จารึกเชตพน

จารึก

จารึกเชตพน

QR-code edit Share on Facebook print

เวลาที่โพส โพสต์เมื่อวันที่ 13 ก.พ. 2550 13:59:58 ( อัพเดทเมื่อวันที่ 24 ก.ค. 2562 20:44:00 )

ชื่อจารึก

จารึกเชตพน

ชื่อจารึกแบบอื่นๆ

หลักที่ ๒๘๗ จารึกเชตพน

อักษรที่มีในจารึก

ไทยสุโขทัย

ศักราช

พุทธศักราช ๑๙๓๕-๑๙๔๗

ภาษา

ไทย

ด้าน/บรรทัด

จำนวนด้าน ๑ ด้าน มี ๒๐ บรรทัด (อ่านอย่างกระท่อนกระแท่นได้เพียง ๘ บรรทัดเท่านั้น)

วัตถุจารึก

หินทรายหยาบ

ลักษณะวัตถุ

รูปใบเสมา (ชำรุด)

ขนาดวัตถุ

กว้าง ๑๑๖.๕ ซม. สูง ๑๖๑ ซม. หนา ๑๙.๒ ซม.

บัญชี/ทะเบียนวัตถุ

๑) กองหอสมุดแห่งชาติ กำหนดเป็น “สท. ๒๗/๑”
๒) ในหนังสือ ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ กำหนดเป็น “หลักที่ ๒๘๗ จารึกเชตพน”

ปีที่พบจารึก

ไม่ปรากฏหลักฐาน

สถานที่พบ

ข้อมูลว่า ด้านหน้าศาลบูชาพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในบริเวณวัดอินทารามวรวิหาร แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร แต่สันนิษฐานว่า น่าจะถูกขนย้ายมาจากวัดเชตพน ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย (ไม่ปรากฏหลักฐานว่าย้ายมาแต่เมื่อใด)

ผู้พบ

ไม่ปรากฏหลักฐาน

ปัจจุบันอยู่ที่

วัดอินทารามวรวิหาร แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร

พิมพ์เผยแพร่

ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ (กรุงเทพฯ : สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๒๔-๒๖.

ประวัติ

จารึกเชตพน ปัจจุบันถูกโบกปูนที่ฐาน ตั้งอยู่ด้านหน้าศาลบูชาพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ในบริเวณวัดอินทารามวรวิหาร กรุงเทพฯ ฝั่งธนบุรี เมื่อพิเคราะห์จากเนื้อความในจารึกแล้ว พอจะสันนิษฐานได้ว่า แต่เดิมศิลาจารึกหลักนี้น่าจะทำขึ้นที่วัดเชตพน (เชดพน) เมืองเก่าสุโขทัย อย่างไรก็ตาม ไม่ปรากฏหลักฐานว่า ได้ถูกขนย้ายมาไว้ที่วัดอินทราราม ธนบุรี ตั้งแต่เมื่อใด ศาสตราจารย์ ยอร์ช เซเดส์ ได้รวมจารึกหลักนี้ไว้เป็นลำดับที่ ๙๓ ในบัญชีจารึก ท้ายหนังสือ ประชุมจารึกภาคที่ ๑ พ.ศ.๒๔๖๗ โดยบันทึกหมายเหตุว่า ชำรุด เมื่อหลายปีก่อนนั้น นายประสาร บุญประคอง และนายเทิม มีเต็ม ได้ไปสำรวจและทำสำเนาจารึกวัดเชตพนหลักนี้ แต่พบว่า ตัวอักาที่จารึกชำรุดและลบเลือนมาก จึงยังมิได้อ่านถอดอักษรจารึกออกมา ครั้นเมื่อไม่นานมานี้ นายวนัย พงศ์ศรีเพียร ซึ่งได้ไปศึกษาศิลปกรรมวัดสมัยกรุงธนบุรี กับคณะอนุกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยสมัยกรุงธนบุรี เมื่อวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๓๕ ได้ไปพบจารึกหลักนี้ตั้งอยู่ในทีกลางแจ้ง และเกรงว่าต่อไปอาจจะเสียหายมากขึ้น จึงปรึกษาขอให้นายประเสริฐ ณ นคร และนักอ่านจารึกของกรมศิลปากร ได้ใช้ความพยายามอ่านถอดตัวอักษรเสียใหม่ จากสำเนาจารึกที่ทำไว้เดิมเมื่อประมาณ ๓๐ ปีก่อนหน้านี้ เพื่อจะได้นำออกเผยแพร่ ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ สำหรับการอ่านถอดตัวอักษรนั้น นางสาวจตุพร ศิริสัมพันธ์ ได้ใช้ความพยายามในการอ่านด้วยความระมัดระวังอยู่นานพอสมควร เมื่ออ่านเสร็จแล้ว นายเทิม มีเต็ม และนายประเสริฐ ณ นคร ได้ตรวจสอบดูอีกครั้งหนึ่ง

เนื้อหาโดยสังเขป

ข้อความจารึกมีประมาณ ๒๐ บรรทัด แต่ที่พออ่านได้อย่างกระท่อนกระแท่นเพียง ๘ บรรทัดนั้นกล่าวถึงเรื่องของคณะสงฆ์ว่า ได้นำศิลาหินมาในวัดเชตพน สุโขทัย และประชุมกันทำกิจการสงฆ์อย่างหนึ่ง ซึ่งอ่านไม่ได้ความแน่ชัด แต่มีรายนาม “บามหาเถร” และ “บาเถร” หลายรูป ในจำนวนนี้ มีการเอ่ยนามตรงกับนามพระสงฆ์ในจารึก หลักที่ ๙ หรือ จารึกวัดป่าแดง ศรีสัชนาลัย อยู่ ๒ รูป คือ บามหาเถรญาณคำภยร ซึ่งตรงกับ “มหาเถรญาณคัมภีร์”และ บาเถรธรรมเสนาปดิ ซึ่งตรงกับ “มหาเถรธรรมเสนาปตี” คณะสงฆ์นี้ในศิลาจารึกวัดป่าแดง ศรีสัชนาลัย ระบุว่าเป็นฝ่ายอรัญวาสี และอาจเป็นไปได้ว่า บาเถรธรรมเสนาปดิ ได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็น มหาเถรธรรมเสนาปตีแล้ว ใน พ.ศ. ๑๙๔๙ ตามจารึก หลักที่ ๙

ผู้สร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐาน

การกำหนดอายุ

แม้ศิลาจารึกนี้อยู่ในสภาพชำรุดมากและมิได้ระบุปีศักราชใดๆ แต่ก็พอสอบดูตัวอักษรเพื่อกำหนดอายุได้ กล่าวคือ มีรูปสระ “อำ” แบบที่เริ่มใช้ใน พ.ศ. ๑๙๓๕ และรูป “ธ” ซึ่งใช้อยู่จนถึง พ.ศ. ๑๙๔๗ จึงควรทำขึ้นในระหว่าง พ.ศ. ๑๙๓๕-๑๙๔๗ นอกจากนี้ ลักษณะรูปอักษร “ก”, “ข”, “ง”, “ช”, “ด”, “ท”, “ว” และ “อ” คล้ายคลึงกับ จารึกหลักที่ ๙๓ หรือจารึกวัดอโสการาม ซึ่งจารึกใน พ.ศ. ๑๙๔๒ ดังนั้นจึงสันนิษฐานว่า จารึกเชตพน ร่วมสมัยกับ จากรึกวัดอโสการาม และจารึกวัดบูรพาราม

ข้อมูลอ้างอิง

เรียบเรียงข้อมูลโดย : วชรพร อังกูรชัชชัย และดอกรัก พยัคศรี, โครงการฐานข้อมูลจารึกในประเทศไทย, ศมส., ๒๕๔๖, จาก :
จตุพร สิริสัมพันธ์, “หลักที่ ๒๘๗ จารึกเชตพน,” ใน ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๗ : ประมวลจารึกที่พบในประเทศไทยและต่างประเทศ (กรุงเทพฯ : คณะกรรมการชำระประวัติศาสตร์ไทยและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, ๒๕๓๔), ๒๔-๒๖.

เบอร์โทร

+66 2 8809429

อีเมล

webmaster@sac.or.th

แฟกซ์

+66 2 8809332

ที่อยู่

ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เลขที่ 20 ถนนบรมราชชนนี เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ 10170