จารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre
  • images
  • images
  • images
  • images

ชุดคำค้น 18 คำ

อายุ-พ.ศ. 2236, อายุ-จารึกพุทธศตวรรษที่ 23, ยุคสมัย-จารึกสมัยอยุธยา, ยุคสมัย-จารึกสมัยอยุธยา-สมเด็จพระนารายณ์มหาราช, ยุคสมัย-จารึกสมัยอยุธยา-พระรามาธิบดีที่ 3, วัตถุ-จารึกบนกระดาษฝรั่ง, ลักษณะ-จารึกแผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า, ศาสนา-จารึกในพระพุทธศาสนา, ที่อยู่ปัจจุบัน-จารึกหอจดหมายเหตุ สำนักมิซซังต่างประเทศ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส, เรื่อง-การบันทึกเหตุการณ์-แสดงความเสียใจต่อการเสียชีวิตของมูสูสิงแฬร, เรื่อง-ประวัติศาสตร์-ชี้แจ้งข้อพิพาทระหว่างไทยกับฝรั่งเศส, บุุคคล-เจ้าพระยาศรีธรรมราช, บุคคล-พระเจ้าหุยส์ที่ 14, บุคคล-เมอร์ซิเออร์ปองชาแตร, บุคคล-บาทหลวงตาชาร์ด, บุคคล-บาทหลวงวรวาที, บุคคล-บาตรีเฝรู, บุคคล-บาทหลวงเดอ เฟเรอ,

หนังสือเจ้าพระยาศรีธรรมราชถึงเมอร์สิเออร์ ปองชาตแรง

จารึก

หนังสือเจ้าพระยาศรีธรรมราชถึงเมอร์สิเออร์ ปองชาตแรง

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

หนังสือเจ้าพระยาศรีธรรมราชถึงเมอร์สิเออร์ ปองชาตแรง

อักษรที่มีในจารึก

ไทยอยุธยา

ศักราช

พุทธศักราช ๒๒๓๖

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

๔ หน้ากระดาษ ๕๑ บรรทัด (หน้าที่ ๑ - ๓ มี ๑๕ บรรทัด หน้าที่ ๔ มี ๖ บรรทัด)

วัตถุจารึก

กระดาษสีขาว

ลักษณะวัตถุ

แผ่นสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๙ ซม. ยาว ๒๖ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

-

ปีที่พบจารึก

พุทธศักราช ๒๕๒๗

สถานที่พบ

หอจดหมายเหตุ สำนักมิซซังต่างประเทศ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ผู้พบ

ภูธร ภูมะธน

ปัจจุบันอยู่ที่

หอจดหมายเหตุ สำนักมิซซังต่างประเทศ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

พิมพ์เผยแพร่

ศิลปวัฒนธรรม ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๑๒ (พ.ย. ๒๕๒๘) : ๑๑๔ - ๑๒๑.

ประวัติ

จดหมายฉบับนี้เก็บรักษาอยู่ที่หอจดหมายเหตุ สำนักมิซซังต่างประเทศ กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศสเช่นเดียวกับบันทึกรายวันของโกษาปาน โดยถูกจัดอยู่ในแฟ้มเอกสารอินเดีย ปอนดิเชอรี (Pondichéry) ๙๙๐๑ (ค.ศ.) ๑๖๖๓ - ๑๗๑๐ หน้า ๖๗๘ - ๖๘๑ เพราะเข้าใจว่าเป็นภาษาใดภาษาหนึ่งของอินเดีย แต่นักจดหมายเหตุประจำสำนักมิซซังท่านหนึ่งซึ่งเคยอยู่ที่ประเทศอินเดียมาก่อนได้ต้งข้อสังเกตว่าไม่ใช่อักษรที่ใช้ในประเทศอินเดียแต่ยังไม่สามารถระบุได้ว่าเป็นของชาติใด ต่อมา ภูธร ภูมะธน จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จังหวัดลพบุรี ได้รับทุนจากรัฐบาลฝรั่งเศสผ่านโครงการสปาฟาให้ไปดูงานเรื่องพิพิธภัณฑ์ที่กรุงปารีส จึงมีโอกาสไปดูเอกสารที่สำนักมิซซัง นักจดหมายเหตุท่านดังกล่าวได้นำจดหมายออกมาให้ดูเพื่อสอบถาม จึงได้ทราบว่าเป็นอักษรและภาษาไทย ภูมะธน ภูมะธนจึงถ่ายภาพและนำมาเผยแพร่ในการสัมมนาเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับฝรั่งเศสครบรอบ ๓๐๐ ปีที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง เมื่อเดือน ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ ต่อมาได้มีการตีพิมพ์ภาพถ่ายต้นฉบับพร้อมทั้งคำอ่านในวารสารศิลปวัฒนธรรม เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๘ จตุพร ศิริสัมพันธ์ ได้วิเคราะห์จดหมายฉบับนี้ไว้ในวิทยานิพนธ์เรื่อง "สรรพนามในบันทึกและจดหมายของโกษาปาน : การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์เชิงสังคม " ว่า จดหมายฉบับนี้เขียนด้วยลายมือบรรจง ตัวอักษรเป็นลายมือธรรมดา(ไม่ใช่รูปประดิษฐ์ที่เรียกว่าอักษรไทยย่อ) เขียนด้วยความบรรจง ลักษณะตัวอักษรยาว เล่นหางรูปสระและเครื่องหมายบางรูป เช่น สระโอ และ สระไอ ไม้หันอากาศ หรือ รูปวรรณยุกต์โท รวมถึงหางพยัญชนะบางตัว เช่น ป และ ผ เส้นล่างของพยัญชนะ ญ เป็นต้น อนึ่ง สำนักมิซซังต่างประเทศ กรุงปารีสนี้เป็นศูนย์กลางการเผยแผ่คริสตศาสนาไปยังดินแดนที่ห่างไกล ก่อตั้งขึ้นเมื่อศตวรรษที่ ๑๗ บาทหลวงในสำนักดังกล่าวได้เข้ามามีบทบาทในราชสำนักสมเด็จพระนารายณ์ทั้งที่กรุงศรีอยุธยาและลพบุรี โดยชักนำให้เกิดความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับฝรั่งเศส รายงานต่างๆจากกรุงศรีอยุธยาทั้งเรื่องเกี่ยวกับศาสนจักรและอาณาจักรที่บาทหลวงส่งไปตั้งแต่รัชสมัยดังกล่าวถูกเก็บรักษาเป็นอย่างดีในสำนักแห่งนี้

เนื้อหาโดยสังเขป

เจ้าพระยาศรีธรรมราชแสดงความรู้สึกเสียใจที่ทราบข่าวว่ามูสูสิงแฬร (เมอร์ซิเออร์ มากีส์ เดอ เซนเญอเล) เสียชีวิตลงและยินดีที่พระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๔ ทรงแต่งตั้งให้เมอร์ซิเออร์ ปองชาแตรงเป็นเสนาบดีแทนตำแหน่งที่ว่างลง พร้อมทั้งชี้แจงถึงเหตุพิพาทระหว่างทหารฝรั่งเศสกับคนไทยและแจ้งให้ฝรั่งเศสทราบถึงพฤติกรรมของบาทหลวงตาชาร์ด ราชทูตซึ่งได้รับมอบหมายให้เดินทางมาในไทย แต่กลับพักอยู่ที่เมืองปอนดิเชอรี่ในอินเดีย เมื่อทางกรุงศรีอยุธยาจัดให้ข้าราชการไทยคือ ออกหลวงวรวาทีไปรับก็ไม่ยินยอมเข้ามา จึงต้องส่งปาตรีเฝรู (บาทหลวง เดอ เฟเรอ) ไปรับอีกครั้งหนึ่ง บาทหลวงตาชาร์ดจึงยอมเดินทางเข้ามาในกรุงศรีอยุธยา โดยมีเงื่อนไขต่อรองเกี่ยวกับความปลอดภัยของตนหลายประการ ข้อความในจดหมายมีการเน้นถึงสัมพันธไมตรีระหว่างไทยกับฝรั่งเศสและสรรเสริญบุญญาธิการของพระเจ้าหลุยส์ ๑๔ อยู่หลายแห่ง

ผู้สร้าง

เจ้าพระยาศรีธรรมราช (พระยาโกษาธิบดี (ปาน))

การกำหนดอายุ

แม้ว่าพุทธศักราชที่ปรากฏในจดหมายคือ "ศักราช สองพันสองร้อยสามสิบเจ็ด" แต่ ข้อความข้างเคียงระบุว่า "เบญจศก" ซึ่งหมายถึงจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข ๕ ในที่นี้คือ จ.ศ. ๑๐๕๕ซึ่งจะตรงกับ พ.ศ. ๒๒๓๖ จึงมีการสันนิษฐานว่า ศักราช ๒๒๓๗ ที่ปรากฏในเอกสารเป็นการใช้เกณฑ์แบบลังกาและพม่าซึ่งบวกด้วย ๑๑๘๒ เมื่อเทียบกับปัจจุบันจะเกินไป ๑ ปี

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๗, จาก:
๑) ภูธร ภูมะธน, "เอกสารไทยในฝรั่งเศส", ใน ศิลปวัฒนธรรม,(ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๑๒ ต.ค., ๒๕๒๘), ๑๑๖ - ๑๑๙.
๒) จตุพร ศิริสัมพันธ์, สรรพนามในบันทึกและจดหมายของโกษาปาน : การศึกษาตามแนวภาษาศาสตร์เชิงสังคม, (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาจารึกภาษาไทย ภาควิชาภาษาตะวันออก บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, ๒๕๒๙).
๓) มานพ ถนอมศรี, เจ้าพระยาโกษาธิบดี (ปาน), (กรุงเทพ ฯ : ต้นอ้อ), ๒๕๓๓.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170