สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช

    สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียกว่า "หนามหน้าเมือง" เป็นสถานที่ที่สำคัญแห่งหนึ่งในจังหวัดนครศรีธรรมราช มีความเกี่ยวพันกับวัฒนธรรมของชาวนครศรีธรรมราชอย่างยิ่ง เพราะเป็นสถานที่ที่ใช้ประกอบพิธีกรรมและกิจกรรมทั้งของรัฐและราษฎร์มาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

    สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราชมีเนื้อที่ประมาณ ๓๓ ไร่เศษ ตั้งอยู่นอกกำแพงเมืองด้านตะวันตกเฉียงเหนือ โดยอยู่กันคนละฝั่งของคูเมืองกับกำแพงเมือง สนามหน้าเมืองเป็นสถานที่ที่เห็นได้เด่นชัดเพราะอยู่ใจกลางเมืองและติดกับถนนราชดำเนิน

บริเวณสนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราชในปัจจุบัน (ปี พ.ศ.๒๕๔๐)

    อาณาเขต

        ทิศเหนือ จดถนนลูกเสือ (ฝั่งตรงข้ามถนนคือสถานีตำรวจภูธร อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช)

        ทิศใต้ จดถนนเลียบริมคลองหน้าเมือง (หรือคูเมืองด้านเหนือ)

        ทิศตะวันออก จดถนนราชดำเนิน (ฝั่งตรงข้ามถนนเป็นบ้านพักผู้ว่าราชการจังหวัด ศาลาโดหก และโรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช)

        ทิศตะวันตก จดถนนท่าช้าง

    กล่าวกันว่าสนามหน้าเมืองน่าจะสร้างขึ้นด้วยอิทธิพลของอารยธรรมการวางผังเมืองของอินเดียสมัยโบราณอย่างเช่นเมืองปาฏลีบุตรอันเป็นเมืองเก่าแก่ของอินเดีย ซึ่งมีสนามอยู่หน้าเมืองเรียกว่าสนามหน้าพระลาน มีไว้สำหรับประกอบพิธีกรรมและกิจกรรมสำคัญๆ ของบ้านเมือง นครศรีธรรมราชเป็นเมืองที่ได้รับอิทธิพลอารยธรรมอินเดียโบราณมากมาย จึงน่าจะได้รับอิทธิพลด้านการสร้างบ้านสร้างเมืองจากอินเดีย แต่ก็เป็นเพียงความเห็นที่ยังไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด

    แต่เดิมมาที่ดินในบริเวณสนามหน้าเมืองไม่ปรากฏหลักฐานชัดแจ้งว่าเป็นกรรมสิทธิ์ของหน่วยงานราชการใด จนถึง พ.ศ.๒๔๘๕ ทางราชการได้ออกประกาศให้จังหวัดใช้ประโยชน์ภายใต้การดูแลของกระทรวงการคลัง ต่อมากระทรวงการคลังได้ตราพระราชบัญญัติว่าด้วยที่ราชพัสดุ พุทธศักราช ๒๕๑๘ ขึ้น ยังผลให้บริเวณสนามหน้าเมืองเป็นที่ราชพัสดุของกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง แต่องค์การบริหารส่วนจังหวัดได้ขอเช่าสนามหน้าเมืองเพื่อใช้ประโยชน์ต่างๆ ในอัตราตารางวาละ ๑๐ สตางค์ต่อเดือน ตกปีละ ๑๐,๐๐๐ บาทเศษเท่านั้น โดยทำสัญญาเช่างวดละ ๓ ปี ต่อมาในสมัยที่นายสันต์ เอกมหาชัย เป็นผู้ว่าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราชได้จัดทำรั้วรอบบริเวณสนามหน้าเมืองดังที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน

    บริเวณสนามหน้าเมืองมีสถานที่และสิ่งก่อสร้างที่สำคัญ ๆ อยู่มาก เช่น สโมสรข้าราชการจังหวัดนครศรีธรรมราช(เดิมเรียกว่า "ศรีธรรมราชสโมสร") สถานีวิทยุกระจายเสียงห้องสมุดประชาชน ศาลาประชาคมจังหวัด สนามเทนนิสสนามบาสเกตบอล และสนามแบดมินตัน สถานที่และสิ่งก่อสร้างเหล่านี้ล้วนแต่สร้างไว้ในบริเวณตอนหลัง (ด้านตะวันตก)ของสนามหน้าเมืองทั้งสิ้น ทั้งนี้เพราะกรมธนารักษ์มีนโยบายไม่ให้สร้างถาวรวัตถุในตอนหน้าของบริเวณ ยกเว้นแต่พระบรมรูปพระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งสร้างไว้กลางขอบสนามหน้าเมืองทางด้านทิศใต้

    สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมและกิจกรรมสำคัญ ๆ หลายอย่างทั้งในอดีตและปัจจุบันเช่น ในสมัยก่อนใช้เป็นที่ฝึกทหาร ฝึกยุวชนทหาร ประกอบพิธีสงกรานต์ และเป็นที่สร้างพลับพลารับเสด็จพระเจ้าแผ่นดินรัชกาลต่าง ๆ ตลอดมา เป็นต้น ในปัจจุบันเป็นที่จัดงานประเพณีที่สำคัญยิ่งของชาวเมืองนครศรีธรรมราชคืองานเดือนสิบ และงานรื่นเริงอื่นๆ ทั่วไป เป็นที่ทำพิธีถวายบังคมในวันปิยมหาราชทุก ๆ ปี เป็นที่สวนสนามและสาบานธงของทหาร ลูกเสือตลอดจนลูกเสือชาวบ้าน นอกจากนั้นแล้วยังเป็นสถานที่เล่นกีฬาและนันทนาการของประชาชนทั่วไป