จารึกบนกรอบหน้าต่างวัดบรมนิวาส ห้องที่ ๑

จารึก

จารึกบนกรอบหน้าต่างวัดบรมนิวาส ห้องที่ ๑

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 27 พ.ค. 2563 09:39:00 )

ชื่อจารึก

จารึกบนกรอบหน้าต่างวัดบรมนิวาส ห้องที่ ๑

อักษรที่มีในจารึก

ไทยธนบุรี-รัตนโกสินทร์

ศักราช

พุทธศักราช -

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๕ บรรทัด

วัตถุจารึก

ปูนซีเมนต์ สีขาว อักษรเขียนด้วยหมึก

ลักษณะวัตถุ

กรอบหน้าต่าง

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๐๒ ซม. สูง ๑๖ ซม. หนา ๖๕ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ กำหนดเป็น "หลักที่ ๑๔๗ อักษรเขียนด้วยหมึกบนกรอบหน้าต่างด้านใน ห้องที่ ๑"

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

พระอุโบสถวัดบรมนิวาสราชวรวิหาร แขวงรองเมือง เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

พระอุโบสถวัดบรมนิวาสราชวรวิหาร แขวงรองเมือง เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๔๐.

ประวัติ

จารึกนี้ นายประสาร บุญประคอง เป็นผู้อ่าน โดยมีการตีพิมพ์ลงใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ ใน พ.ศ. ๒๕๑๗ โดยเรียกว่า "หลักที่ ๑๔๗ อักษรเขียนด้วยหมึกบนกรอบหน้าต่างด้านใน ห้องที่ ๑" จารึกที่มีข้อความในลักษณะเดียวกันนี้ คือเป็นการเปรียบเทียบพระพุทธเจ้า พระธรรม นิพพาน และอริยสงฆ์ กับสิ่งต่างๆ หรือเหตุการณ์ต่างๆ นั้น ปรากฏในบริเวณกรอบประตูและหน้าต่างของพระอุโบสถรวม ๑๒ แห่ง (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ใน จารึกบนกรอบประตูหน้า วัดบรมนิวาส จารึกบนกรอบประตูหลัง วัดบรมนิวาส และจารึกบนกรอบหน้าต่าง วัดบรมนิวาส ห้องที่ ๒ - ๑๐) วัดบรมนิวาส เดิมชื่อว่า "วัดนอก" บุตรหลานของผู้สร้างวัดน้อมเกล้าฯถวายให้อยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์ของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ซึ่งขณะนั้นยังทรงอยู่ในสมณเพศ เมื่อทรงลาผนวชจึงบูรณะและสถาปนาขึ้นใหม่ทั้งอาราม โดยเป็นวัดฝ่ายอรัญวาสี (วัดป่า) คู่กับวัดบวรนิเวศวิหารซึ่งเป็นวัดฝ่ายคามวาสี ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการปฏิสังขรณ์ทั่วทั้งพระอาราม ต่อมาพระอุบาลีคุณูปมาจารย์ (สิริจนฺโท จันทร์) ได้ปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่โดยได้ทุนทรัพย์จากเจ้าจอมมารดาทับทิมในรัชกาลที่ ๕ พร้อมทั้งพระโอรส พระธิดาและพระญาติในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งยังทรงเป็นสมเด็จพระยุพราช

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวเปรียบเทียบว่า นิพพานเหมือนเมืองที่มีความสุข ปราศจากภัย แต่เดินทางไปถึงลำบาก พระพุทธเจ้าทรงเหมือนผู้ชี้นำทาง ส่วนหนทางเหมือนพระธรรม ผู้ที่เดินทางถูกเหมือนพระอริยเจ้าซึ่งถึงนิพพานได้ แต่ผู้หลงเดินทางผิดย่อมมีความทุกข์เหมือนคนที่ตกนรก

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

ในจารึกไม่ปรากฏศักราช แต่อาจสันนิษฐานได้ว่าจารึกนี้น่าจะถูกสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๔ เนื่องจากรูปแบบอักษรและอักขรวิธีซึ่งเป็นอักษรไทยสมัยรัตนโกสินทร์ ประกอบกับอายุของภาพปริศนาธรรมเหนือกรอบประตูและหน้าต่างซึ่งมีเรื่องราวสอดคล้องกับจารึกถูกเขียนขึ้นในรัชกาลดังกล่าว (ดูรายละเอียดในหัวข้อ "ประวัติ")

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย: พันธุ์ทิพย์ ธีระเนตร, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๘, จาก:
๑) ประสาร บุญประคอง, "หลักที่ ๑๔๗ อักษรเขียนด้วยหมึกบนกรอบหน้าต่างด้านใน ห้องที่ ๑," ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ : ประมวลจารึกสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ที่พบในภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗), ๔๐,
๒) สมคิด จิระทัศนกุล, รูปแบบพระอุโบสถและพระวิหารในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ, ๒๕๔๗).
๓) เอนก นาวิกมูล, วัดในกรุงเทพฯ - ธนบุรี (กรุงเทพฯ : แสงแดดเพื่อนเด็ก, ๒๕๔๕).
๔) ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น, ๒๕๔๖).

ภาพประกอบ

ภาพถ่ายจารึกจาก : ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๖ ตอนที่ ๑ (กรุงเทพฯ : สำนักนายกรัฐมนตรี, ๒๕๑๗)

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170