กลอย : พืช

        กลอย เป็นไม้เถาชนิดหนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ Dioscoreahispida Dennst อยู่ในวงศ์ DIOSCOREACEAE  ชอบขึ้นตามบริเวณริมรั้วและริมห้วย ที่เถามีหนามเล็ก ๆ ใบกลอย ๑ ก้าน แยกเป็น ๓ ใบย่อย เส้นกลางใบมี ๓-๕ เส้น แล้วแต่ขนาดของใบ เห็นเส้นของใบชัดเจน ใบและเส้นใบสีเขียว

        กลอยมี ๓ ชนิด คือ ๑) กลอยข้าวเจ้า หัวมีเนื้อขาว ๒) กลอยข้าวเหนียว หัวมีเนื้อสีเหลือง และ ๓) กลอยจืด หัวมีสีขาวแกมเหลือง เป็นหัวโทน หัวกลอยดิบ ๒ ชนิดแรกมีพิษทำให้เมา แต่เมื่อฟอกและนึ่งหรือต้มให้สุกแล้วกินได้ส่วนกลอยจืดไม่มีพิษ (แต่ถ้าหัวแตกเป็นหัวย่อย ซึ่งมีอายุราว ๓ ปี จะมีพิษเหมือนกลอย ๒ ชนิดแรก)

        วิธีนำหัวกลอยมารับประทาน เมื่อขุดมาแล้วหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ใส่ภาชนะนำไปแช่น้ำที่ไหลผ่าน เช่น ตามธารน้ำ แช่ไว้หลายๆ วันเพื่อขจัดพิษ แล้วนำมาล้างน้ำสะอาดนึ่งหรือนึ่งผสมกับข้าวเหนียวแล้วคลุกมะพร้าวและน้ำตาล เรียกว่า ข้าวเหนียวกลอย นอกจากนี้อาจใช้หัวกลอยเผาไฟแล้วเอาใส่ในไซนำไปจมในน้ำใช้เป็นเหยื่อดักกุ้ง โดยปกติชาวบ้านที่นำหัวกลอยมาขายในตลาดมักทำเป็นชิ้นบางๆ เล็ก ๆ แช่น้ำเอาพิษออกมาแล้วเพื่อใครต้องการก็ซื้อไปนึ่งได้เลย บางครั้งผู้กินกลอยมีอาการมึนเมา ชาวบ้านแก้โดยกินปูนา (ทำกินอย่างไรก็ได้)หรือไม่ก็กินหัวมันสำปะหลังดิบๆ

        ในทางสมุนไพร ใช้หัวกลอยข้าวเจ้าและกลอยข้าวเหนียวหุงกับน้ำมันมะพร้าวทำเป็นยาทาแก้ฝ้า เอามาหั่นผสมกับหัวบุกหัวอ้อนกและอ้ออื่นๆ หัวจงอาง (พืช) ใส่ภาชนะใส่น้ำแล้วลงแช่แก้โรคผิวหนัง ใช้หัวกลอยทั่นเป็นชิ้นบางๆ ชุบน้ำวางประกบที่ท้องน้อยของสตรีแก้รกติดเวลาคลอด ใช้ผสมยาอื่นต้มกินขับเลือดร้ายทำลายเลือดเสีย กัดเถาดานในท้อง ส่วนกลอยจืดใช้หัวเฉพาะที่ยังเป็นหัวโทนกินถอนพิษเบื่อเมาทั้งหลาย