เอกสารโบราณในประเทศไทย

BKK001-052ตำรายา

ใบลานขนาดสั้น สภาพเอกสารค่อนข้างสมบูรณ์ เนื้อหากล่าวถึงโรคและสมุนไพรสำหรับรักษาโรคนั้น ๆ เช่น ยาริดสีดวง ยาตานซาง ยาแก้ลงท้อง ยาแก้สลบ ยานัตถุ์แก้ปวดหัว ยาแก้ฝีกาน ยาแก้ฝีร้ายให้กลายเป็นดี ยามะเร็ง ยาแก้ไข้เหนือ ยาริดสีดวงขึ้นคอ เป็นต้น

BKK001-048ตำรายา

เนื้อหากล่าวถึง ยาและตำรับยาในการรักษาโรคต่าง ๆ  เช่น ยาบำรุงธาตุไฟ ยาเบญจขันธ์ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงคัมภีร์ต่าง ๆ เช่น คัมภีร์พรหมโลหิต คัมภีร์โชรัต และคัมภีร์ปถมจินดา  เป็นต้น

BKK001-050ตำรายา

ตำรายา เกี่ยวโรคและตำรับยารักษาโรค เช่น ไข้ 6 ประการ ยาชโลม ยาแก้เลือดตก ยาจันอุทัย ยาสมุตจร ยาเม็ดดำ ยาเม็ดขาว ยาเม็ดเหลือง ยารุคุณ สันนิบาตสองคลอง ยาออกลางสาด ยารัดฝีแดง ยาไข้สันนิบาต เป็นต้น  ไม้ประกับเป็นไม้อัดประกอบใบลานก้อม ยาว 28 ซ.ม. กว้าง 6 ซ.ม.

PBI001-045ตำรายา

PBI001-027ตำรายา

PBI001-014ตำรายา

สมุดไทยขาวเขียนด้วยอักษรไทย ภาษาไทย เนื้อหากล่าวถึงโรคและตำรับยารักษาโรคในคัมภีร์ต่าง ๆ เช่น คัมภีร์มหาโชติรัตน คัมภีร์ปถมจินดา คัมภีร์กุมารรักษา คัมภีร์อภัยสันตา คัมภีร์อติสาร เป็นต้น  

PBI001-012ตำรายา

สมุดไทยขาว เขียนด้วยอักษรไทย ภาษาไทย และอักษรขอมไทย ภาษาบาลีแทรกเล็กน้อย กล่าวถึงคัมภีร์รักษาโรคต่าง ๆ เช่น คัมภีร์อภัยสันตา คัมภีร์ปถมจินดา คัมภีร์อติสาร ซึ่งในหน้าต้นเขียนเป็นร้อยกรอง ตัวอย่างเช่น “อาทิดทรางไฟยสำคัน ทรางนำอรรยจรรณั ทรางแดงนันอังคาน อันพุดสกอเกอกาน ครุอนบนดานกำเนีดนัน ทรางฅาวี อันสุกทรางเสารี ทรางโจนนันนีมี กำเนีดประจำต่ามอรร” (อาทิตย์ซางไฟสำคัญ ซางน้ำอัศจรรย์ ซางแดงนั้นอังคาร อันพุธสกอเกอกาน ครุวันบนดานกำเนิดนั้น ซางคาวี อันศุกร์ซางเสาร์ ซางโจรนั้นนี้มี กำเนิดประจำตามวัน- ภาษาไทยปัจจุบัน) และ “จบคำพีนึง แต่เทานี จบเดือนสิบแรมสิบ 3 คำ วันอังคารตะวันบ่ายบ่อยนึง” (จบคัมภีร์นี้แต่เท่านี้ จบเดือนสิบ แรม 13 ค่ำ วันอังคารตะวันบ่ายบ่อยหนึ่ง-ภาษาไทยปัจจุบัน) จากนั้นเป็นข้อความร้อยแก้ว "๏ นาตำกำพีขาวดีงเกสาแล" (หน้าต้น คัมภีร์ขาวดึงเกสาแล-ภาษาไทยปัจจุบัน)

PBI001-010ตำรายา

สมุดไทยขาวเขียนด้วยอักษรไทย ภาษาไทย ลายมือข้างค่อนข้างหวัด เนื้อหากล่าวถึง การรักษาโรคต่าง ๆ เช่น ตำรารักษาโรคเกี่ยวกับตาและฝี เช่น ต้อตาแมว ต้อเกล็ดกะดี่ ต้อลำไย ต้อเตด ต้อแดท ต้อก้นหอย ยานัตถุ์ต้อลม ยานัตถุ์ชมพูลอย ยาสุมแก้ต้อมอดทั้งปวง ไข้ออกฝี ยากระทุ้งฝี ยาดับพิษฝี ยาแก้ต้อ ยาแก้เสลด ยาเขียวใหญ่ ยาแก้คุณ ยาแก้เส้น ยาหืดมองคร่อ ยาแก้ฝีภายใน ยาแก้สันนิบาตเลือดดีเดือด ยาแก้ลม ยาลมเทพจร เป็นต้น นอกจากตำรายาแล้วยังกล่าวถึงตำราโหราศาสตร์ สำหรับดูฤกษ์ยามอีกด้วย หมายเหตุ : ในส่วนของหน้าปลายมีการหมุนหน้าสมุดไทยใหม่ เพื่อให้ผู้ใช้งานอ่านเอกสารและสามารถเรียงเนื้อหาให้ง่ายและสะดวกขึ้น

PBI001-008ตำรายา

คัมภีร์ใบลานขนาดสั้น จารด้วยอักษรขอมไทย ภาษาบาลี และอักษรไทย ภาษาไทย ในส่วนของอักษรขอมไทย สลับกับอักษรไทย เป็นการเขียนบาลีร้อยพบเพียงเล็กน้อย จากนั้นจารด้วยอักษรไทย ภาษาไทย เนื้อหาของคัมภีร์ใบลานฉบับนี้อยู่ในหมวดเวชศาสตร์ กล่าวถึงคัมภีร์ปรีญาณสูตร แก้ธาตุพิการ แก้ปวดศีรษะ แก้กระหายน้ำแก้ร้อนใน แก้ปวดเมื่อยร่างกาย แก้ดีแตก แก้ลงแก้ราก เป็นต้น

PBI001-009ตำรายา

คัมภีร์ใบลานกล่าวถึง ตำรายารักษาโรคต่าง ๆ เช่น ยาแก้คลั่งแก้มั่ว ยาชโลม ยาแก้ไข้อีดำอีแดง ยาแก้สะอึก ยารุเลือด ยาปวดคัดหัวเหน่า ยาแก้พิษทั้งปวง ยาแก้ไข้มหาเมฆ ยาแก้ร้อนอกร้อนใจ ยาแก้คลั่ง ยาแก้เสมหะ ยาแก้นอนไม่หลับ ยาแก้เจ็บคอ ยาแก้ปากซีด ยาแก้ปวดศีรษะ ยาแก้ไข้จุกท้องขึ้น ยาแก้งูขบ ยาแก้ไข้ตีนมือเย็น ยาแก้ไข้กำเดา ยาแก้ไข้เหนือ ยาครอบไข้ ยาแก้น้ำลายเหนียว ยาอมแก้กาฬ ยาแก้อาเจียน ยาแก้สลบ ยาแก้กระหายน้ำ ยาแก้บุพโลหิต ยาแก้กระโดงทั้ง 5 ยาแก้เมื่อกระดูก ยาแก้ลมตีนเป็นเหน็บ ยาต้มคชราช (คุดทะราด) ยาต้มไข้สันนิบาต ยาประสานเนื้อ ยาต้มทุเลาธาตุ ยามหาคงคา ยาแก้สวิงสวาย ยาชัณสูตร ยาแก้ไข้ตาเหลือง เป็นต้น สภาพคัมภีร์ใบลาน ไม่สมบูรณ์ ขาดจากผูก อังกาเรียงสระแบบไทย บางแผ่นขาดแหว่งส่วนที่เป็นอังกา

NPT005-005ตำรายา

ตำรายแก้ไข้สันนิบาตต่างๆ เช่น ไข้เหนือ ไข้อีดำอีแดง ยาแก้ฝีดาษ ยาพอกฝี เป็นต้น ท้ายเรื่องมีชื่อตำรับยาว่าเป็นของ “ตาครูจัน”

NPT007-039ตำรายา

กล่าวถึงโรคสันนิบาตทั้ง 7 จำพวก ยาแก้สันนิบาตต่างๆ มีทั้งยาหม้อ(ยาต้ม) ยาผง ยานัตถุ์ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงกำเนิดสันนิบาต ในตอนท้ายมีสูตรยาเกร็ด ยาหม้อตำรับหมอทอง ยาธาตุตัดปลายไข้ตำรับหมอสวน

BKK001-043ตำรายา

เนื้อหาเกี่ยวโรคและยารักษาโรค เช่น ไข้ 3 ระดู ยาต้มแก้ไข้ ยาต้มสารพัดไข้ ยาต้มแก้ไข้สาริบาตทั้งปวง ยาต้มแก้สาริบาตคลั่ง ยาสาริบาตน่าเพลิง ยาแก้สาริบาตเลือดหมู่ใหญ่ ยาแก้ไข้สาริบาตทั้งทั้งปวง ยาแก้สาริบาตสองคลอง ยาตัดรากสาริบาต ยาต้มแก้ไข้เหนือ ยาต้มแก้ไข้ป่า ยาแก้ไข้จับ ยาแก้ไข้ซาง ไข้เส้น ยาต้มแก้บิด ยาหอมไข้ ยาต้มขับพิษไข้ เป็นต้น

BKK001-044ตำรายา

เนื้อหาเกี่ยวกับโรคและสมุนไพรรักษาโรค เช่น ยาแก้เลือดแก้ลมอัมพาต น้ำมันมนต์ ยากระสาย ยาหอม ยาขาวชโลม ยาเลือด ยาเขียว ยาเหลือง ยามหาไว ยากวาดจิตกระอุดมมหาธานี ยามหาระงับแก้อหิวาตกโรค ยาต้มแก้ไข้เมาล้าง ยาเขียวธนทสังคะ ยาทาท้องเด็กอ่อน ยาสั่ง ยาซาง ยาริดสีดวง ยาธาตุเด็ก เป็นต้น

BKK001-049ตำรายา

ใบลานขนาดสั้น สภาพชำรุดเล็กน้อย มีร่องรอยหักกรอบ แต่ยังสามารถอ่านเนื้อหาได้ชัดเจน เนื้อหากล่าวถึงตำรับยารักษาโรค เช่น ยาต้มดับพิษ ยางูเห่า ยาจุดกาน ยาลมตะคริว ยากวาดซาง ยาสารพัดตะคริว ยาตานขโมย ไข้กระโดงไฟ ไข้อีดำอีแดง ยาลดปวดมวนท้อง ยาลมสารพัดทั้งปวง ลมนารายณ์อัคนี ลมวารีธาตุ ยาทาลิ้น ฝีมะเร็ง ฝีขึ้นตาเหลือง ยาดมแก้สารพัด ยาท้องมานมุตกิต ยาแก้ประดง ยาแก้ลงท้องตกมูก ยาชโลมแก้บวม ยาแก้อุปทม ยาทา ยาแก้เจ็บตา ยาแก้มดลูกเคลื่อน ยาแก้เลื่อน ยาแก้ไข้เหนือ ยาแก้สะอึก เป็นต้น

BKK001-045ตำรายา

หน้าปกใบลาน จารว่า “คำภีประชูมแพรดทั้งแปด กองทูนกล่าวถว้ายให้พระบอรมมะจักกะพัด ฯะ” เนื้อหากล่าวถึงตำรายาทั้ง 42 ตำราและกระสายยา เช่น ยาต้มแก้ไข้อหิวาตกโรค ยาต้มแก้ริดสีดวง ยาพอก ยาตานขโมย ยาแก้ลงแดง ยาแก้รกไม่ออก เป็นต้น

BKK001-046ตำรายา

ใบลานฉบับนี้เป็นใบลานขนาดสั้น บันทึกด้วยอักษรไทย ภาษาไทย อังกาเป็นอักษรไทย (ก-ฃ) เนื้อหาอยู่ในหมวดเวชศาสตร์ เป็นตำราเกี่ยวกับการรักษาโรคต่าง ๆ เช่น ตานซาง แม่ซางประจำเดือนต่าง ๆ เป็นต้น

BKK001-047ตำรายา

ใบลานขนาดสั้นกว่าปกติ สภาพชำรุดบางส่วน มีร่องรอยแมลงกัดแทะ แต่เนื้อหาโดยรวมยังอ่านได้ บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับโรคและยารักษาโรค เช่น คัมภีร์วาโยธาตุ ยาต้มรักษาฝี ยาพอกฝี ยารุฝีหัวคว่ำ ยาเจ้าคุณยาณโกศล ยาทาน้ำเหลือง ยาเบญจขันธ์ ยากล่อนวิเศษ ยาแก้เตโชธาตุ ยาธาตุ ยาแก้ลมอัมพฤกษ์ ยาแก้ไอ ยาบำรุงธาตุบำรุงเลือด ยาเหลืองทิพคุณ ยาเขียวหอม ยาเขียวหัสคุณ ยาแก้ลิ้นกระด้างคางแข็ง เป็นต้น

BKK001-042ตำรายา

หน้าปกใบลานจารว่า “ใน้คำภีนี้หว่าด้วยใน้กาพสัพะคูนยาแต่ภอเปนสังสะวันพะสุกขะมะระเท่านี้เอง ฯะ” ความน่าสนใจของใบลานฉบับนี้คือ อังกาเป็นเลขไทย (1-16) และเนื้อหาเขียนบนเส้นบรรทัด

BKK001-038ตำรายา

สมุดไทยขาวเกี่ยวกับโรคต่างๆ และตำรับสมุนไพรรักษาโรค เช่น ยาแก้ตานซาง ยานัตถุ์ ยาองค์จักรยารายณ์ชุมนุม ยาประทานพิษ ยาแท่งทอง ยาแก้ลมซาง ยามหาไชยวาท ยาหิงคาลำจวน ยาหิงคาวาตา ยาสว่างอารมณ์ หิงคู่น้อย หิงคู่ใหญ่ ยากวางสราพัดซาง ยาแก้สลบแก้สะอึก ยาประลัยจักร ยาผงประสานลิ้น ยาตรีผลาใหญ่ ยาเขียวสัพคุณ ยาแก้สันนิบาต ยาแก้ลมเกิดในหัวใจ ยามต้มตานโจรตายขโมย ยาแก้สตรีผอมแห้งโลหิตพิกลต่างๆ เป็นต้น

RBR002-0860ตำรายา

หน้าปลายเป็นหน้าเปล่าทั้งหมด

NPT004-079ตำรายา

NPT004-082ตำรายา

NPT004-084ตำรายา

สูตรยาพิมเสนน้อย ยามหาพิมเสนใหญ่ ยาสุริยะมณฑลใหญ่ ยาแท่งทองน้อย ยาแท่งทองใหญ่ ยาขับพิษกาฬสิงคลี ยาแก้ไข้รากสาดอีดำอีแดง ยาแก้ไข้ลิ้นยาว

NPT004-083ตำรายา

BKK001-033ตำรายา

ตำรายากล่าวถึงโรคและตำรับยา เช่น ยาจุดกาฬ ยากวาดซาง ยาแสงพระอาทิตย์ ยามหานินใหญ่ ยาซางแดง ยาแก้ฝีตานซางขึ้นหัวเด็ก ยากวาดแก้ไอ ยาทิพย์สุขุม ยาเขียว ยาไข้จับ ยาแก้ลากสาด ยาขาวใหญ่ ยามหาระงับ ยาไอ ยาแก้ไข้ทั้งปวง ยาแก้ไข้อีเหลือง ยาแก้สะอึก ยาฝีดาษ น้ำมันแก้คัน เป็นต้น อีกทั้งระบุวันที่เขียนสมุดไทยว่า “ปีระกา กุกกุต่เบญสกเดือนสิบคืนเก้าค่ำวันอาทิตย์”

BKK001-032ตำรายา

ตำรายากล่าวถึงโรคและตำรับยารักษาโรค เช่น ยาแก้คุณ ยาแก้คุณผีคุณคน ยาแก้ฝีที่นม ยาแก้ฝีในหู ยาแก้ฝีรำมะนาด ยาแก้ไอ ยาแก้ไอเสลด ยาแก้ริดสีดวงในท้อง ยาแก้ลม ยาเหลือง ยาแก้ซาง ยาจินดาขันบุตร ยากวาดซาง ยามหานินใหญ่ ยาจุดฝีดาษ ยาตานขโมย ยาแก้กาฬ ยามหาไข้ ยาสันนิบาต เป็นต้น

BKK001-028ตำรายา

ตำรายากล่าวถึง ยาเขียวน้อย ยาเขียวใหญ่ ยาเหลืองใหญ่ ยาเหลืองน้อย ยาตรีผลา ยาแก้ตานซางตายขโมย ยามหาสจันน้อย ยาชโลมสารพัด ยาเบญจขัน เป็นต้น

BKK001-027ตำรายา

ตำรายากล่าวถึง ตำรับในการรักษาโรคต่าง ๆ เช่น ยาแก้สันนิบาต ไข้เหนือ แก้ไข้สะท้าน ยาแก้ไข้อีดำอีแดง ยาแก้ไข้ละอองพระบาท เป็นต้น

BKK001-026ตำรายา

ตำรายากล่าวถึงโรคและตำรับยาในการรักษาโรค เช่น ยาโรคตานขโมยในเด็ก ยาพ่น ยาขับรก เป็นต้น

BKK001-024ตำรายา

ตำรายาฉบับนี้ประกอบไปด้วยภาพแผนคน และจุดชี้บอกตำแหน่งรักษาอาการต่างๆ นอกจากนี้ตำรับสมุนไพรในการรักษาโรคต่าง ๆ เช่น ยาแก้หืด ยานวด ยามหาเมฆ ยาประสูติลูก ยาแก้รกมิออก ยาปลุกเลือด เป็นต้น

BKK001-025ตำรายา

ตำรายากล่าวถึงตำรับในการรักษาโรคต่างๆ เช่น ตำราป่วง ยาแก้เลือดเน่า ยาไฟบรรลัยกัลป์ ยาพ่นดับพิษ ไข้เบามิออก ยาต้มแก้ไข้เหนือ ยาประดง ยาแก้ไข้เหนืออีดำอีแดง ยาแก้บิด ยาแก้ตกเลือด ยาจักรนารายณ์ ยาไข้ลมสารพัด ยาชรวานทิคุณแก้ไข้สารพัด ยามหาศักดา ยามหาสรา ยาเนาวคุณ เป็นต้น