เอกสารโบราณในประเทศไทย

RBR003-280มังคลัตถทีปนี ผูก 4

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 157 มังคลัตถะทิปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “ฯ หน้าทับต้น มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๔ และ คล่องแล้ว” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก) / เขียนอักษรไทยด้วยดินสอ “ผูก ๔” ท้ายลาน ระบุ “โวหารมังคลทีปนี ผูกถ้วน ๔ ก็แล้ว เท่านี้ก่อนแล ฯ บริบูรณ์แล้ว ยาม ๖ ทุ่ม เดือนสิบเอ็ด แรม ๕ ค่ำ ปีมะเมีย ศักราช สองพัน ๔๗๒ และ ยามนั้นและ” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๔ แล เจ้าที่ไหว้ ตัวอักษรบ่ใคร่ละเอียดเต็มทีอย่าแล้ว”

RBR003-281มังคลัตถทีปนี ผูก 5

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 157 มังคลัตถะทิปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “ฯ หน้าทับเค้า มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๕ แล ฯ คล่องแล้ว” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก) / เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน และดินสอ “ผูก ๕” / เขียนอักษรไทยด้วยปากกาเมจิสีน้ำเงิน “มงคลทิพปลาณี ผูกถ้วน ๕ แล่” ท้ายลาน ระบุ “โวหารมังคลทีปนี ผูกถ้วน ๕ ก็สมเร็จเสด็จแล้ว เท่านี้ก่อนและ ฯ ปริปุณณาแล้ว ยามเวลาเข้ายาม ๒ ทุ่ม เดียน (เดือน) สิบ ๒ ขึ้น สิบ ๓ ค่ำ วันจันทร์ ก็บริบูรณ์และ” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าทับปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๕ แล เจ้าเหย ฯะ คล่องแล้ว” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก)

RBR003-282มังคลัตถทีปนี ผูก 6

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 157 มังคลัตถทีปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “ฯ โวหารมังคลทีปนี ผูกถ้วน ๖ แล คล่องแล้ว” / เขียนอักษรไทย ด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน และดินสอ “ผูก ๖” ท้ายลาน ระบุ “โวหารมังคลทีปนี ผูกถ้วน ๖ ก็แล้ว เท่านี้ก่อนแล ฯ บริบูรณ์แล้ว ยาม ๔ ทุ่ม เจ้าข้า อหํ นาม ชื่อว่า หนานผู้ใหญ่คำ บ้านนาโป่งน้อย แต้มหื้อลุงใจ บ้านดงสระแก้วแล” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๖ แล เจ้าเหย ตัวบ่ใคร่ละเอียดเต็มทีเนอ คล่องแล้ว”

RBR003-283มังคลัตถทีปนี ผูก 7

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 187 มังคลัตถทีปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “๏ หน้าทับเค้า มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๗ และ คล่องแล้ว ตามสบับ” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก) / เขียนอักษรไทย ด้วยดินสอ “ผูก ๗” ท้ายลาน ระบุ “ฯ มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๗ ก็แล้ว บรมวลเท่านี้ก่อนแล ฯะ” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๗ บริบูรณ์ และ คล่องแล้ว” / เขียนอักษรไทย ด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “ผูก ๗”

RBR003-284มังคลัตถทีปนี ผูก 8

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 157 มังคลัตถทีปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “๏ หน้าทับเค้า มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๘ และ คล่องแล้ว” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก) / เขียนอักษรไทย ด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “ผูก ๘” ท้ายลาน ระบุ “โวหารมังคลทีปนี ผูกถว้น ๘ ก็แล้ว เท่านี้ก่อนแล ฯ” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๘ บริบูรณ์และ คล่องแล้ว”

RBR003-285มังคลัตถทีปนี ผูก 9

RBR_003_277-289 รวมอยู่ใน “เลขที่ 157 มังคลัตถทีปนี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับล่องชาด 13 ผูก” หน้าต้น ระบุ “๏ หน้าทับเค้า มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๙ บริบูรณ์และ คล่องแล้ว” (ตัวเอียงไม่ลงหมึก) / เขียนอักษรไทย ด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน และดินสอ “ผูก ๙” ท้ายลาน ระบุ “โวหารมังคลทีปนี ผูกถ้วน ๙ ก็สมเร็จเสด็จแล้ว เท่านี้ก่อนและ” หน้าปลาย ระบุ “ฯ หน้าปลาย มังคลทีปนี ผูกถ้วน ๙ แล คล่องแล้ว”

RBR003-107มัทรี ผูก 9

หน้าทับเค้า ระบุ “หน้าทับเค้ามัทรีเชียวหละ เป็นโยมฅำ นางหล้า เป็น[ผู้]สร้างไว้ในพระศาสนาห้าพันวัสสา” หน้าทับเค้า เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีดำ “มัทรี ผูก ๙” และเขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “มะทรีเจี่ยวหล่า” ท้ายลาน ระบุ “มทฺที ปพฺพํ นิฏฺฐิตํ กิริยาอันสังวรรณนาอันประดับประดาด้วยพระคาถาว่าได้ ๙๐ ทัส ก็แล้วเท่านี้๛” หน้าทับปลาย ระบุ “หน้าทับเค้ามัทรีเชียวราม่วนอาละปูดีฟังแลนาห๚ หนังสือทุอาวอั้น บ้านใหม่ไผ่ล้อมไม่ไผ่อ้อม ๒ แฟร(ควรเป็น ๒ แคว) ผู้สาวนอนแล แม่ร้างนอนผ่อ บ้านอยู่จ่อม่อริมทาง ปากบางคางสวย เพิ่นสร้างมหาชาติกับนี้ ขอหื้อได้กุศลจิ่มเทอะ” และเขียนอักษรไทยด้วยดินสอ “นะโม นะมัดสะกาน ผู้ข้าไว้(ไหว้)”

RBR004-166มัทรี ผูก 9 (พระเวสสันดร)

กัณฑ์มัทรี กัณฑ์ที่พระนางมัทรีทรงได้ตัดความห่วงหาอาลัยในสายเลือด อนุโมทนาทานโอรสทั้งสองแก่ชูชก พระนางมัทรีเดินเข้าไปหาผลไม้ในป่าลึก จนคล้อยเย็นจึงเดินทางกลับอาศรม แต่มีเทวดาแปลงกายเป็นเสือนอนขวางทาง จนค่ำเมื่อกลับถึงอาศรมไม่พบโอรส พระเวสสันดรได้กล่าวว่านางนอกใจ จึงออกเที่ยวหาโอรสและกลับมาสิ้นสติต่อเบื้องพระพักตร์ พระองค์ทรงตกพระทัยลืมตนว่าเป็นดาบสจึงทรงเข้าอุ้มพระนางมัทรีและทรงกันแสง เมื่อพระนางมัทรีฟื้นจึงถวายบังคมประทานโทษ พระเวสสันดรจึงบอกความจริงว่าได้ประทานโอรสแก่ชูชกแล้ว หากชีวิตไม่สิ้นคงจะได้พบ นางจึงได้ทรงอนุโมทนา ----------- เวสสันดรชาดก. จาก https://www.watbuddha.org/th/maha-vessantara-jataka/

RBR003-106มัทรีป่าเพียว

หน้าทับเขียนปากกาลูกลื่นสีน้ำเงิน “มัทรีป่าเพียวเทศขัก” และเขียนปากกาลูกลื่นสีดำ “มัทรี ผูก ๙” ท้ายลานระบุ “มทฺที ปพฺพํ นิฏฺฐิตํ กิริยาอันสังวรรณนายังมัทรีปริเจทอันประดับประดาไปด้วยพระคาถาทั้งหลายว่าได้ ๙๐ ทัส ก็สมเร็จเสด็จแล้วเท่านี้ก่อนแล ฯ บริบูรณ์เสด็จแล้วปีมะเมีย เดือน ๑๐ แรม ๖ ค่ำ พร่ำว่าได้วันเสาร์ ยามบ่ายโมง ๑ กับ ๒๕ ภินิด แลเจ้าเหย รัสสภิกขุอินธสอนเขียน บ่ดีขัด อาวชายเหือน กับภริยาชื่อว่า นางนา อยู่ดอนกอก ก็พร้อมกับด้วยลูกหญิงลูกชาย ก็อุบายหาใบลานหื้อภิกขุอินธอง สร้างหนังสือมัทรีฉบับป่าเภียว ไว้ค้ำชูศาสนาพระโคตมเจ้า ขอหื้อผู้สร้างผู้เขียน สุข ๓ ประการ มีนิพพานเป็นยอดแด่เทอะ หมู่ผู้ข้าทั้งหลายได้สร้างธรรมเขียนธรรม หมู่ข้าน้อยทั้งหลายก็พาเอากันปรารถนาเอาสัพพัญญุตญาณสิ่งเดียวแลเจ้าเหย เขียนบ่ดี สติบ่ตั้ง เพราะสาวบ้านเค้ามะคร้อ ครั้นว่ามันมาวัด มันเหลียวมาผ่อแต่หน้า ครั้นข้าบ่ผ่อก็อดบ่ได้ ครั้นข้าผ่อไป มันบิดหน้าหนี อีสาวอัปรีย์ช่างผ่อหน้าทุแลนา ขอหื้อมีประหญาปัญญาอันเฉลียวฉลาดชูตัวธรรม อย่าหื้อเป็นกรรมเป็นเวรแก่ข้า ขอหื้อบุญอันเขียนตัวธรรมนี้ไปลูบ(ลบ)ตัวกรรมตัวเวรอันกระทำมาหื้อเสี้ยงแด่เทอะ [นิพฺพา]น ปจฺจโย โหตุ นิจฺจํ ธุวํ แด่เทอะ”

RBR003-105มัทรีเรียกขวัญ

หน้าทับเขียนด้วยปากกาลูกลื่นสีแดง “มัทรีเรียกขวัญม่วนหลับเลย” และเขียนด้วยปากกาลูกลื่นสีดำ “มัทรีผูก ๙” ลานสุดท้ายจาร “มัทรีเรียกขวัญม่วนบ่หาย” ท้ายลานระบุ “มทฺทีปพฺพํ นิฏฺฐิตํ ก็แล้วเท่านี้ก่อนแล ๚๛ฯ จบมัทรีเรียกขวัญมวลบ่หายพอคลั่งไคล้เหงาหลับพุ้นแลนายเหย นิจฺจํ นิจฺจํ ธุวํ แก่ข้าแด่เทอะ”

CMRU-CT-11-B-128มันธาตุราช

แต้มแล้วยามนาฬี่ 6 คำเช้า วันเดือน 3 แรม 10 ฅ่ำ ปีกัดเหม้า 1361 ตัว 2543 วัสสา 2000 ริกขิตตะด้วยอุหนานหน บ้านหนองฅำใต้ ขอเปนผละข้าแด่ ฯ นิพฺพานํ ยาจามี สาธุ สาธุ สาธุ ฯ

SKN001-117มาติกา

มาติกา หมายถึงพระบาลีที่เป็นหัวข้อ เป็นแม่บท เรียกว่า บทมาติกา มาติกา คำนี้ในงานเผาศพจะใช้คู่กับคำว่า บังสุกุล เป็น มาติกา บังสุกุล กล่าวคือพระสงฆ์จะสวดมาติกาก่อนแล้วบังสุกุลต่อกันไป (ข้อมูลอ้างอิง : https://th.wikipedia.org/wiki/มาติกา)

SKN001-127มาเต

SKN001-140มาเถนาคสิน

NPH001-083มานัตตารหภิกษุ

มานัตตารหภิกษุ ภิกษุผู้ควรแก่มานัต คือ ภิกษุที่อยู่ปริวาสครบกำหนดแล้ว มีสิทธิขอมานัตกะสงฆ์ และสงฆ์จะให้มานัตเพื่อประพฤติในลำดับต่อไป (อ้างอิง https://84000.org/tipitaka/dic/v_seek.php?text=%C1%D2%B9%D1%B5) ทะเบียนของหอจดหมายเหตุสาธารณสุขแห่งชาติ คือ (23) สบ. 23.1.4/83 นายทองอ่อน สิทธิไกรพงษ์ได้มอบให้หอจดหมายเหตุสาธารณสุขแห่งชาติเก็บรักษา หมายเหตุ ใบลานหักที่ขอบลานเล็กน้อย

RBR003-102มาลัยโปรดเปรต

ท้ายลานระบุ “||ปรมมาเลยฺยวณฺณนา นิฏฺฐิตา ก็เสด็จบอระมวลเท่านี้ก่อนแล๛||” และ“หนังสือนางขาวกับนายมีสร้าง บ้านหนองหลวง แลนายเหยว่าอั้นแล้ว” มีรอยเขียนอักษรไทยแปลศัพท์ด้วยปากกาเมจิกสีน้ำเงิน

RBR003-246มาลัยโปรดเปรต ผูกต้น

RBR_003_244-248 รวมกันอยู่ใน “เลขที่ 29 พระมาลัย อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับทองทึบ 5 ผูก” หน้าทับต้น เขียนอักษรไทยด้วยปากกาลูกลื่นสี “มาลัยโปดเปต” ลานแรก ด้านซ้ายมือ ระบุ “มาลัย แลนา”

RBR004-056มาลัยแสน

เทศน์มหาชาติ กัณฑ์มาลัยแสน

RBR004-159มาลัยแสน (พระเวสสันดร)

เทศน์มหาชาติ

RBR004-157มาลัยหมื่น (พระเวสสันดร)

เทศน์มหาชาติ

RBR004-190มาลัยหมื่น

พระเวสสันดรชาดก กัณฑ์มาลัยหมื่น

CMRU-CM-06-A-066มิลินทปัญหา

(3) พระวิลา (โส) เขียนปางเมื่ออยู่ปฏิบัติครูบาเจ้าไชยเสนา วัดน้ำชำ ตำบลห้วยซาย หมู่ที่ 10 อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ มณฑลพายัพ (4) พระอินทปัญญาเขียน (6) สักราชได้ 1291 ตัว ปีกัดไส้ เดือน 1 ออก 4 ฅ่ำ เมงวัน 2 ไทยดับเร้า..พระสุภาวิลาโสภิกขุ นามภิไธยโย (พระแก้ว) กันธเพ็ง วันที่ 7 ตุลาคม พ.ส.2472 ปีมะเส็ง (7) พระแก้ว เขียนปางเมื่ออยู่ปฏิบัติครูบาไชยเสนา

CMRU-CM-06-A-001มุทิงคเภรี

สระเด็จแล้วยามแตรขึ้นสู่เที่ยง ชะดาบิดเบี่ยงกินทอนข้าแล ฯ จุฬสักกราชได้ 1289 ตัว ปีเมืองเหม้าข้าแล เข้ามาในเดือน 3 ออก 14 ฅ่ำ พร่ำพุธ ไทข้าแล ฯ สามเณรแก้ว เขียนค้ำชูวรพุทธสาสนาวัดน้ำชำ ขอนาบุญค้ำชูพ่อแม่พี่น้องวงสาญาติกาแลอาจารย์ตนสั่งสอนคู่ฅนแล ขอมีปัญญาอันเฉลียวฉลาดอาจจบทังมวล ฯ (เณรแก้วเขียนปางเมื่อปฏิบัตทุเจ้าไชยเสนา ตัวข้าพระเจ้าบ่อพองามเท่าไรแล-อักษรไทย)

CMRU-CM-06-A-084-1มุลลนิพพาน

(1) แล้ววันธี่ 26 กลกัณฑาคม ภ.ส.2508 ดับไส้ (2) หนานตา สุยราช บ้านม่วงเขียว (5) 2505 (8) หนานตา สุยราช (9) แล้วเวลามวยจบภอดีแล แม่ธา ขัตติคุณ ขอให้เถิงนิพพานแด่เทอะ ฯ พระภิกขุตาฅำ ทานไปหาแม่แห่งตน มีนามกรชื่อว่าแม่แพง คันธเพง (10) สุภาวิรา ปางเมื่อปฏิบัติทุเจ้าไชยเสนา

SKN001-138มูลกรรมฐาน

CMRU-CM-06-A-005มูลปิฏกะ

(1) ลุงหนานไชยลังกา เขียนค้ำชูสาสนาวัดน้ำชำ ปางเมื่อครูบาเจ้าไชยเสนาเป็นเจ้าอธิการ สถิตสำรานอยู่วัดน้ำจำ เชียงหมั้น (2) พระไชยเสนาเขียน (3) พระไชยเสนาเขียน

RBR004-025มูลมูลี ผูกต้น

RBR004-026มูลมูลี ผูกปลาย

CMRU-CM-06-A-003มูลลกันไตร

(1) ปีร้วงไส้ เดือนเกียง ออก 13 ฅ่ำ พร่ำว่าได้วันสุกร์ไท รืกส์ได้ 15 ตัว ฯ พระวิชัยเขียน (2) หนานแก้วเขียน (3) อาจารย์หนานแก้วเขียน (4) อาจารย์หนานแก้วเขียน (5) อาจารย์ป่าทึง (ห้วยซาย) (6) อาจารย์หนานแก้ว เขียนหื้อครูบาเจ้าวัดน้ำชำ ปางเมื่อเป็นเจ้าอธิการ ปฏิบัติวัดป่าทึงวันนั้นแล ฯ (7) อาจารย์หนานแก้วเขียน (8) อาจารย์บ้านป่าทึง

CMRU-CM-06-A-071-3มูลลกิตติ

CMRU-CM-06-A-082-9มูลเหล้า-สุญโญ 7 ประการ

RBR003-134เมณฑกเศรษฐี ผูก 3

มัดรวมกันอยู่ใน “เลขที่ ๔๒ โชติกเสรฏฐี อักษรธรรมล้านนา ภาษาบาลี-ไทยล้านนา ฉบับทองทึบ ๓ ผูก” มีไม้บัญชักทำด้วยไม้ไผ่ เขียนอักษรไทยด้วยปากกาเมจิกสีน้ำเงิน “โชติกะเศรษฐี มี ๔ ผูก” หน้าทับต้น “เมณฑกเสฏฐี ผูก ๓ แลท่านเอย๛”, เขียนอักษรไทยด้วยปากกาคอแร้ง “เมณถก่เสดถี” และเขียนอักษรธรรมล้านนาด้วยดินสอ “ดอนแจง” ท้ายลาน ระบุ “เมณฑกวตฺถํ นิฏฺฐิตํ กิริยาอันสำแดงเมณฑกวัตถุผูกถ้วน ๓ ก็สมเร็จเสด็จแล้ว เท่านี้ก่อนแล๛หน้าต้นหนังสือเมณฑกเสฏฐีแล ๏ ฯ เสด็จแล้วปีมะโรง จัตศก ตกอยู่ในคิมหันตฤดู เดือน ๗ แรมสิบ ๑ ค่ำ วัน ๒ แลเจ้าที่ไหว้ [นิพฺ]พาน ปจฺจโย โหตุ เม ธุวํ ธุวํ แก่ข้าแด่ ๛ มีรอยแก้ไขด้วยปากกาเมจิกสีดำ