เฉลิมพระเกียรติ, อำเภอ

อำเภอเฉลิมพระเกียรติ เป็นอำเภอเล็ก ๆ แห่งหนึ่งของจังหวัดน่าน ซึ่งตั้งอยู่ติดกับชายแดนห่างจากตัวอำเภอประมาณ๑๔๔ กิโลเมตร ดังปรากฏในคำขวัญประจำอำเภอว่า "น้ำตกวังเปียนเคียงคู่ ฐานสู้รบเหล่าผู้กล้า เฉลิมพระเกียรติเทียมฟ้าสู่แหล่งการค้าชายแดน" ดังนั้นจึงมีจุดผ่านระหว่างประเทศอย่างเป็นทางการ ๑ แห่ง ชื่อ "จุดผ่านแดนถาวรห้วยโก๋น-น้ำเงิน"

แต่เดิม อำเภอเฉลิมพระเกียรติ เป็นส่วนหนึ่งของอำเภอทุ่งช้างและอำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ภายหลังได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นอำเภอกรณีพิเศษที่ไม่ต้องผ่านการเป็นกิ่งอำเภอมาก่อน เนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองราชย์ครบ ๕๐ ชั้นษา ปัจจุบัน ที่ว่าการของอำเภอเฉลิมพระเกียรติ ตั้งอยู่ที่ดำบลห้วยโก๋น ทางทิศเหนือของจังหวัดน่าน

พื้นที่ของอำเภอเฉลิมพระเกียรติรวมทั้งสิ้น ๕๑๘.๖๙๐ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็นพื้นที่ราบ ๒๙,๑๗๐ ไร่ ภูเขา ๒๘๘,๕๒๐ไร่ และพื้นน้ำ ๖,๔๘๓๕ ไร่ มีป่าสงวนแห่งชาติ (ป่าดอยภูคาป่าผาแดง) ซึ่งเป็นแหล่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ

แหล่งน้ำตามธรรมชาติที่มีความสำคัญคือลำน้ำน่านนอกจากนี้เป็นบ่อน้ำดื้น สระน้ำ ฝาย ทำนบและการประปาจำนวนประชากรของอำเภอเฉลิมพระเกียรติ ที่สำรวจครั้งล่าสุดคือ ๑๐,๙๒๐ คน (ข้อมูลปี พ.ศ.๒๕๕๐) ในด้านการปกครอง แบ่งการปกครองออกเป็น ๒ ตำบล ๒๑ หมู่บ้าน ได้แก่

๑. ตำบลขุนน่าน ประกอบด้วย ๑๔ หมู่บ้าน มีสถานีอนามัย ๔ แห่ง

๒. ตำบลห้วยโก๋น ประกอบด้วย ๗ หมู่บ้าน มีสถานีอนามัย ๒ แห่ง

อาณาเขต

ทิศเหนือติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

ทิศใต้ติดต่อกับอำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน

ทิศตะวันออก ติดต่อกับสาธารณรัฐประชาธิปไตย-ประชาชนลาว

ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน

สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปของอำเภอเฉลิมพระเกียรติมีดังนี้คือ

- ฤดูร้อน ช่วงดั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-พฤษภาคม อุณหภูมิเฉลี่ย ๓๓ องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝน ๓๐๐ มิลลิเมตร

- ฤดูฝน ช่วงตั้งแต่เดือนมิถุนายน-กันยายน อุณหภูมิเฉลี่ย ๒๕ องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝน ๑,๓๐๐ มิลลิเมตร

-ฤดูหนาว ช่วงตั้งแต่เดือนตุลาคม-มกราคม อุณหภูมิเฉลี่ย ๑๕ องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝน ๒๐๐ มิลลิเมตร

ข้อมูลทางด้านเศรษฐกิจของอำเภอเฉลิมพระเกียรติ มีดังนี้คือ

- การเกษตรกรรมและปศุสัตว์ ได้แก่ การทำไร่ ซึ่งใช้พื้นที่มากที่สุด รองลงมาคือปลูกข้าว ทำสวน และเลี้ยงสัตว์ตามลำดับ

- การอุตสาหกรรมและการพาณิชย์ มีบริษัท ห้างหุ้นส่วนจำกัด และร้านค้าทั่วไป สินค้าท้องถิ่นที่ขึ้นชื่อ ได้แก่ ผ้าซิ่นทอมือลายพื้นเมือง ที่เรียกว่า "ลายน้ำไหล"

สถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญ ได้แก่

๑. ด่านผ่านแดนถาวร ห้วยโก๋น-น้ำเงิน

๒. น้ำตกวังเปียน

๓. ถ้ำดงข่อย

๔. ฐานประวัติศาสตร์การสู้รบห้วยโก๋น

(เรียบเรียงจาก ข้อมูลพื้นฐานระดับอำเภอ อำเภอเฉลิมพระเกียรติจังหวัดน่าน)

 บุปผา คุณยศอิ่ง