ปรับขนาดตัวอักษร

| |
  

กด, ปลา

ภาค : กลาง

กด, ปลา
          ปลากด มีชื่อสามัญคือ catfish เดิมเป็นปลาทะเล แต่บางชนิดเข้ามาอาศัยอยู่ในน้ำจืด มีหลายชนิด บางชนิดอยู่ในวงศ์ Ariidae (Tachysuridae) และบางชนิดอยู่ในวงศ์ Bagridae (Mystidae)

          ปลากดเป็นปลากระดูกแข็ง ไม่มีเกล็ด ลำตัวค่อนข้างเรียวยาว แบนข้างเล็กน้อย ปากอยู่ปลายหน้าสุดค่อนไปทางด้านท้อง มีหนวด ๑-๔ คู่ ที่ริมปากบน ล่าง และใต้คาง ครีบหลังเป็นครีบเดี่ยวอยู่กลางหลัง มีเงี่ยงแข็งแหลมคม ที่ครีบอกก็มีเงี่ยงแข็งแหลมคมอีกอันหนึ่ง ครีบหางเว้าลึกปลายแฉกแหลม โดยทั่วไปปลากดมีด้านหลังสีเทาหรือออกน้ำเงิน เทาเข้มหรือน้ำตาลเข้มทางด้านหลังและด้านข้าง ท้องสีขาวเงิน เหลืองอ่อนหรือขาว

          ปลากดตัวผู้หลายชนิดฟักไข่ในปาก ไข่ปลากดบางชนิดมีขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๑.๐-๑.๕ เซนติเมตร สีเหลืองเข้มและใส ฟักในปากนาน ๖-๘ สัปดาห์ โดยไม่กินอาหาร ไข่หนึ่งครั้งไม่เกิน ๑๐๐ ฟอง ปลากดมีประมาณ ๓๐ ชนิด แต่ชนิดที่สำคัญ มีดังนี้

          ๑. กดทะเล ทูกัง ทู่กัง (Tachysurus leiotetocephalus-black sea catfish) ตัวใหญ่ อาจยาวถึง ๘๐ เซนติเมตร ข้างตัวและท้องสีขาวเงิน ในภาคกลางพบแถบชลบุรี จันทบุรี

          ๒. กดขาว กดปากขวด กดหัวโม่ง กดหัวสั้น กดหน้าหมู กดหัวอ่อน กดขี้ลิง (T. maculatus-sea catfish) หัวโต มีโครงกระดูกบนหัว ตัวยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร ตัวด้านบนสีน้ำเงินอ่อนอมดำ พื้นท้องขาว

          ๓. กดคันหลาว กดหัวยาว กดหัวหลาว กดหลาวอุกเหลือง (T. truncatusblue-back sea catfish) ตัวผอมยาว หลังสีเขียวอ่อนหรือน้ำเงิน ข้างตัวขาวหรือเหลืองครีม ตัวยาวประมาณ ๓๕ เซนติเมตร ในภาคกลางพบแถบชลบุรี สมุทรสงคราม

          ๔. กดเหลือง (T. venosus-yellow sea catfish) หัวกลมใหญ่ ครีบหลังและครีบหูมีเงี่ยงใหญ่แข็งที่เปราะและเป็นพิษ ตัวยาวราว ๑ เมตร สีเทาอ่อน หลังสีทอง ท้องสีเหลืองอมขาว ในภาคกลางพบแถบบางปะกง 

          ๕. กดแดง กดโม่ง อุกปากกว้าง (T. Caelatusblueback sea catfish) หัวใหญ่มีหนวดใต้คาง ๔ เส้น ตัวตอนบนสีน้ำเงิน ท้องสีขาว ตัวยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร ในภาคกลางพบแถบชลบุรี จันทบุรี และสมุทรสงคราม

          ๖. กดโคกกะโส โคกกะโส อีติก ลู่ทู่ ริวกิว (T. thalassinus-brownblack sea catfish) หัวโต มีเงี่ยงแข็ง ๓ เงี่ยง ตัวตอนบนสีน้ำตาลอมดำ ยาวประมาณ ๔๐ เซนติเมตร ในภาคกลางพบแถบระยอง

          ๗. กดโป๊ะ กดโพ อุกขาว อุกเข็ม อุกแดง (Hemipimelodus borneensis) หัวกลม ตัวยาวประมาณ ๒๕ เซนติเมตร ในภาคกลางพบตามปากแม่น้ำจังหวัดนนทบุรี สมุทรปราการ และสมุทรสงคราม

          ๘. กดหิน แขยงหิน แค้หมู (Leiocassis siamensis) ตัวมีลายดำสลับขาว ยาวประมาณ ๑๗ เซนติเมตร



ปลากด (ขาว)


          ปลากดเป็นปลาที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ ในภาคกลางนำมาทำอาหารได้ทั้งโดยวิธีทอด ปิ้ง ย่าง และแกง เช่น แกงส้ม แกงคั่ว หากนำมาทำฉู่ฉี่จะมีรสชาติอร่อยมาก เนื้อปลากดขนาดใหญ่ แล่เป็นชิ้นบางๆ ปรุงด้วยน้ำปลาและน้ำตาล ให้ออกรสหวาน ตากแดดพอหมาดๆ แล้วนำมาทอดหรือย่าง เรียกกันโดยทั่วไปว่า "ปลาริวกิว" หรือ "ปลาหวาน" นอกจากนี้ยังอาจทำเป็นปลาแห้ง ปลาเค็ม ปลาเจ่า ไข่ปลากดนิยมนำมาใส่เสริมในต้มยำ กระเพาะลมนำมาตากแห้งทำเป็น "กระเพาะปลา" และเส้นใยจากกระเพาะลมของปลากดบางชนิดอัดเป็นแผ่นใช้กรองเบียร์หมักให้ใส