ท่าหลวง, อำเภอ

อำเภอท่าหลวง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของตัวจังหวัด ระยะทางห่างประมาณ ๗๘ กิโลเมตร ที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ที่ตำบลท่าหลวงอำเภอท่าหลวง มีเนื้อที่ ๕๓๘.๘๓๕ ตารางกิโลเมตร

อาณาเขต

ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาล

ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพัฒนานิคม

ทิศตะวันออก ติดต่อกับกิ่งอำเภอวังม่วง อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี

ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอชัยบาดาล

ด้านการปกครอง อำเภอท่าหลวงแบ่งการปกครองออกเป็น ๖ ตำบล ๔๒ หมู่บ้าน ได้แก่ ตำบลท่าหลวง ตำบลซับจำปา ตำบลหนองผักแว่น ตำบลแก่งผักกูด ตำบลทะเลวังวัดและตำบลหัวลำ ด้านการปกครองส่วนท้องถิ่นมีเทศบาล ๑ แห่ง คือ เทศบาลตำบลบ้านท่าหลวง

ลักษณะทางกายภาพ

ลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของอำเภอท่าหลวงเป็นที่ราบสลับเนินเขาและภูเขาเกือบทั้งอำเภอ แม่น้ำสำคัญที่ไหลผ่านได้แก่ แม่น้ำป่าสัก

สภาพทางสังคมสถิติประชากรจากกระทรวงมหาดไทยเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๔๒ อำเภอท่าหลวงมีประชากรรวมกันทั้งสิ้นจำนวน ๒๗,๓๐๙ คน แบ่งเป็นชาย ๑๓,๗๐๐ คน และหญิง ๑๓,๖๐๙คน และมีจำนวนหลังคาเรือน ๗,๓๖๕ หลัง

ด้านการศาสนา ประชากรส่วนใหญ่ของอำเภอท่าหลวงนับถือศาสนาพุทธ มีวัดในพระพุทธศาสนา ๔ วัด สำนักสงฆ์ ๑๘ แห่ง

ด้านการศึกษา มีโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัดกรมสามัญศึกษา ๑ แห่ง และโรงเรียนประถมศึกษา ๒๑ แห่ง

ด้านการสาธารณสุข มีสถานีอนามัย ๓ แห่ง

สภาพทางเศรษฐกิจ

พื้นฐานเศรษฐกิจของอำเภอท่าหลวงขึ้นกับการเกษตร-กรรม ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำไร่ เช่น ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ฝ้าย ถั่วเขียว มัน พริก น้อยหน่า และมีการทำนาอยู่บ้างแต่เป็นส่วนน้อย

สถานที่สำคัญ

น้ำตกวังก้านเหลือง เป็นน้ำตกที่อยู่ในพื้นที่เขตอำเภอท่าหลวงและอำเภอชัยบาดาล เป็นน้ำตกขนาดเล็กแต่มีความสวยงามตามธรรมชาติและแปลกตาโดยน้ำที่ไหลมาตกวังก้านเหลืองเป็นน้ำที่ผุดมาจากใต้ดินแล้วไหลมารวมกันตกบนชั้นหิน มี ๔ ชั้น หินที่น้ำตกมีลักษณะไม่ลื่นเนื่องจากไม่มีตะไคร่น้ำจับสาเหตุเป็นเพราะน้ำที่ไหลมานั้นมีส่วนผสมของหินปูนอยู่ด้วย จัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของอำเภอท่าหลวงและจังหวัดลพบุรี

ประวัติความเป็นมาอำเภอท่าหลวงเดิมขึ้นกับอำเภอชัยบาดาล ในอดีตเป็นป่าสงวนริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำป่าสัก ชาวบ้านจากฝั่งตะวันตกของแม่น้ำจะข้ามไปล่าสัตว์และตัดไม้ฟื้น จึงเรียกกันว่า "ป่าหลวง" การใช้เรือข้ามฟากทำให้ท่าข้ามฝั่งตะวันออกกลายเป็นแหล่งชุมชนขึ้นมาและเป็นท่าเรือที่เรียกกันว่า "ท่าหลวง" ต่อมาชาวบ้านไม่สะดวกที่จะติดต่อกับทางราชการที่อำเภอชัยบาดาลเนื่องจากอยู่ห่างไกล ทางราชการจึงได้รวม ๔ ตำบล ได้แก่ ตำบลท่าหลวง ตำบลหนองผักแว่น ตำบลซับจำปา และตำบลแก่งผักกูดตั้งเป็นกิ่งอำเภอใหม่ขึ้น เมื่อวันที่ ๓ พฤศจิกายน ๒๕๒๑ เรียกว่า "กิ่งอำเภอท่าหลวง"เนื่องจากตำบลท่าหลวงเป็นชุมชนหนาแน่นมีตลาดร้านค้าและเป็นจุดรวมผลผลิตทางการเกษตร จึงตั้งกิ่งอำเภอที่หมู่ที่ ๔ บ้านท่าหลวง แต่ประสบกับปัญหาน้ำท่วมจากแม่น้ำป่าสักบ่อยครั้งจึงย้ายที่ว่าการอำเภอมาตั้งที่หมู่ที่ ๖ ตำบลท่าหลวงจนกระทั่งท่าหลวงจนกระทั่งปัจจุบันนี๒๕๓๒ จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอ

เอกสารอ้างอิง

ทำเนียบท้องที่พุทธศักราช ๒๕๓๕ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย ๒๕๓๕.

ประวัติมหาดไทยส่วนภูมิภาคจังหวัดลพบุรี สำนักงานจังหวัดลพบุรี จังหวัดลพบุรี, ๒๕๒๗.

สุรศักดิ์ ศิริไพบูลย์สินธ์ เรียบเรียง

แผนที่สังเขปแสดงที่ตั้งอำเภอท่าหลวง จังหวัดลพบุรี