ลอดโหม่ง

ลอดโหม่ง เป็นคำประพันธ์และท่วงทำนองการร้องกลอนหนังตะลุงแบบหนึ่ง แผนบังคับของกลอนบทหนึ่งมี ๒ บาท บาทหนึ่งมี ๒ วรรค ในแด่ละวรรคแบ่งเป็น ๒ จังหวะ ๆ ละประมาณ ๕ คำ บังคับสัมผัสดังนี้

( เป็นสัมผัสในซึ่งนิยมใช้มากที่สุด / เป็นเครื่องหมายคั่นจังหวะ)

คำประพันธ์ชนิดนี้เรียกชื่อตามลีลาของดนตรีและการขับร้อง กล่าวคือ เมื่อนายหนังว่ากลอนได้จังหวะหนึ่ง ๆ ลูกคู่จะตีโหม่งย้อนตามท้าย ๔ ที่ โดยดีลูกเสียงแหลม ๒ ที่ และลูกเสียงทุ้ม ๒ ที่ เป็นโหม่ง ๆ ทุ้ม ๆ ฟังลีลาการขับร้องแล้วเสียงของนายหนังจะลอดจังหวะโหม่งออกมาเป็นระยะ ๆ จึงได้ชื่อว่า "กลอนลอดโหม่ง"

ตัวอย่างกลอน

ดังไฟสุมอกแม่ แม่แลแลลูกน้อย

ในดวงตาละห้อย เจ้าไร้สุขทุกข์แสน

มาป่วยไข้ให้อนาถ ประยูรญาติก็ดูแคลน

มองแม่แม้นกากี ไม่มีดีนิดเดียว

ถึงแม่ชั่วผัวร้าง แม่ไม่ห่างลูกแม่

จะดูแลประสาจน ไม่หวังคนแลเหลียว

หายเสียเถิดแก้วตา จากกายาซูบเซียว

จงโตวันโตคืน ให้แม่ได้ชื่นใจ

กลอนลอดโหม่ง มีท่วงทำนองการขับร้องเนิบช้า ยิ่งคั่นด้วยเสียงโหม่งทุกจังหวะกลอน และปี่ซอเล่นทำนองโอดสะอื้นรับคลอเสียงโหม่งด้วยแล้ว ยิ่งชวนให้วังเวงและโหยหา กลอนชนิดนี้จึงนิยมใช้สำหรับบทโศก เช่น พรรณนาการพลัดพรากระหว่างตัวละคร เป็นต้น (อุดม หนูทอง)