จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images

คำอ่าน-แปล

จารึกอัญชัยวรมัน

จารึก

จารึกอัญชัยวรมัน

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกอัญชัยวรมัน

อักษรที่มีในจารึก

ขอมโบราณ

ศักราช

พุทธศตวรรษ ๑๕

ภาษา

เขมร, สันสกฤต

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๔๘ บรรทัด

วัตถุจารึก

ศิลา ประเภทหินทรายแป้ง

ลักษณะวัตถุ

หลักสี่เหลี่ยม

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๕๐.๕ ซม. สูง ๑๒๘ ซม. หนา ๑๒.๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “ลบ. ๒๔”
๒) ในหนังสือ จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ กำหนดเป็น “จารึกอัญชัยวรมัน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

จังหวัดลพบุรี

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๗๔-๘๑.

ประวัติ

ศิลาจารึกหลักนี้ ได้มาจากจังหวัดลพบุรี จารึกด้วยอักษรขอม ภาษาสันสกฤต และภาษาเขมร วัดขนาดส่วนกว้าง ๕๐.๕ เซนติเมตร ส่วนสูง ๑๒๘ เซนติเมตร ส่วนหนา ๑๒.๕ เซนติเมตร ปัจจุบันศิลาจารึกหลักนี้ อยู่ที่หอพระสมุดวชิรญาณ กองหอสมุดแห่งชาติ กรุงเทพฯ

เนื้อหาโดยสังเขป

เริ่มต้นด้วยการกล่าวคำนมัสการเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่ และกล่าวถึงพิภพพระยานาคในโลกบาดาล จากนั้นก็กล่าวถึงพระราชโองการของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ หรือพระบาทบรมศิวบท ว่าด้วยเรื่องการถวายสิ่งของและทาสชายหญิงเป็นจำนวนมาก

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

จารึกบรรทัดที่ ๓๙ ได้ระบุปีที่จารึกไว้ คือ มหาศักราช ๘_๕ จะเห็นว่ามีการเว้นเลขตัวกลางไว้เนื่องจากเส้นอักษรไม่ชัดเจน อาจจะเป็นเลข ๔ หรือเลขหนึ่งก็ได้ แต่อาจารย์อำไพ คำโท ได้ระบุไว้ว่าน่าจะเป็นเลข ๔ เพราะตัวอักษรนี้มีหางที่ลากต่ำลงต่ำกว่าระดับบรรทัด และหางที่ลากลงมาต่ำอย่างนี้ไม่ใช่หางของเลข ๑ อีกทั้งมีข้อความในจารึกนี้เป็นเครื่องสนับสนุนอีกด้วย คือ ประการแรก พระนามว่า “ชัยวรมัน” ที่ปรากฏในจารึกนี้ หมายถึงพระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ ประการที่สอง ในเรื่องของการประกอบคำ ลักษณะการประกอบคำของภาษาเขมรก่อนสร้างเมืองพระนครจะใช้ “อิ” “อี” “เอ” แทนสระ “เอีย” เช่น “ญิงฺ” “เทนฺ” “เวรฺ” ส่วนลักษณะการประกอบคำของภาษาเขมรหลังเมืองพระนครจะใช้ตัว “ย” แทนสระ “เอีย” คือเป็น “ญฺยงฺ” “ทฺยนฺ” “วฺยรฺ” ประการที่สาม ชื่อพวกทาส เช่น กำไว ปนำ ปันลบ สำอบ เหล่านี้ มักจะพบในศิลาจารึกภาษาเขมรระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๑๕ ตอนปลาย กับพุทธศตวรรษที่ ๑๖ ตอนต้นๆ เท่านั้น และประการสุดท้าย ถ้าอ่านเลขมหาศักราชในจารึกนี้เป็นเลข ๘๑๕ แล้ว ก็จะตรงกับรัชสมัยของพระเจ้ายโศวรมันที่ ๑ หรือ พระบาทบรมศิวโลก (พ.ศ. ๑๔๓๒-๑๔๔๓) แต่ถ้าอ่านเป็นเลข ๘๔๕ ก็ตรงกับรัชสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๔ พอดี

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : นวพรรณ ภัทรมูล, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก :
อำไพ คำโท, “จารึกอัญชัยวรมัน,” ใน จารึกในประเทศไทย เล่ม ๓ : อักษรขอม พุทธศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (กรุงเทพฯ : หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร, ๒๕๒๙), ๗๔-๘๑.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170