะ เล่ม 3

วิสุทธิมรรค ปกรณ์พิเศษอธิบายศีล สมาธิ ปัญญา ตามแนววิสุทธิ 7 พระพุทธโฆษาจารย์ พระอรรถกถาจารย์ชาวอินเดียเป็นผู้แต่งที่มหาวิหารในเกาะลังกา; - พระพุทธโฆษาจารย์ผู้นี้เป็นบุตรพราหมณ์ เกิดที่หมู่บ้านแห่งหนึ่งใกล้พุทธคยา อันเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ในแคว้นมคธ เมื่อประมาณ พ.ศ. 956 เรียนจบไตรเพทมีความเชี่ยวชาญมาก - ต่อมาพบกับพระเรวตเถระ ได้โต้ตอบปัญหากัน สู้พระเรวตเถระไม่ได้ จึงขอบวชเพื่อเรียนพุทธวจนะ มีความสามารถมาก ได้รจนาคัมภีร์ญาโณทัย เป็นต้น พระเรวตเถระจึงแนะนำให้ไปเกาะลังกา เพื่อแปลอรรถกถาสิงหฬ กลับเป็นภาษามคธ ท่านเดินทางไปที่มหาวิหาร เกาะลังกา เมื่อขออนุญาตแปลคัมภีร์ ถูกพระเถระแห่งมหาวิหารให้คาถามา 2 บท เพื่อแต่งทดสอบความรู้ - พระพุทธโฆษาจารย์จึงแต่งคำอธิบายคาถาทั้งสองนั้นขึ้นเป็นคัมภีร์วิสุทธิมรรค จากนั้นก็ได้รับอนุญาตให้ทำงาน แปลอรรถกถาได้ตามประสงค์ เมื่อทำงานเสร็จสิ้นแล้ว ท่านก็เดินทางกลับสู่ชมพูทวีป - พระพุทธโฆษาจารย์เป็นพระอรรถกถาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด มีผลงานมากที่สุด ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า เล่ม 3 (ฑ – ทาะ) ศักราช จ.ศ.1135 (พ.ศ. 2316) เดือน 3 แรม 1 ค่ำ วันพฤหัสบดี สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ, ฉบับปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 35 บันทึกอื่น ๆ ฉลากเดิมระบุ “ใบลานเปล่าจำนวน 15 ใบ รวมทั้งหมด 219 ใบ”

SAC001-033-004วิสุทธิมัคค์ นิสสยะ เล่ม 4

วิสุทธิมรรค ปกรณ์พิเศษอธิบายศีล สมาธิ ปัญญา ตามแนววิสุทธิ 7 พระพุทธโฆษาจารย์ พระอรรถกถาจารย์ชาวอินเดียเป็นผู้แต่งที่มหาวิหารในเกาะลังกา; - พระพุทธโฆษาจารย์ผู้นี้เป็นบุตรพราหมณ์ เกิดที่หมู่บ้านแห่งหนึ่งใกล้พุทธคยา อันเป็นสถานที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ในแคว้นมคธ เมื่อประมาณ พ.ศ. 956 เรียนจบไตรเพทมีความเชี่ยวชาญมาก - ต่อมาพบกับพระเรวตเถระ ได้โต้ตอบปัญหากัน สู้พระเรวตเถระไม่ได้ จึงขอบวชเพื่อเรียนพุทธวจนะ มีความสามารถมาก ได้รจนาคัมภีร์ญาโณทัย เป็นต้น พระเรวตเถระจึงแนะนำให้ไปเกาะลังกา เพื่อแปลอรรถกถาสิงหฬ กลับเป็นภาษามคธ ท่านเดินทางไปที่มหาวิหาร เกาะลังกา เมื่อขออนุญาตแปลคัมภีร์ ถูกพระเถระแห่งมหาวิหารให้คาถามา 2 บท เพื่อแต่งทดสอบความรู้ - พระพุทธโฆษาจารย์จึงแต่งคำอธิบายคาถาทั้งสองนั้นขึ้นเป็นคัมภีร์วิสุทธิมรรค จากนั้นก็ได้รับอนุญาตให้ทำงาน แปลอรรถกถาได้ตามประสงค์ เมื่อทำงานเสร็จสิ้นแล้ว ท่านก็เดินทางกลับสู่ชมพูทวีป - พระพุทธโฆษาจารย์เป็นพระอรรถกถาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด มีผลงานมากที่สุด ซึ่งแปลยกศัพท์ภาษาบาลีเป็นภาษาพม่า เล่ม 4 (ธ – มาะ) ศักราช จ.ศ.1135 (พ.ศ. 2316) เดือน 3 แรม 1 ค่ำ วันพฤหัสบดี สภาพของเอกสาร มีไม้ประกับ, ฉบับปิดทองล่องชาด ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้ รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 35 บันทึกอื่น ๆ ฉลากเดิมระบุ “ใบลานเปล่าจำนวน 15 ใบ รวมทั้งหมด 219 ใบ”

SAC001-001วิสุทธิมัคค์ อัฏฐกะถา ปาลิ

คัมภีร์วิสุทธิมรรค เป็นคัมภีร์สำคัญคัมภีร์หนึ่ง ในพุทธศาสนานิกายเถรวาท ซึ่งได้รับการจัดลำดับความสำคัญเทียบเท่าชั้นอรรถกถา รจนาขึ้นโดยพระพุทธโฆสเถระ(พระพุทธโฆษาจารย์) ชาวอินเดีย เมื่อ พ.ศ.956 ที่ประเทศศรีลังกา ถือเป็นพระไตรปิฏกฉบับย่อ กล่าวคือสรุปความจากพระวินัยปิฏก พระสุตตันตปิฏก และพระอภิธรรม อันได้แก่ไตรสิกขา ประกอบด้วยศีล สมาธิ และปัญญา ศักราช จ.ศ. 1230 (พ.ศ. 2411) เดือน 3 แรม 1 ค่ำ สภาพของเอกสาร มีผ้าห่อ มีไม้ประกับ ลงรักทาชาด มีรอยการตัดขอบลาน สายผ้ามัดลวดลายอักษรพม่า รหัสเอกสารเดิม อักษรพม่า 1 ที่มาเอกสาร ดร.อนาโตล เป็ลติเยร์มอบให้