จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์

จารึก

จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช ๒๓๗๑

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

หินอ่อนสีขาว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๐๕ ซม. สูง ๘๙ ซม. หนา ๓ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สป. ๑”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึกภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ กำหนดเป็น “หลักที่ ๑๓๘ จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

พระสมุทรเจดีย์ ปากน้ำเจ้าพระยา ตำบลบางปลากด อำเภอพระสมุทรเจดีย์ (ข้อมูลเดิมเป็น อำเภอเมือง) จังหวัดสมุทรปราการ

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พระสมุทรเจดีย์ ปากน้ำเจ้าพระยา ตำบลบางปลากด อำเภอพระสมุทรเจดีย์ (ข้อมูลเดิมเป็น อำเภอเมือง) จังหวัดสมุทรปราการ

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๑๗ - ๒๑.

ประวัติ

จารึกนี้อยู่บริเวณฐานพระสมุทรเจดีย์ ปากน้ำเจ้าพระยา ตำบลบางปลากด อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ ใน พ.ศ. ๒๕๑๗ โดยเรียกว่า “หลักที่ ๑๓๘ จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์”

เนื้อหาโดยสังเขป

เมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๐ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) โปรดให้สร้างป้อม,กำแพงเมืองนครเขื่อนขัณฑ์และเมืองสมุทรปราการจากนั้นทรงดำริที่จะสร้างพระมหาเจดีย์เพื่อบรรจุพระบรมธาตุ จึงโปรดให้เจ้าพระยาพระคลังชักชวนข้าราชการและประชาชนร่วมกันนำหิน ทราย อิฐ มาถมและปรับพื้นที่ให้เรียบแล้วพระราชทานทรัพย์ซื้อวัสดุและค่าจ้างในการก่อสร้าง โดยแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๓๗๑ ถวายพระนามว่า “พระสมุทรเจดีย์” ตอนท้ายกล่าวอุทิศพระราชกุศลและขอให้ท้าวจตุมหาราชิกา, เทวดาทั้งหลายและพระรัตนตรัยช่วยคุ้มครองอาณาจักร อนึ่ง ความคิดที่จะสร้างพระเจดีย์นี้ มีมาตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) ซึ่งทรงโปรดให้หาหินและอิฐมาถมที่ดิน แต่ยังไม่ได้สร้างองค์พระเจดีย์ พระองค์ก็เสด็จสวรรคตไปเสียก่อน ต่อมาพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) จึงได้กระทำการต่อตามพระราชดำริของรัชกาลที่ ๒

ผู้สร้าง

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓)

การกำหนดอายุ

กำหนดจากศักราชล่าสุดที่ปรากฏบนจารึกว่า “จุลศักราช ๑๑๙๐“ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๗๑ ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร. ๓) แห่งราชวงศ์จักรี

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) ประสาร บุญประคอง, “หลักที่ ๑๓๘ จารึกที่ฐานพระสมุทรเจดีย์,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๑๗ - ๒๑.
๒) ผาสุข อินทราวุธ, พุทธศาสนาและประติมาณวิทยา (เอกสารอัดสำเนา) (กรุงเทพฯ : ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๓๐),
๓) สมคิด จิระทัศนกุล, วัด : พุทธศาสนสถาปัตยกรรมไทย (กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๓๗).
๔) เจริญ ตันมหาพรหม, แลหลังเจดีย์สำคัญในเมืองไทย (นนทบุรี : ธารบัวแก้ว, ๒๕๔๒).
๕) สมัย สุทธิธรรม, สมุทรปราการ (กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, ๒๕๔๒). ๖) ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น, ๒๕๔๖).

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170