ล่องสะเพา (อ่าน "ล่องสะเปา") 

       ล่องสะเพา นอกเหนือจากจะหมายความว่านำสำเภาล่องไปตามลำน้ำแล้ว ยังหมายถึงกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่คล้ายกับประเพณีลอยกระทง พบว่ามีอยู่ที่จังหวัดลำปางเพียงแต่ไม่ทราบว่าประเพณีนี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไรเพราะโดยปกติแล้ว ในเทศกาลยี่เพงหรือเพ็ญเดือนยื่ตรงกับวันเพ็ญเดือนสิบสองนั้น ทางล้านนาจะมีประเพณีดั้งธัมม์หลวงและการจุดประทีปโคมไฟอยู่แล้ว

       พิธีล่องสะเพาหรือลอยกระทงแบบลำปางนี้ เป็นประเพณีที่สำคัญทางศาสนาอย่างหนึ่ง วัดบางแห่งจะถือโอกาสจัดงานเทศน์มหาชาติ (ตั้งธรรมหลวง) พร้อมกันไปด้วย จะมีการตกแต่งสถานที่อย่างสวยงาม มีต้นกล้วย ต้นอ้อย ทางมะพร้าวธงทิวต่างๆ ประดับ ส่วนของในพิธีล่องสะเพานั้น จะมีการทำสะเพาขนาดใหญ่บรรจุผลไม้ ขนม มาใส่ไว้ พร้อมทั้งประทีปธูปเทียนจุดกันสว่างไสว เมื่อได้เวลาอาจารย์วัดจะนำไหว้พระรับศีลฟังเทศน์แบบล้านนาชื่ออานิสงส์ประทีปตีนกาแล้วจะมีโอกาสกล่าวถวายเครื่องสักการบูชาแด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พร้อมกับการขอขมาลาโทษต่อพระแม่คงคาอันมีพระคุณต่อบรรดาสิ่งมีชีวิตทั้งหลาย ต่อจากนั้นก็จะนำสะเพานั้นแห่ไปลอยที่แม่น้ำ บางคนก็มีกระทงเล็กไปลอยด้วยกันส่วนหนึ่งถือเป็นการลอยทุกข์โศก โรคภัย เสนียดจัญไรต่างๆเพื่อความสุขความเจริญแก่ตัวเองและครอบครัวสืบต่อไป

       มีคำกล่าวบูชาลอยกระทงเป็นภาษาบาลี ดังนี้

       อหํ อิมินา ปที่เป็นอสุกาย นมทาย นทิยา ปุริเนฐิตํ มุนิโน ปาทวลญฺชํ อภิปูเชมิ

       อหํ ปทีเป็น ปาทวลญฺชํ ปูชา มยฺหํ ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขาย สํวตฺดตุ

       ข้าพเจ้าขอบูชารอยพระพุทธบาท ซึ่งประดิษฐานอยู่เหนือหาดทราย ณ ฝั่งแม่น้ำนัมมานที่ด้วยประทีปนี้ ขอให้การบูชารอยพระพุทธบาทของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยประทีปนี้จงเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขชั่วกาลนานเทอญ (โดย ประดิษฐ์สรรพช่าง)

       ส่วนการล่องสะเพา ที่พบในเชียงใหม่นั้น เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่คล้ายกับ "ลอยกระทง" แบบกรุงเทพฯ กล่าวคือมีการจัดเครื่องสักการะและเครื่องอุปโภคบริโภคใส่ในสะเพาหรือเรือ แล้วปล่อยให้ล่องไปตามกระแสน้ำในวันยี่เพงคือเพ็ญเดือนสิบสอง ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวนี้บางท่านเรียก ลอยโขมด

       เป็นที่น่าสังเกตว่า ประเพณีนี้มิได้มีการกระทำโดยทั่วไปเพราะส่วนใหญ่แล้วจะมีการจุดประทีปโคมไฟกันมากกว่า ดังที่ได้มีคัมภีร์ชื่ออานิสงส์ผางประทีปกำกับอยู่ (ดูเพิ่มที่ ลอยกระทง และ ลอยโขมด)