แม่สอด, อำเภอ
แม่สอด, อำเภอ
อำเภอแม่สอด เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดตากและเป็นอำเภอชายแดนด้านตะวันตกของไทยบริเวณแนวพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับพม่า ตั้งอยู่บริเวณที่ราบฝั่งขวาของแม่น้ำเมยหรือทางทิศตะวันตกของตัวจังหวัด ระยะทางห่างประมาณ ๘๖ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครเป็นระยะทางห่างประมาณ ๘๖ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครเป็นระยะทางประมาณ ๕๓๐ กิโลเมตรตามทางหลวงหมายเลข ๑ (พหลโยธิน) แล้วต่อด้วยทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) อำเภอแม่สอดมีเนื้อที่ประมาณ ๑,๙๘๖.๑๑๖ ตารางกิโลเมตร หรือ ๑,๒๔๑,๓๒๒.๕ ไร่
อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอแม่ระมาด
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอพบพระ
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอเมืองตาก
ทิศตะวันตก จดแม่น้ำเมยซึ่งเป็นเส้นกั้นเขตแดนระหว่างประเทศไทยกับสหภาพพม่า
ด้านการปกครอง อำเภอแม่สอดแบ่งการปกครองออกเป็น ๙ ตำบล ๗๔ หมู่บ้าน ได้แก่ ตำบลกาษา ตำบลแม่กุ ตำบลแม่ปุะ ตำบลท่าสายลวด ตำบลมหาจัน ตำบลพระวอ ตำบลด่านแม่ละเมา ตำบลแม่ดาว และตำบลธาตุผาแดง ส่วนการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น มีเทศบาล ๑ แห่ง คือเทศบาลตำบลแม่สอด ตั้งเป็นเทศบาลเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๒ และมีสุขาภิบาล ๒ แห่ง คือสุขาภิบาลแม่กุ ตั้งเป็นสุขาภิบาล เมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๗ และสุขาภิบาลท่าสายลวด ตั้งเป็นสุขาภิบาลเมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๙ ปัจจุบันสุขาภิบาลทั้งสองแห่งได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นเทศบาลตำบลแล้ว
แผนที่สังเขปแสดงที่ตั้งอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก
บริเวณชายแดนไทยพม่า
ลักษณะทางกายภาพลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปของอำเภอแม่สอดเป็นภูเขาและป่าไม้ มีเทือกเขาสลับซับซ้อนเป็นจำนวนมากซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของทิวเขาถนนธงชัย ส่วนแม่น้ำสายสำคัญได้แก่ แม่น้ำเมย ซึ่งมีต้นน้ำมาจากเทือกเขาถนนธงชัยในเขตอำเภอพบพระ พื้นที่จังหวัดตาก แล้วไหลผ่านทางด้านตะวันตกของอำเภอแม่สอดกลายเป็นเส้นพรมแดนระหว่างไทยกับสหภาพพม่า หรือชื่อใหม่ว่าประเทศเมียนมาร์ ชาวพม่าจะเรียกแม่น้ำสายนี้ว่าแม่น้ำตองยิน ซึ่งจะไหลต่อขึ้นเหนือเป็นเส้นพรมแดนไปตลอดโดยผ่านอำเภอแม่ระมาด อำเภอท่าสองยางเข้าเขตอำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน เพื่อบรรจบกับแม่น้ำสาละวินแล้วไหลลงใต้เข้าในเขตสหภาพพม่าไปลงอ่าวมะตะบันสู่ทะเลอันดามันต่อไป
ในช่วงเริ่มต้นพรมแดนของลำเมยจะผ่านบริเวณอำเภอแม่สอด ซึ่งเป็นบริเวณที่สำคัญที่สุดของชายแดนแถบนี้ เพราะเป็นปราการด่านตะวันตกของภาคเหนือของไทยที่เปิดออกสู่บริเวณอำเภอเมียวดี จังหวัดกุกกริกของฝั่งพม่า ตามประวัติศาสตร์เคยเป็นเส้นทางเดินทัพของพม่าทางด้านเหนือเพื่อเข้าสู่ประเทศไทยโดยผ่านเข้าตรงช่องเขาหรือด่านแม่ละเมา บนเทือกเขาถนนธงชัย ซึ่งตั้งตระหง่านอยู่กลางพื้นที่จังหวัดตากทำให้แบ่งพื้นที่ของจังหวัดออกเป็น ๒ ซีก คือ ซีกตะวันออก อันได้แก่ พื้นที่ของอำเภอเมือง อำเภอบ้านตากและอำเภอสามเงา กับซีกตะวันตกติดพรมแดนพม่า อันได้แก่ พื้นที่ของอำเภอพบพระ อำเภออุ้มผาง อำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด และอำเภอท่าสองยาง
นอกจากนี้ในเขตอำเภอแม่สอดยังมีลำธาร ลำห้วยและน้ำตกที่สวยงามตามธรรมชาติอีกหลายแห่ง ทำให้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญทางตะวันตกของจังหวัดตาก
ส่วนลักษณะภูมิอากาศของอำเภอแม่สอด โดยทั่วไปมีอากาศเย็นสบาย ในฤดูหนาวจะมีอากาศหนาวเย็นและหมอกลง ปกคลุมทิวเขาสูงที่สลับซับซ้อนทำให้ได้บรรยากาศที่เป็นธรรมชาติและสวยงามยิ่ง
ปัจจุบันมีการสร้างสะพานมิตรภาพไทย-พม่าเชื่อมเมืองแม่สอดกับเมืองเมียววดีของพม่าข้ามแม่น้ำเมย
สภาพทางสังคม
เมื่อสิ้นเดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๔๒ อำเภอแม่สอดมีประชากรรวมกันทั้งสิ้น จำนวน ๗๗,๕๗๓ คน แบ่งเป็นชาย ๓๙,๓๖๙ คน และหญิง ๓๘,๒๐๔ คน มีหลังคาเรือนจำนวน ๒๐,๘๙๔ หลัง และมีความหนาแน่นของประชากรโดยเฉลี่ยประมาณ ๓๙ คนต่อตารางกิโลเมตร
พื้นที่อำเภอแม่สอด เป็นที่ตั้งถิ่นฐานอยู่อาศัยของผู้คนหลายเผ่าพันธุ์มาตั้งแต่อดีต มีทั้งกะเหรี่ยงชาวไทยล้านนา พม่า ชาวเขาเผ่าต่างๆ รวมทั้งคนไทยที่เข้ามาประกอบอาชีพประเภทต่าง ๆ ในสมัยหลังทำให้เป็นที่รวมของผู้คนหลายเผ่าพันธุ์ซึ่งเป็นเอกลักษณ์อย่างหนึ่งของเมืองชายแดนที่ติดต่อกับสหภาพพม่าและมีชนกลุ่มน้อยหลายเผ่า
สภาพทางเศรษฐกิจ
โครงสร้างเศรษฐกิจของอำเภอแม่สอดโดยส่วนรวมขึ้นกับผลผลิตทางการเกษตร การค้าขายชายแดน และการท่องเที่ยว เนื่องจากมีภูมิทัศน์โดยรอบเป็นเมืองที่ตั้งอยู่ในโอบล้อมของทิวเขา และอยู่ใกล้แม่น้ำเมย จึงเป็นเมืองที่มีบรรยากาศทางการท่องเที่ยวทางธรรมชาติอย่างแท้จริง ปัจจุบันตัวเมืองแม่สอดได้เจริญเติบโตอย่างรวดเร็วด้วยเหตุผลทางเศรษฐกิจ ๔ ประการ คือ
๑. ความเป็นเมืองชายแดน มีการติดต่อค้าขายกับพม่าโดยมีท่าข้ามลำเมยอยู่ที่ตำบลท่าสายลวด ซึ่งห่างจากตัวอำเภอเพียง ๖ กิโลเมตร สุดถนนทางหลวงสายเอเชียสายเอ ๑ พอดีด้านฝั่งไทยจะกลายเป็นตลาดริมเมย มีร้านรวงตั้งอยู่คับคั่งสองฟากถนน มีสินค้าข้ามแดนมาขายให้นักท่องเที่ยว ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพวกสินค้าพื้นเมืองพม่า เช่น โสร่ง ผ้าถุง ย่าม เครื่องทองเหลือง เครื่องไม้และหินอ่อนแกะสลัก แป้งทานาคา ของกินพวกปลาเค็ม ปลาหัวย่ง กุ้งแห้ง กระเพาะปลา ถั่วหล่อ (ถั่วพม่าคั่วเกลือ) ถั่วแปจ่อ (ถั่วพม่าทอดแกะเปลือก) ถั่วปากอ้า อัญมณีพวกหยกและพลอยต่างๆ ตลอดจนสินค้าที่ส่งมาจากจีนแผ่นดินใหญ่ เช่น ผ้าตัดเสื้อลายสวยๆ ตุ๊กตาเซรามิก ถ้วย ชาม ตะเกียงแก้ว หน่อไม้แห้ง เห็ดหอม และที่เห็นสินค้าแปลกเพิ่มขึ้นคือพวกของเก่า ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นของใช้ฝรั่งที่เคยนำเข้าพม่า ไม่ว่าจะเป็นพวกถ้วยชาม แจกัน เหยือกน้ำ นาฬิกาข้อมือ นาฬิกาแขวนผนัง โคมไฟ โต๊ะ ตั้ง เฟอร์นิเจอร์ต่างๆ กระทั่งของเก่าพม่าก็ถูกลำเลียงออกมาขายกันกับสินค้าพวกขนม สบู่ ยาสีฟัน อย่างเห็นที่ตลาดหาดใหญ่ สินค้าตลาดริมเมยนี้ เป็นสิ่งดีงดูดใจที่สำคัญให้ผู้คนมาเยือนแม่สอดกันมากโดยเฉพาะนักท่องเที่ยวไทยซึ่งมีนิสัยชอบช้อปปิ้ง นอกจากนี้ยังสามารถหาโอกาสเดินทางข้ามไปต่างประเทศก็ได้
๒. การส่งสินค้าอุปโภคบริโภคไปขายให้กับพม่า เนื่องจากพม่ามีชนกลุ่มน้อยหลายกลุ่มที่ต่อสู้กับรัฐบาลพม่าจึงจำเป็นต้องสั่งซื้อสินค้าจากฝั่งไทย ประเภทอาหาร เสื้อผ้า สบู่ ผงซักฟอก รถจักรยาน และที่จำหน่ายได้มากที่สุดคือผงชูรส ที่นิยมกันว่าใช้ได้สารพัดประโยชน์ทั้งใช้ประกอบอาหารและใช้เป็นยาห้ามเลือด เฉลี่ยวันหนึ่ง ๆ มีสินค้าประเภทดังกล่าวเข้าสู่พม่าไม่ต่ำกว่า ๑๐ ล้านบาทต่อวัน
๓. ความเป็นศูนย์กลางตลาดพลอย พลอยจากพม่าที่นำมาจำหน่ายในเขตเมืองแม่สอดมีจำนวนมาก ที่เด่น ๆ ได้แก่ ทับทิม ยี่หร่า และหยก และมีธุรกิจที่ต่อเนื่องในการเจียระไนพลอย มีทั้งค้าส่งและค้าปลีก มีทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศทำให้แม่สอดเป็นตลาดพลอยที่คึกคักและมีชื่อเสียง มีกระแสเงินที่สะพัดจากการซื้อขายพลอยนับสิบล้านบาทต่อวัน จนทำให้มีธนาคารพาณิชย์ในตลาดแม่สอดถึง ๖-๗ ธนาคาร
๔. ความเป็นเมืองท่องเที่ยว เนื่องจากเป็นอำเภอที่มีความเป็นธรรมชาติที่สวยงามหลงเหลืออยู่มาก มีเสน่ห์ในความเป็นเมืองน่าท่องเที่ยวโดยเฉพาะอย่างยิ่งทำเลที่ตั้งเป็นเมืองชายแดนติดต่อกับพม่า วัดวาอารามบางแห่งจึงได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรมพม่า หรือกลายเป็นวัดพม่าก็มี เช่น วัดชุมพลคีรีซึ่งตั้งอยู่ในใจกลางเมืองแม่สอด มีองค์พระธาตุเจดีย์ทรงพม่าสีทององค์ใหญ่ตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่กลางวัด นอกจากนี้ก็มีวัดที่มีสิ่งก่อสร้างประเภทเจดีย์และวิหารตามอย่างสถาปัตยกรรมพม่าได้แก่ วัดสุนทรีกาวาส และวัดมณีไพรสณฑ์ เป็นต้น ทำให้แม่สอดเป็นเมืองน่าท่องเที่ยวทางตะวันตกที่มีทั้งความงามตามธรรมชาติและศิลปวัฒนธรรมพม่า
ปัจจุบันพื้นที่อำเภอแม่สอดเป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมหลายๆ ประเภท นักลงทุนนิยมไปลงทุนที่นั่นเนื่องจากแรงงานที่ใช้เป็นแรงงานพม่าที่มีค่าจ้างแรงงานถูกกว่าการจ้างแรงงานคนไทยมาก ทำให้ต้นทุนการผลิตสินค้าไม่สูงเกินไปทำให้เมืองแม่สอดเต็มไปด้วยแรงงานจากพม่าที่เข้าเมืองทั้งถูกกฎหมายและผิดกฎหมายเป็นจำนวนมาก ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศได้
ตลาดแม่สอด
สีสันยามเช้า
บริเวณชายแดนไทย-พม่า ตลาดแม่สอด
บริเวณชายแดนไทย-พม่า ตลาดแม่สอด
สถานที่สำคัญ
อำเภอแม่สอดถือเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวฝั่งตะวันตกของจังหวัดตาก มีทั้งแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ เช่น ภูเขา ป่าไม้ น้ำตก ถ้ำ และแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมค่อนข้างมาก ได้แก่
๑. อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช ตั้งอยู่ในเขตท้องที่ตำบลแม่ท้อ ประมาณหลักกิโลเมตรที่ ๒๕-๒๖ บนทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) ตำบลพระวอ อำเภอแม่สอด และอำเภอเมืองตาก มีจุดเด่นคือต้นกระบากใหญ่ขนาดโต วัดโดยรอบได้ ๑๖.๑๐ เมตร สูงประมาณ ๕๐ เมตร เป็นต้นกระบากที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ ๔ กิโลเมตร นอกจากนี้ยังมีสะพานหินธรรมชาติอีกด้วย
อุทยานแห่งชาติตากสินมหาราช
๒. ศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขาจังหวัดตาก (ดอยมูเซอ) ตั้งอยู่ในท้องที่ตำบลพระวอ ประมาณหลักกิโลเมตรที่ ๒๕-๒๖ บนทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) แล้วมีทางแยกเลียบไปตามไหล่เขาอีกประมาณ ๓ กิโลเมตร เป็นถิ่นที่อยู่ของชาวเขาเผ่าด่างๆ
๓. สถานีทดลองพืชสวนดอยมูเซอ ตั้งอยู่ใกล้กับศูนย์พัฒนาและสงเคราะห์ชาวเขา เป็นสถานที่ทดลองวิจัยเมล็ดพันธุ์กาแฟ ชา ผลไม้ และผักต่างๆ
๔. ศาลเจ้าพ่อพะวอ ตั้งอยู่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๖๒-๖๓ บนทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) และห่างจากตัวอำเภอแม่สอดประมาณ ๑๗ กิโลเมตร เป็นศาลที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงความกล้าหาญของนักรบกะเหรี่ยงตำแหน่งนายดานแม่ละเมา ที่ทำหน้าที่ป้องกันศัตรูไม่ให้บุกรุกเข้ามาในประเทศไทย ภายในศาลประดิษฐานรูปหล่อเจ้าพ่อพระวอยืนถือง้าวเป็นที่เคารพสักการะของชาวจังหวัดตากและผู้ที่เดินทางผ่านทางหลวงสายนี้
๕. เนินพิศวง ตั้งอยู่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๖๘ บนทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) บริเวณนี้เมื่อนำรถไปจอดไว้ตรงทางขึ้นเนินโดยไม่ติดเครื่องยนต์รถจะไหลขึ้นเนินไปเอง หรือไหลจากที่ต่ำขึ้นสู่ที่สูงกว่าสันนิษฐานว่าเป็นภาพลวงตา แต่เป็นสิ่งแปลกตาสำหรับผู้เดินทางไปมาและทดลองพิสูจน์
๖. ศาลเจ้าพ่อขุนสามชน ตั้งอยู่บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๗๑-๗๒ บนทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) มีลักษณะคล้ายกับศาลเจ้าพ่อพะวอ สร้างขึ้นเพื่อเป็นอนุสรณ์ถวายพ่อขุนสามชน เจ้าเมืองฉอดในสมัยก่อน เป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้าน
๗. วัดมณีไพรสณฑ์ เป็นวัดเก่าแก่ประมาณ ๒๐๐ ปี ที่มีเจดีย์วิหารสัมพุทเธ โดยบนองค์เจดีย์ มีเจดีย์เล็กๆ ล้อมรอบถึง ๒๓๓ องค์ และมีพระพุทธรูปบรรจุอยู่ถึง ๕๐๐,๐๐๐ กว่าองค์ นอกจากนี้ยังมีโบสถ์เก่าแก่อายุราว ๒๐๐ ปี ที่บริเวณหน้าบันและหลังคามีลายไม้ฉลุสวยงาม
๘. แม่น้ำเมย เป็นแม่น้ำที่กั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยกับพม่า มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาในทิวเขาถนนธงชัยในเขตอำเภอพบพระ แล้วไหลเลียบชายแดนย้อนขึ้นไปทางเหนือผ่านอำเภอแม่สอด อำเภอแม่ระมาด อำเภอท่าสองยาง จังหวัดตาก อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน แล้วไหลไปบรรจบกับแม่น้ำสาละวิน หลังจากนั้นไหลเข้าสู่เขตสหภาพพม่า ในทางประวัติศาสตร์แม่น้ำเมยเป็นด่านปราการสู่บริเวณเมืองเมียวดี จังหวัดกุกกริกของฝั่งพม่า ซึ่งเป็นเส้นทางเดินทัพของพม่าทางด้านช่องเขาหรือด้านด่านแม่ละเมา บนเทือกเขาถนนธงชัย
๙. ตลาดริมเมย ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำเมยตรงข้ามกับเมืองเมียวดีของพม่าหรืออยู่ห่างจากตัวอำเภอแม่สอดประมาณ ๖ กิโลเมตร เป็นตลาดค้าขายสินค้าพื้นเมืองที่นำมาจากพม่าจีน และประเทศไทย นอกจากนี้ยังเป็นตลาดการค้าอัญมณีเช่น หยก ทับทิม และพลอยสีจากพม่า ปัจจุบันมีการสร้างสะพานมิตรภาพไทย-พม่า ข้ามแม่น้ำเมย ทำให้การคมนาคมระหว่างชายแดนมีความสะดวกรวดเร็วขึ้น
๑๐. วัดชุมพลคีรี เป็นวัดเก่าแก่อายุกว่า ๒๐๐ ปี มีเจดีย์ที่จำลองแบบมาจากเจดีย์ชะเวดากองของพม่า ภายในโบสถ์ประดิษฐานพระพุทธรูปประธานปางมารวิชัย ส่วนในวิหารเป็นที่เก็บกลองโบราณอายุเท่ากับอายุของวัด เจดีย์ของวัดนี้ถือได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ประจำเมืองแม่สอดอีกอย่างหนึ่ง
๑๑. ร้านขายผลิตผลของชาวไทยภูเขา ตั้งอยู่ริมเส้นทางหลวงหมายเลข ๑๐๕ (ตาก-แม่สอด) บริเวณหลักกิโลเมตรที่ ๒๙ เริ่มจำหน่ายตั้งแต่เช้าจนถึงบ่าย นักท่องเที่ยวนิยมแวะซื้อผลิตผลที่ชาวไทยภูเขานำมาขาย ได้แก่ พืชผลต่างๆ นอกจากนี้ก็มีร้านอาหารและร้านกาแฟสดไว้บริการ
๑๒. อัญมณีที่แม่สอด ในตัวเมืองแม่สอดมีจุดค้าขายอัญมณีหรือพลอยที่นำมาจากพม่า เช่น ทับทิม ยี่หรา และหยก และมีธุรกิจต่อเนื่องจำพวกการเจียระไนพลอย และทำตัวเรือนเครื่องประดับชุบทองอีกด้วย เป็นที่นิยมทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ รวมทั้งสามารถทำรายได้ให้กับอำเภอแม่สอดเป็นอย่างมาก
๑๓. วัดไทยวัฒนาราม ตั้งอยู่ที่หมู่ ๑ ตำบลท่าสายลวดห่างจากตัวอำเภอแม่สอดไปประมาณ ๓-๔ กิโลเมตร ตามทางไปตลาดริมเมย เดิมชื่อวัดแม่ตาวเงี้ยวหรือวัดไทยใหญ่ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหามุนี ซึ่งจำลองมาจากเมืองมัณฑเลย์ของพม่านอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปปูนปั้นปางไสยาสน์ขนาดใหญ่พระพุทธรูปหินอ่อน วิหาร เจดีย์สีชมพู และศาลาการเปรียญลายไม้ฉลุรูปแบบพม่า
ความงดงามของเจดีย์วัดไทยวัฒนาราม
พระพุทธมหามุนี วัดไทยวัฒนาราม
๑๔. คอกช้างเผือก หรือวัดคอกช้างเผือก ตั้งอยู่ที่บ้านท่าอาจ ตำบลท่าสายลวด อยู่ไม่ไกลจากวัดไทยวัฒนารามและตลาดริมเมย มีการค้นพบโบราณสถานคอกช้างเผือกหรือเพนียดช้างทำเป็นกำแพงก่อด้วยอิฐมอญ สูงราว ๑ เมตร สันนิษฐานว่า เป็นบริเวณที่ฝ่ายไทยทำพิธีมอบช้างให้กับพระเจ้าฟ้ารั่ว (เดิมชื่อมะกะโทชาวมอญ) แห่งกรุงหงสาวดี
๑๕. พระธาตุดอยหินกิ่ว ตั้งอยู่ใกล้คอกช้างเผือกจัดเป็นสิ่งมหัศจรรย์จากธรรมชาติ คือก้อนหินขนาดใหญ่ที่มีความสวยงามตั้งอยู่บนชะง่อนผา เป็นหินที่กิ่วคอดเหมือนจะขาดออกจากกันบนหินนั้น ชาวจังหวัดตากและใกล้เคียงมากราบไหว้ เมื่อถึงเดือนกุมภาพันธ์ของทุกๆ ปี จะมีงานเทศกาลนมัสการพระธาตุ
พระธาตุดอยหินกิ่ว
พระธาตุดอยหินกิ่ว
ประวัติความเป็นมา
ตัวอำเภอแม่สอดตั้งอยู่บนที่ราบฝั่งขวาของแม่น้ำเมยในอดีตมีชาวกะเหรี่ยงเข้ามาอยู่อาศัยตั้งหมู่บ้านว่า "บ้านพะหน่อแก" ต่อมามีคนเมืองหรือชาวไทยล้านนาอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานทำมาหากินรวมอยู่ด้วย ทำให้ชาวกะเหรี่ยงอพยพไปอยู่ที่อื่น เนื่องจากไม่ชอบตั้งภูมิลำเนารวมกับคนต่างเผ่าพันธุ์
ต่อมาทางราชการได้ย้ายด่านเก็บภาษีอากรจากบ้านแม่ละเมามาตั้งที่บ้านพะหน่อแก ทำให้ชุมชนขยายใหญ่โตขึ้นจนกระทั่งปี พ.ศ.๒๔๔๑ ในสมัยรัชกาลที่ ๕ จึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น "อำเภอแม่สอด" ขึ้นกับมณฑลนครสวรรค์ก่อนที่จะมาขึ้นกับจังหวัดตากในภายหลัง จนกระทั่งปัจจุบันนี้ อำเภอแม่สอดจัดเป็นเมืองชายแดนที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์และทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับประเทศพม่ามาโดยตลอด