หนังย่าง

หนังย่าง เป็นอาการที่บุคคลป่วยกระเสาะกระแสะเนื่องจากครูหนังให้โทษ จะเยียวยาอย่างไรก็ไม่หาย อาการมีแต่ทรงกับทรุดแต่ไม่ถึงตาย ส่วนใหญ่มักซูบผอม ไม่ค่อยกินข้าวปลา ซักถามสิ่งใดก็ไม่ค่อยพูด ถ้าพูดก็มักเอาสาระไม่ได้อาการเช่นนี้เชื่อกันว่าอาจเกิดจากเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ

๑. ไม่บวงสรวงเซ่นพลีครูตามวาระที่เคยปฏิบัติ เช่น ๒ ปี ต้องจัดบวงสรวงครั้งหนึ่ง แต่เวลาล่วงไป ๓ ปี ก็ยังมิได้จัดพิธี

๒. ได้บนบานต่อครูหนังไว้อย่างใดอย่างหนึ่ง ครั้นการเป็นจริงตามที่บนบานไว้ก็มิได้แก้บนตามสัญญา ภาษาหนังตะลุงเรียกพันธะสัญญาว่า "เหมรย" และเรียกอาการที่ครูให้โทษเนื่องจากผิดสัญญาว่า "ถูกเหมรย"

๓. ประพฤติตนหรือกระทำการไม่เหมาะสม เป็นการหยามหมิ่นครูหนัง เช่น หิ้งครูชำรุดหักก็มิได้ซ่อมแซม เก็บเครื่องดนตรีหนังตะลุงและแผงเก็บรูปหนังไว้ในที่ไม่สมควรและกล่าวปรามาสครู เป็นต้น

อาการป่วยซึ่งเกิดจากครูหนังให้โทษจะแตกต่างจากอาการป่วยทั่วไป คือ ผู้ป่วยมักแสดงกิริยาบางอย่างให้เห็นเป็นนัยๆ ว่าครูเป็นผู้กระทำ เช่น นอนละเมอเป็นกาพย์กลอนเป็นมุขตลกต่างๆ ส่งเสียงร้องตกใจว่ามีตัวตลกบางตัวจะทำร้ายบ่นจะกินอาหารบางอย่างซึ่งครูโปรดปรานเป็นพิเศษ และครูหรือภูตผีอื่นมาเข้าทรงบอกเหตุให้ทราบ เป็นต้น จากอาการที่ส่อเหตุให้เป็นนัยๆ เช่นนี้ทำให้ญาติที่เฝ้าไข้ดต้องหาคนกลางมาติดต่อกับครู คนกลางที่นิยมกันทั่วไป คือ นายหนังตะลุงอาวุโสนายหนังตะลุงอาวุโสจะพยายามค้นหาสาเหตุโดยการสังเกตการสอบถามคนใกล้ชิดผู้ป่วย บางครั้งถึงขั้นเชิญครูมาเข้าทรงเพื่อไต่ถามให้รู้แน่ชัด เมื่อรู้ความแล้วก็ขออภัยโทษต่อครู และให้สัญญาว่าเมื่อผู้ป่วยหายเป็นปกติแล้ว จะให้จัดการตามที่ครูปรารถนา ซึ่งส่วนใหญ่จะมีการแสดงหนังแก้บนและจัดพิธีอื่นๆประกอบ

ความเชื่อเกี่ยวกับหนังย่างมีปรากฏมาแต่โบราณ ปัจจุบันแม้วิทยาศาสตร์จะเจริญมาก แต่ในบรรดานายหนังทั้งหลายยังเชื่อถือกันอย่างจริงจังและเมื่อถูกหนังย่างก็จะแก้ไขด้วยวิธีการดังกล่าวแล้ว (อุดม หนูทอง)