จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส

จารึก

จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

จารึกบนฐานพระพุทธรูปองค์ที่ ๑๕ ในวิหารคด, จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส พุทธศักราช ๑๙๖๕

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๖๕

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๑ บรรทัด

วัตถุจารึก

โลหะ

ลักษณะวัตถุ

ฐานพระพุทธรูป

ขนาดวัตถุ

หน้าตักกว้าง ๑๒๐ ซม. สูงตลอดองค์ ๑๗๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “กท. องค์ที่ ๑๕”
๒) ในวารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๑) กำหนดเป็น “จารึกบนฐานพระพุทธรูปองค์ที่ ๑๕ ในวิหารคด”
๓) ในหนังสือ จารึกสมัยสุโขทัย กำหนดเป็น “จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส พุทธศักราช ๑๙๖๕”

ปีที่พบจารึก

พ.ศ. ๒๕๑๑

สถานที่พบ

ในพระระเบียงวิหารคด ด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร

ผู้พบ

สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณฯ สกลมหาสังฆปริณายก สมเด็จพระสังฆราช (ปุ่น ปุณณฺสิริ) เมื่อครั้งทรงเป็นสมเด็จพระวันรัต เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

ปัจจุบันอยู่ที่

ในพระระเบียงวิหารคด ด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

๑) วารสาร ศิลปากร ปีที่ ๑๒ ฉบับที่ ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๑) : ๑๐๘-๑๐๙.
๒) จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๓๕-๑๓๗.

ประวัติ

ทางวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ทำการบูรณะปฏิสังขรณ์ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณฯ สกลมหาสังฆปริณายก สมเด็จพระสังฆราช (ปุ่น ปุณฺณสิริ) เมื่อครั้งทรงเป็นสมเด็จพระวันรัต เจ้าอาวาสวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม พบอักษรจารึกที่ฐานพระพุทธรูปจำนวนหลายองค์ ได้ทำหนังสือแจ้งให้กรมศิลปากรส่งเจ้าหน้าที่ไปทำการสำรวจ มีเจ้าหน้าที่ไปทำการสำรวจ อ่านถ่ายถอด และถ่ายภาพ ๓ คน คือ นายประสาร บุญประคอง นายธูป นวลยง และนายเทิม มีเต็ม เมื่อวันที่ ๕, ๓๐ ก.ค. ๒๕๑๑ พระพุทธรูปนายทิตไส เป็นพระพุทธรูปสำริด สมัยสุโขทัย ปางมารวิชัยขัดสมาธิราบ ด้านหน้ามีจารึกอักษรไทยรัตนโกสินทร์ ภาษาไทย ว่า “สังคโลก” แสดงถึงหลักฐานว่าสถานที่เดิมของพระพุทธรูปองค์นี้ ได้ประดิษฐานอยู่ที่เมืองสวรรคโลก (สังคโลก = สวรรคโลก) มาก่อน แล้วได้อัญเชิญลงมาประดิษฐานไว้ที่วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม แต่ครั้งรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ข้อความในจารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไสนี้ มีความคล้ายคลึงกับจารึกฐานพระพุทธรูปทิดไสหง ซึ่งเป็นจารึกอักษรไทยสุโขทัย ภาษาไทย และเป็นพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัยเหมือนกัน แต่จารึกฐานพระพุทธรูปทิดไสหงมิได้ระบุศักราชที่สร้างไว้

เนื้อหาโดยสังเขป

กล่าวถึง ๒ พ่อลูก คือ นายทิตไส และนางทองแก้ว ผู้สร้างพระพุทธรูป

ผู้สร้าง

นายทิตไส

การกำหนดอายุ

ระบุศักราชไว้เป็น พ.ศ. ๑๙๖๕

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
๑) ประสาร บุญประคอง, “จารึกบนฐานพระพุทธรูปองค์ที่ ๑๕ ในวิหารคด,” ศิลปากร ๑๒, ๔ (พฤศจิกายน ๒๕๑๑) : ๑๐๘-๑๐๙.
๒) ประสาร บุญประคอง, “จารึกฐานพระพุทธรูปนายทิตไส พุทธศักราช ๑๙๖๕,” ใน จารึกสมัยสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๒๖), ๑๓๕-๑๓๗.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170