: สารานุกรมวัฒนธรรมไทย

ยางพารา

ยางพารา เป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของโลก ประชากรหลายประเทศในเอเชีย แอฟริกา และอเมริกาใต้ ประกอบอาชีพการทำสวนยางมาเป็นเวลาช้านาน ส่งเป็นสินค้าออกที่นำเงินตราเข้าประเทศมีมูลค่าปีละมหาศาล สำหรับประเทศไทยสินค้ายางเคยนำเงินตราเข้าประเทศเป็นอันดับ ๒ รองจากข้าวหลายปีติดต่อกัน ปัจจุบันแม้รายได้จากยางจะลดอันดับลงเป็นที่ ๓ ของบรรดาสินค้าส่งออกทั้งหมด แต่ปริมาณเงินตราเข้าประเทศมิได้ลดลงแต่อย่างใด ประชากรที่ยึดอาชีพนี้เป็นหลักมีถึง ๑๘ จังหวัด คือ ระยอง ชลบุรี ตราด จันทบุรี และทุกจังหวัดในภาคใต้ โดยเฉพาะภาคใต้ จวบถึงปี พ.ศ.๒๕๒๖ มีเนื้อที่ปลูกยางแล้วประมาณ ๙ ล้านไร่ มีผู้ทำสวนยางเป็นอาชีพประมาณ ๑ แสนครัวเรือน โดยไม่นับรวมพ่อค้ายางและผู้ที่ทำอุตสาหกรรมยาง ยางจึงเป็นหัวใจสำคัญด้านเศรษฐกิจของผู้คนในภาคนี้

ยางพารามีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Hevea brasiliensis Muell. Arg. อยู่ในวงค์ EUPHORBIACEAE เป็นพืชในตระกูลยางที่ให้น้ำยางมากกว่าชนิดอื่นๆ ในพวกเดียวกัน ยางที่ได้จากต้นยางชนิดนี้มีการซื้อขายกันมากเมื่อประมาณ ๑๐๐ปีที่ผ่านมาที่เมืองท่า Para ริมแม่น้ำอะเมซอน ประเทศ บราซิล จึงเรียกยางที่ได้จากต้น Hevea brasiliensis ว่าPara rubber คือ "ยางพารา" ในภาษาไทยนั่นเอง

ยางพาราเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ พันธุ์ดั้งเดิมซึ่งขึ้นในบราซิล วัดรอบลำต้นได้กว่า ๓ เมตร สูงราว ๔๐ เมตร ส่วนพันธุ์ที่นำมาปลูกทางเอเชียซึ่งเป็นพันธุ์พื้นเมือง วัดรอบลำด้นได้ราว ๑.๕๐-๒.๐๐ เมตร สูงราว ๑๕-๒๐ เมตร เปลือกหนาราว ๖.๕๐-๑๕.๐๐ มิลลิเมตร เปลือกแบ่งออกได้เป็น ๓ ชั้นชั้นในสุดเรียกว่าเปลือกอ่อน ส่วนนี้มีท่อน้ำยางเป็นจำนวนมากท่อน้ำยางเวียนเป็นเกลียวจากล่างขึ้นบน จากซ้ายไปขวา เกลียวมีความลาดชัน ๑-๓ องศา จากเส้นตั้ง ถัดจากเปลือกอ่อนเป็นเปลือกแข็ง มีสีเข้ม มีท่อน้ำยางบ้าง ชั้นนอกสุดเป็นเปลือกที่ตายแล้ว มีลักษณะขรุขระ ไม่มีน้ำยาง ดอกยางเป็นดอกแบบดอกช่อ ดอกตัวผู้และตัวเมียแยกกัน แต่รวมอยู่ในช่อเดียวกันดังนั้นดอกตัวเมียอาจได้รับการผสมจากเรณูของต้นเดียวกันหรือคนละต้นก็ได้ เมล็ดที่เก็บจากต้นที่ให้น้ำยางดีอาจให้น้ำยางไม่เหมือนต้นแม่ก็ได้ ผลยางหรือเรียกว่า "ลูกยาง" มีลักษณะคล้ายผลละหุ่ง แต่มีขนาดโตกว่า ๒๐-๓๐ เท่า โดยทั่วไปแต่ละผลมีเมล็ด ๓ เมล็ด ภายในเมล็ดมีเอ็นโดสเปอร์มซึ่งเป็นอาหารของต้นอ่อน ยางเจริญงอกงามในที่มีความชื้นสูงฝนตกปานกลางขนาด ๒,๐๐๐-๒,๕๐๐ มิลลิเมตรต่อปี ในดินที่มีสภาพเป็นกรด ชอบดินร่วน แต่ไม่ใช่ที่ดินทรายจัด น้ำไม่ขังแฉะ

ชาวโลกรู้จักใช้ยางให้เป็นประโยชน์มานานแล้ว เช่น พวกอินเดียนแดงรู้จักใช้ยางประดิษฐ์เป็นรองเท้ามาก่อน พ.ศ.๒๐๐๐ พวกมายันซึ่งเป็นอินเดียนแดงเผ่าหนึ่งใช้ยางทำลูกบอลเล่นกีฬาเพื่อสักการะเทพเจ้า ต่อมาใน พ.ศ.๒๓๑๓ โจเซฟพริสลี นำยางมาทำยางลบจำหน่ายในลอนดอนและปารีส พ.ศ.๒๓๖๖ ชาลส์ แมกินตอช ได้ผลิตเสื้อยางกันฝนออกจำหน่ายในสกอตแลนด์ พ.ศ.๒๓๗๕ แฮนค็อค ได้คิดเครื่องจักรบดยางได้สำเร็จ และเขาได้รับยกย่องให้เป็นบิดาแห่งอุตสาหกรรมยางจากนั้นมานักวิทยาศาสตร์ได้พบกรรมวิธีใหม่ๆ ในการนำยางมาใช้ประโยชน์และได้ผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ จากยางขึ้นมามากมาย จนระยะหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ ยางธรรมชาติมีจำนวนไม่เพียงพอกับความต้องการ ถึงกับต้องคิดยางเทียมขึ้นใช้ และเป็นเหตุให้ต้องขยายการปลูกยางเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทั้งยังปรับปรุงพันธุ์ตลอดจนกรรมวิธีทำยางให้ก้าวหน้ายิ่งๆ ขึ้นซึ่งความตื่นตัวเหล่านี้ได้กระจายไปอย่างกว้างขวาง โดยเฉพาะในอินโดนีเซีย ศรีลังกา มาเลเซีย เวียดนาม และไทย

การปลูกยางในประเทศไทยไม่มีประวัติที่บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรแน่นอน แต่เข้าใจกันว่าราวปี พ.ศ.๒๕๔๒-๒๔๔๔ พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี (คอซิมบี้ ณ ระนอง)เจ้าเมืองตรังในช่วงนั้นเป็นผู้นำพันธุ์ยางมาปลูกที่อำเภอกันดังจังหวัดตรัง เป็นแห่งแรก ต่อจากนั้นมีการปลูกยางในที่อื่น ๆเช่น ระหว่าง พ.ศ.๒๔๔๕-๒๔๔๖ ชาวเดนมาร์กได้สร้างสวนยางขึ้นที่อำเภอยี่งอ จังหวัดนราธิวาส และ พ.ศ.๒๕๕๔ หลวงราชไมตรี ได้สร้างสวนยางที่จันทบุรี เป็นต้น สำหรับพันธุ์ยางที่พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ ปลูกที่กันตังนั้นคงจะนำมาจากสิงคโปร์หรือไม่ก็มาเลเซีย เพราะที่สิงคโปร์ปรากฏหลักฐานว่าได้รับพันธุ์ยางจากบราซิลมาปลูกครั้งแรกเมื่อ พ.ศ.๒๔๑๙ส่วนในมาเลเซียปลูกที่รัฐเประในปีถัดมา

ก่อนสงครามโลกครั้งที่ ๒ แม้ไทยเราจะมีการปลูกยางพาราแล้ว แต่ยังเป็นเพียงสวนขนาดเล็ก ปลูกกันน้อยทั้งยังขาดหลักวิชา ยางที่ปลูกก็เป็นพันธุ์พื้นเมืองที่ให้น้ำยางน้อยหากจะเปรียบกับการทำสวนยางของประเทศเพื่อนบ้าน เช่นมาเลเซีย ศรีลังกา และอินโดนีเซีย เรายังล้าหลังกว่าเขามากเราเพิ่งตื่นตัวเรื่องการทำสวนยางหลังสงครามโลกครั้งที่ ๒นี่เอง ทั้งนี้เพราะหลังสงครามยางมีราคาสูงมาก วงการอุตสาหกรรม ต้องการปริมาณยางจำนวนมาก แต่โลกยังผลิตยางได้น้อย จึงเป็นแรงจูงใจให้เมืองไทยหันมาสนใจการทำสวนยางโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคใต้ซึ่งดินฟ้าอากาศเหมาะกับพืชชนิดนี้อย่างไรก็ตามหลังสงคราม ไทยเราปลูกยางพื้นเมืองเป็นส่วนใหญ่ความตื่นตัวในเรื่องการปลูกยางพันธุ์ดี เพิ่งจะมีขึ้นอย่างจริงจังเมื่อรัฐบาลออกพระราชบัญญัติกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยางพ.ศ.๒๕๐๓ โดยรัฐเข้าช่วยเหลือชาวสวนยางด้วยการจ่ายค่าปลูกยางพันธุ์ดีทดแทนยางเก่าซึ่งเป็นพันธุ์พื้นเมือง ฝ่ายกองทุนจัดเจ้าหน้าที่ออกให้คำแนะนำ ให้บริการ และติดตามผลการปลูกยางทดแทนอย่างใกล้ชิด ทำให้การขยายพื้นที่ปลูกยางพันธุ์ดีแทนยางพันธุ์พื้นเมืองมีเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จากจำนวนเนื้อที่ปลูกทดแทนรวมตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๐๔-๒๕๐๘ ซึ่งมีเพียง๑๔๙,๓๐๓ ไร่ เป็น ๑,๔๑๐,๖๒๗ ไร่ ในปี พ.ศ.๒๕๑๓และเพิ่มถึง ๘.๘๖๖,๔๐๓ ไร่ ในปี พ.ศ. ๒๕๒๑

ก่อนที่วิชาการยางจะเจริญ เราทำสวนยางกันแบบประเพณี คือทำตามแบบที่บรรพบุรุษเคยทำกันมา ไม่ค่อยคำนึงถึงเรื่อง ดิน น้ำ พันธุ์ยาง การบำรุงรักษา การกรีด การทำยางแผ่น และอื่น ๆ มากนักผลผลิตที่ได้จึงต่ำทั้งด้านปริมาณและคุณภาพ กล่าวคือสามารถกรีดเอาน้ำยางได้เพียงประมาณปีละ ๖๐-๔๐ กิโลกรัมต่อไร่ คุณภาพยางโดยเฉพาะยางแผ่นที่ทำก็ยังไม่ได้ขนาดพอดีที่ตลาดโลกต้องการและไม่สะอาดพอ อย่างไรก็ตามเมื่อวิชาการยางเจริญขึ้น เราสามารถเพิ่มผลผลิต่อไร้ได้สูงขึ้น สวนที่ปลูกยางพันธุ์ดีกรีดได้น้ำยางเพิ่มขึ้นจากเดิม ๔-๕ เท่า คุณภาพของผลผลิตก็ดีขึ้น ในที่นี้จึงขอกล่าวถึงการทำสวนยางทั้งแบบเก่าและแบบใหม่ควบคู่กันไปโดยจะเน้นวิธีการที่ถูกต้องตามหลักวิชาเป็นสำคัญ

การทำสวนยางมีวิธีการและขั้นดอนดังนี้

๑. การเตรียมที่ดิน ที่ดินที่จะใช้ปลูกยางควรเลือกให้เหมาะแก่การปลูกยางจริงๆ คือเป็นดินร่วน น้ำไม่ขังแช่พื้นล่างไม่เป็นหินดาน หรือลูกรังมากเกินไป ไม่เป็นดินทรายจัดเนื้อที่ต่อแปลงไม่ควรน้อยกว่า ๑๕ ไร่ เพราะถ้าต่ำกว่านี้จะให้ผลผลิตไม่เพียงพอต่อการยังชีพ และโดยปรกติเนื้อที่ขนาดดังกล่าวใช้คนกรีดยาง ๑ คนได้พอเหมาะพอดี

ในการเตรียมที่ดินที่ถูกต้อง จะต้องโค่นไม้ใหญ่ออกให้หมดเสียก่อน ถ้าที่นั้นเดิมเคยปลูกยางมาก่อนจะต้องทำลายตอเดิมเสียด้วย อาจจะใช้วิธีขุดเอารากออก หรือจะใช้น้ำยาฆ่าตอก็ได้ แล้วปล่อยทิ้งให้ตอแห้งเปื่อยผุไปเอง ที่ต้องทำลายตอก็เพื่อป้องกันรากยางเก่าที่ยังสดอยู่แย่งอาหารจากยางที่ปลูกใหม่ทำลายโรครากจากยางเก่า ตลอดจนปลวกที่อาจจะเป็นอันตรายต่อยางใหม่ได้ ที่ดินที่จะปลูกยางถ้ามีหญ้าคาหรือวัชพืชอื่นๆเช่น ต้นสาบเสือ ต้นขี้ไก่ย่าน จะต้องปราบให้หมดเสียก่อนวิธีที่สะดวกที่สุด คือใช้ยาฉีดทำลาย ยาที่ชาวสวนนิยมใช้ ได้แก่ยาดาลาปอน หรือยาจำพวก 2-2D เมื่อเตรียมที่ดินโล่งเดียนแล้ว ก็ปักหมุดหรือ "ปักมบ" เพื่อกำหนดแถวและดำแหน่งที่จะขุดหลุมปลูกต้นยาง โดยทั่วไปการกำหนดระยะปลูกใช้ได้หลายแบบ เช่น ๔ x ๕ เมตร ๔.๕ x ๕.๐ เมตร ๓.๕ x ๖.๐เมตร แบบนี้ทรงพุ่มของยางแต่ละต้นจะชิดกันเร็ว ทำให้พื้นดินร่มเร็ววัชพืชจะไม่เจริญ หรือ ๓ x ๔ เมตร แบบนี้เรียกว่า"ปลูกแบบถนน" จะใช้ในกรณีต้องการใช้ที่ดินระหว่างแถวของยางปลูกพืชอื่นด้วย เป็นต้น การปักหมุดจะใช้เชือกขึงแนวใช้ไม้ที่กำหนดระยะห่างระหว่างต้นไว้แน่นอน แล้วปักหมุดจุดที่จะปลูกยาง สำหรับหมุดนิยมใช้ไม้รวกขนาดยาวราว ๑ เมตรเมื่อปักหมุดเสร็จแล้วก็ขุดหลุมแต่ละหลุม ขนาดกว้างและลึกราว ๕๐ เซนติเมตร โดยให้หมุดเป็นจุดกึ่งกลางของหลุมแยกดินที่ขุดเป็น ๒ กอง หน้าดินไว้กองหนึ่งและดินล่างไว้อีกกองหนึ่ง ตากดินทิ้งไว้ ๑๐-๑๕ วัน แล้วโกยหน้าดินลงหลุมแต่ละหลุม คลุกเคล้าเข้ากับปุ๋ยร็อคฟอสเฟตประมาณ ๑๒๐กรัม เรียกว่า "ใส่ปุ๋ยรองพื้น"

๒. ปลูกพืชคลุมดิน ระหว่างที่มีการปักหมุด ขุดหลุมและใส่ปุ๋ยรองพื้น ชาวสวนจะปลูกพืชคลุมดินไปพร้อมๆ กันโดยปลูกระหว่างแถวของหมุดที่ปักไว้ ห่างจากหมุดด้านละ๑.๕ เมตร การปลูกพืชคลุมดินก็เพื่อให้ดินชุ่มชื้น กันดินพังทลาย กันวัชพืชที่จะงอกงามมาแย่งอาหารของต้นยางและเป็นการเพิ่มธาตุไนโตรเจนให้แก่ดินโดยวิธีธรรมชาติ พืชคลุมดินที่ชาวสวนใช้ปลูกเป็นพืชตระกูลถั่ว เช่น ครามขน ถั่วเสี้ยนป่า ถั่วลาย ผักกระเฉดบก ฯลฯ วิธีปลูกอาจจะหว่านเมล็ดพืชคลุมดินลงระหว่างหมุดตามแนวที่กำหนด หรือจะขุดเป็นหลุมหรือเป็นร่องตื้นๆ ห่างกันราวช่วงก้าวต่อหลุมหรือต่อแถวแล้วหยอดเมล็ดลงไว้หลุมละประมาณ ๑๐ เมล็ดก็ได้ หลังจากปลูกแล้วราว ๑๐ วัน เมล็ดจะงอกและค่อยแตกยอดเลื้อยตัวออกคลุมดิน

๓. การปลูกยาง แต่เดิมชาวสวนจะปลูกยางโดยใช้เมล็ดยางเพาะลงในหลุม ๆ ละ ๒-๓ เมล็ด เมื่อเมล็ดงอกขึ้นเป็นต้นแล้วจึงค่อยคัดเลือกต้นที่สมบูรณ์ไว้เพียงต้นเดียวแล้วนำยางพันธุ์ดีมาติดตา หรือไม่ก็ปล่อยให้เติบโตจนกรีดได้บางคนก็อาจถอนต้นกล้ายางที่งอกในสวนมาปลูก บางคนก็เอาเมล็ดมาเพาะ เมื่อต้นโตได้ขนาดแล้วจึงแยกไปปลูก ซึ่งวิธีเหล่านี้ได้ทำกันมานาน และเป็นวิธีปลูกยางที่ล้าสมัยปัจจุบันกองการยางรณรงค์ให้กสิกรปลูกแต่ยางพันธุ์ดีเท่านั้น โดยใช้ต้นกล้าชนิด "ตอตาเขียว" ซึ่งปลูกในถุงพลาสติก ต้นกล้าชนิดนี้จะไม่กลายพันธุ์และไม่ต้องเสียเวลาในการดูแลรักษาได้เกือบ ๑ ปี เมื่อเตรียมหลุมเสร็จก็นำต้นกล้าชนิดนี้ซึ่งส่วนมากจะซื้อมาจากผู้จำหน่ายต้นกล้าโดยเฉพาะมาปลูก ช่วงที่ปลูกต้องให้ฝนตกชุก ดินชุ่ม โดยใช้มีดกรีดถุงพลาสติกออก แล้ววางต้นกล้าให้หันด้านที่ติดตาไปทางทิศเหนือหรือใต้เพื่อตาจะได้ไม่ถูกแดดจัดเกินไป อาจทำให้เหี่ยวเฉาได้ การวางยางลงปลูก ต้องไม่ให้โคนลอยสูงกว่าระดับพื้นดินหรือจมใต้ระดับพื้นดิน ตรงโคนต้นต้องพูนดินให้สูงขึ้นเล็กน้อย เพื่อกันดินยุบเป็นแอ่ง น้ำจะขังตรงโคนต้น ทำให้ยางตายหรือตาเน่าได้แล้วใช้ไม้ไผ่ผ่าซีกปักไว้ตรงด้านที่ติดตาห่างจากต้นประมาณ๑๐-๑๕ เซนติเมตร เพื่อช่วยกันอันตรายที่จะมากระทบยอดอ่อนที่แตกออกมาจากตาได้

๔. การบำรุงรักษา หลังจากปลูกยางแล้วประมาณ ๑เดือน ชาวสวนจะสำรวจเพื่อปลูกซ่อมด้นยางที่แคระแกร็นหรือเฉาตาย ถ้าเป็นยางต่อตา จะปลิดแขนงหรือยอดอ่อนที่มิได้แตกออกจากตาที่ติดไว้ทิ้งทั้งหมด เพื่อให้ยอดที่แตกจากตาพันธุ์ดีเจริญเต็มที่ ต้นยางที่แตกจากตาพันธุ์ดีนี้ปรกติจะแตกแขนงหรือที่ชาวสวนภาคใต้เรียกว่า "แหนะ" ตั้งแต่ต้นยางยังเดี้ยอยู่ จะต้องตัดแขนงเหล่านี้ทิ้งให้ยางสูงเกินกว่า ๒.๕ เมตรจึงปล่อยให้มีแขนงได้ ทั้งนี้เพื่อให้มีเนื้อที่ของลำต้นสำหรับกรีดเอาน้ำยางได้สูง นอกจากนี้ยังต้องปลูกแซมพืชคลุมดินในส่วนที่ขาด ต้องดูแลไม่ให้พืชคลุมขึ้นคลุมทับต้นยาง ถ้าพืชคลุมทอดยอดสูงชาวสวนจะใช้ไม้กระทู้ข่มทับให้ยอบลง และต้องคอยกำจัดวัชพืชโดยเฉพาะอย่างยิ่งหญ้าคามิให้ขึ้นแชมหรือคลุมได้

สวนยางบางสวนจะปลูกพืชแชมระหว่างแถว เพื่อหารายได้ไปพร้อมๆ กับการปลูกยาง พืชแซมที่ปลูกได้แก่ สับปะรดข้าว ถั่วต่าง ๆ ซึ่งอาจทำได้ในช่วงที่ยางมีอายุไม่เกิน 6 ปีครึ่งถึง ๓ ปี หลังจากนั้นจะต้องเลิกปลูก แล้วปลูกพืชคลุมดินแทน

การให้ปุ๋ยแก่ยางเป็นเรื่องจำเป็นมาก ยางที่ขาดปุ๋ยจะแคระแกร็น โตช้า กว่าจะกรีดได้อาจต้องใช้เวลา ๗-๘ ปี แต่ถ้ายางได้ปุ๋ยเพียงพอและถูกต้องจะโตเร็ว กรีดได้ภายในเวลาเพียง ๕ ปีเศษ และให้น้ำยางมากกว่ายางที่ขาดการบำรุง ปัจจุบันการใช้ปุ๋ยของชาวสวนจะทำตามคำแนะนำขององค์การสงเคราะห์การทำสวนยาง เช่น ยางที่ปลูกด้วยต้นตอตาเขียวในดินซึ่งเป็นดินทรายจะใช้ปุ๋ยสูตร ๑ (คือแมกนีเซียมเอ็ม ของ RRIM)ตามลำดับอายุของยางคือ ๒ เดือน ต้นละ ๑๒๐ กรัม ๕ เดือนต้นละ ๑๒๐ กรัม ๘ เดือน ต้นละ ๑๘๐ กรัม ๑ ปี ๑ ปี๓ เดือน ๑ ปีครึ่งคราวละ ๒๔๐ กรัมต่อต้น ๒ ปี ต้นละ ๓๖๐กรัม ๓ ปี ต้นละ ๗๒๐ กรัม ๔ ปี และ ๕ ปี ต้นละ ๑ กิโลกรัมถ้าเป็นยางที่ปลูกด้วยวิธีอื่นและสภาพดินต่างออกไปก็มีสูตรการใช้ปุ๋ยด่างออกไป ถ้าไม่ใช้ปุ๋ยของกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยางก็มีปุ๋ยอื่นๆ ให้ใช้ซึ่งมีคำอธิบายอยู่พร้อม ที่ใช้กันมากได้แก่ ปุ๋ย CCM ตราหัวไก่ ปุ๋ยไนโทรฟอสกาของเยอรมันเป็นต้น วิธีใส่ปุ๋ยยางจะโรยรอบๆ ต้นยางหรือไม่ก็หมกดินรอบ ๆ ต้นยางนั้นโดยกระทำในรัศมีที่ปลายรากสามารถจะดูดปุ๋ยได้ จะไม่หมกปุ๋ยไว้โคนต้น

นอกจากนี้ยังจะต้องคอยป้องกัน และกำจัดโรคต่างๆของยางด้วย เช่น โรครากขาว โรครากแดง โรครากสีน้ำตาลโรคโคนผุ โรคใบร่วง ตลอดจนถึงแมลงต่างๆ วิธีป้องกันโรคที่ดีที่สุดก็คือ การรักษาสภาพของสวนให้สะอาด โปร่ง ไม่ปล่อยให้พืชคลุมดินหรือวัชพืชเข้าคลุมโคนต้นยาง พยายามระบายน้ำมิให้ขังแช่ ถ้ายางต้นใดเป็นโรคก็ขุดเผาทิ้ง หรือไม่ก็ตัดส่วนที่เป็นโรคออกหรือทายาฆ่าเชื้อราโดยใช้ยาตามชนิดของโรค

๕. การกรีดยาง ภายในเวลา ๕ ปีเศษ ถ้ายางที่ปลูก ได้รับการบำรุงดูแลดีก็มีขนาดโต สามารถกรีดได้ เมื่อครั้งที่ชาวสวนยังปลูกยางพันธุ์พื้นเมือง การกรีดยางเขาจะกรีดสูงจากพื้นดินราวครึ่งเมตร โดยกรีดจากด้านขวาลงมาด้านซ้ายของ ลำต้นทำมุมประมาณ ๒๕ องศา กรีดเป็นแนวยาวราว ๑ ใน ๓ ของเส้นรอบวงของลำต้น ในตอนสุดของรอยกรีดจะใช้มีดกรีดเป็นร่องในแนวตั้งให้น้ำยางไหลลง แล้วใช้ลิ้นยางซึ่งทำด้วยสังกะสีเป็นรางตอกรับน้ำยางให้ไหลลงยังจอกยางซึ่งทำด้วยดินเผาหรือวัสดุอื่นๆ เช่น กะลามะพร้าว กระป๋องนม และพล้อไม้ไผ่ เป็นต้น แต่หลังจากที่วิชาการทำสวนยางเจริญขึ้นนักวิชาการได้ค้นพบเทคนิคใหม่ ๆ ในการกรีดยางและได้นำออกเผยแพร่และใช้กันทั่วไปในปัจจุบัน กล่าวคือยางพันธุ์ดีซึ่งปลูกด้วยต้นต่อตาจะกรีดได้เมื่อวัดรอบต้นสูงจากพื้น ๑๒๕เซนติเมตร ได้ไม่ต่ำกว่า ๕๐ เซนติเมตร ถ้าเป็นยางที่ปลูกจากเมล็ดพันธุ์ดีวัดรอบต้นสูงจากพื้น ๗๕ เซนติเมตร ได้ไม่ต่ำกว่า ๕๐ เซนติเมตร การกรีดจะเริ่มจากจุดที่วัดขนาดรอบต้น โดยกรีดจากด้านซ้ายลงมายังด้านขวาของลำต้นทำมุม ๒๕-๓๐องศา กรีดยางกึ่งหนึ่งของรอบต้น เหตุที่กรีดจากด้านซ้ายก็เพราะท่อน้ำยาง (Latex Vessels) วนเฉียงจากขวาลงมาซ้ายของลำต้น เมื่อกรีดจากซ้ายลงมาขวาจะตัดท่อน้ำยางทำให้น้ำยางออกมาก สำหรับการรับน้ำยางจะใช้ถ้วยหรือจอกดินเผาเคลือบจอกนี้จะวางบนที่แขวนจอก ซึ่งมีลักษณะเป็นสปริงรัตรอบต้นยางและมีห่วงกลมรองจอก

ยางที่กรีดถูกหลักวิชาจะสามารถกรีดได้นานถึง ๓๐ ปีแต่ถ้าไม่ระวังกรีดได้ไม่กี่ปีก็ต้องโค่นทิ้ง การกรีดยางจึงมีเรื่องที่ชาวสวนระมัดระวังหลายอย่าง ที่สำคัญได้แก่ มีดกรีดยางต้องลับให้คมจริงๆ การกรีดยางต่อตาจะกรีด ๑ วัน เว้น ๒ วันใน ๖ เดือนแรก จากนั้นจึงกรีดวันเว้นวัน การกรีดจะระวังไม่ให้มีดกินลึกถูกเยื่อเจริญ ปกติจะกรีดให้ลึกลงไปอีก ๑มิลลิเมตรจึงถึงเยื่อเจริญ เพราะความลึกขนาดนี้จะให้ปริมาณน้ำยางมาก นอกจากนี้ การกรีดเปลือกจะต้องไม่ให้มีดกินหนาเฉลี่ยแล้วเดือนหนึ่ง ๆ จะไม่ให้หน้ายางถูกกรีดเกิน ๒.๕เซนติเมตร การกรีดเช่นนี้จะทำให้หน้ายางไม่เสีย ไม่พอกเป็นตุ่มเป็นตาหรือเนื้อไม้ล่อน กรีดผ่านไปแล้วเยื่อเจริญก็งอกเป็นเปลือกใหม่ สามารถย้อนกลับมากรีดซ้ำได้อีกถึง ๓ ครั้ง

การกรีดยางในระยะแรกต้องระวังมาก ต้องไม่เร่งน้ำยางโดยการใช้ยาเร่งน้ำยางหรือกรีดเป็นรอยลึก ไม่กรีดวันเว้นวันอย่างระยะหลังๆ เพราะต้องการให้ยางเจริญให้เต็มที่ ครั้นกรีดผ่านไปแล้วราว ๑๕ ปี จึงใช้น้ำยาเร่งน้ำยางได้ ยาที่ใช้เช่น Ethrel Flomore และ Stimulex เป็นต้น แต่การใช้ยาเหล่านี้ชาวสวนจะระวังมาก เพราะถ้าใช้ผิดวิธีก็เป็นการทำลายต้นยางไปโดยปริยาย

ชาวสวนจะกรีดยางตอนกลางคืน เพราะน้ำยางไหลได้ดีในขณะที่อุณหภูมิค่ำ การออกกรีดยางนิยมเวลาประมาณหลังเที่ยงคืน โดยใช้ "เกียงฉอด" (คือตะเกียงถ่านหิน) ให้แสงสว่าง และจะกรีดเฉพาะวันที่หน้ายางไม่เปียกชื้นเนื่องจากถูกฝนเท่านั้น ในการกรีดยางนอกจากผู้กรีดจะมีวิธีการและข้อระวังดังกล่าวแล้ว ยังจะต้องเช็ดจอกยางให้สะอาด เพื่อน้ำยางจะได้ไม่ปนสิ่งโสโครกอันจะทำให้ยางลดคุณภาพ ปรกติผู้กรีดยางจะกะระยะเวลากรีดยางในแปลงที่กรีดให้แล้วเสร็จก่อนเห็นแสงอาทิตย์ เพราะถ้ากรีดหลังจากนั้น ปริมาณน้ำยางจะลดลงเพราะน้ำยางแข็งตัวเร็ว

๖. กรรมวิธีผลิตยางออกจำหน่าย ชาวบ้านทั่วไปจะนำน้ำยางที่กรีดได้มาทำเป็นยางแผ่นออกจำหน่าย วิธีการจะเริ่มจากการเก็บน้ำยาง ซึ่งจะทำหลังจากน้ำยางหยุดไหลแล้วชาวสวนภาคใต้ เรียกว่า "ยางงด" โดยเทน้ำยางแต่ละต้นลงถังเก็บน้ำยาง (เป็นถังสังกะสีหรือถังอะลูมิเนียมมีหูหิ้ว) เก็บหมดแล้วนำมาเทรวมในถังเดียวกัน กรองน้ำยางด้วยตะแกรงรวมไว้ในถังใหญ่ แล้วผสมน้ำสะอาดลงไปเท่าตัว จากนั้นกรองอีกครั้งหนึ่ง แล้วตวงน้ำยางที่ผสมแล้วใส่ตะกงหรือ "เบ้า"แต่ละใบ โดยกะว่าเมื่อทำเป็นยางแผ่นและแห้งแล้วจะได้น้ำหนักประมาณ ๑ กิโลกรัม หลังจากนำน้ำยางใส่ตะกงแล้วก็"ฆ่ายาง" (คือทำให้ยางจับตัวแข็งเป็นก้อน) ด้วยกรดฟอร์มิค (ชาวบ้านเรียก "น้ำส้มฆ่ายาง") ที่ผสมน้ำเจือจางแล้วตามอัตราส่วนที่ผู้ผลิตกรดกำหนด โดยใส่น้ำกรดลงในตะกงแต่ละใบให้พอดี แล้วกวนให้น้ำกรดกับน้ำยางผสมเข้ากัน ดักฟองออก ทิ้งไว้จนกว่ายางจะแข็งตัว ซึ่งปรกติจะใช้เวลาประมาณ๓๐-๔๕ นาที เมื่อยางแข็งตัวดีแล้วยางจะลอยขึ้นเหนือน้ำในตะกง น้ำจะใสไม่ขุ่น จากนั้นก็เทยางจากตะกงลงบน "ที่เน้นยาง" (ที่นวดยางให้บางแบน ทำด้วยไม้หรือซีเมนต์เป็นแท่งสี่เหลี่ยมขนาดประมาณ ๑ x ๒ เมตร) แล้วใช้ไม้นวดยางซึ่งเป็นไม้กลมขนาดเท่าข้อมือยาวราว ๑ ช่วงแขน นวดยางให้แบน ถ้าไม่ใช้ไม้นวดจะใช้สันมือนวดก็ได้ เสร็จแล้วนำไปรีดด้วยจักรรีดยาง โดยนำเข้ารีดใน "จักรลื่น" ซึ่งมีลูกกลิ้งกลิ้งเสียก่อนราว ๒-๓ ครั้ง ให้ยางบางลง คงหนาประมาณ๓ มิลลิเมตร แล้วนำเข้ารีดด้วย "จักรดอก" เพื่อรีดให้ยางเป็นร่องจะได้แห้งเร็ว จากนั้นนำยางที่รีดแล้วล้างเอาคราบน้ำกรดและสิ่งสกปรกออกนำไปผึ่งบนราวไม้ไผ่ให้แห้ง เพื่อเตรียมจำหน่ายต่อไป แต่ชาวสวนบางคนต้องการจะได้ราคายางดีขึ้นก็นำเข้ารมควันก่อนจำหน่าย เพราะตลาดโลกซื้อยางประเภทรมควันเท่านั้น

การรมควันยาง ทำได้กับสวนที่ผลิตยางได้วันละ ๕๐ แผ่นเป็นอย่างน้อย โดยใช้โรงรมแบบจิ๋ว ถ้าผลิตยางได้มากๆก็ใช้โรงรมขนาดใหญ่ขึ้น เช่น โรงรมแบบ ๒ ชั้น แบบห้องแถวและแบบอุโมงค์ ซึ่งแต่ละแบบจะมีลักษณะและวิธีรมควันต่างกัน แต่มีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือต้องการให้เนื้อยางสุก ซึ่งทุกแบบจะใช้ความร้อนรมอยู่ประมาณ ๔ วัน ยางรมควันจะมีเนื้อใส ดูสะอาดตา

นอกจากชาวสวนยางจะทำยางแผ่นออกจำหน่ายแล้วเศษยางก็จำหน่ายได้ด้วย ชาวภาคใต้เรียกเศษยางว่า "ขี้ยาง"มี ๒ ชนิด คือ เศษยางที่ได้จากน้ำยางที่แห้งจับติดอยู่ที่หน้ายาง เรียกว่า "ขี้หน้า" ชนิดหนึ่ง และอีกชนิดหนึ่งเป็นเศษยางที่ได้จากน้ำยางที่จับแข็งตัวในจอกยางหรือถังเก็บยาง และจากเมือกยางตอนกวนน้ำยางให้เข้ากับน้ำกรดฆ่ายาง เรียกว่า"ขี้ก้อน" เศษยางที่เรียกว่าขี้หน้าจะมีเปลือกยางดิดอยู่ด้วยเวลาจำหน่ายถ้าจะให้ได้ราคาสูง ชาวสวนจะตากแดดให้แห้งแล้วทุบเอาเปลือกยางออกก่อน

กรรมวิธีผลิตยางออกจำหน่ายดังกล่าวมา เป็นวิธีที่ชาวบ้านทั่วๆ ไปใช้อยู่ แต่ถ้าเป็นธุรกิจการยางขนาดใหญ่จะมีกรรมวิธีใหม่ๆ ที่ทันสมัยกว่า ซึ่งจำหน่ายได้ในราคาสูงกว่ากรรมวิธีทำเป็นยางแผ่นดังที่กล่าวมาแล้วมาก กรรมวิธีสำหรับธุรกิจขนาดใหญ่ ได้แก่ การทำยางเครพซึ่งมีทั้งทำยางเครพจากน้ำยางสด จากยางก้อน หรือเศษยาง และการทำยางแท่ง

ชาวสวนยางใช้ยางเป็นประโยชน์อย่างกว้างขวาง นอกจากจะผลิตน้ำยางออกจำหน่ายแล้ว ไม้ยางยังใช้เป็นเชื้อเพลิงหุงต้มจำหน่ายเป็นเชื้อเพลิงในกิจการอื่นๆ เช่น ใช้ในเตาเผาเครื่องปั้นดินเผา ปัจจุบันไม้ยางที่โค่นทิ้งเพื่อปลูกยางใหม่แทนจะจำหน่ายให้แก่โรงงานอุตสาหกรรมทำผลิตภัณฑ์เฟอร์นิเจอร์เศษยางใช้ก่อไฟ ใช้ทำลูกบอลเด็กเล่น ฯลฯ เมล็ดยางใช้เป็นอาหารหมู ใช้ดองเป็นอาหารเช่นเดียวกับลูกประหรือสะตอใช้ทำ "ลูกหวือ" เด็กเล่น เป็นอุปกรณ์ในการเล่น "ตอกยาง"เล่น "ฟัดราว" ใช้จำหน่ายให้แก่โรงงานสกัดน้ำมันจากเมล็ดยางฯลฯ เปลือกลูกยางใช้ทำกังหันเด็กเล่น เป็นต้น

เนื่องจากยางเกี่ยวข้องกับชีวิตชาวภาคใต้อย่างมากวัฒนธรรมเกี่ยวกับการทำสวนยางจึงสะท้อนออกทางภาษาในรูปปริศนาคำทายว่า "อ้ายไหรเหอ โก้งโค้งโมงดึงมือหนึ่งลอกพอน้ำออกหรอยจัง หันหลังให้" คำเฉลยคือ "คนกรีดยางมีภาษิตพื้นบ้านว่า "ตื่นสายให้สร้างสวนพร้าว ตื่นเช้าให้สร้างสวนยาง" เพราะคนทำสวนยางต้องขยัน โดยต้องตื่นเช้ามืดเพื่อไปตัดยางทุกวัน นอกจากนี้ยังปรากฏในรูประบำศิลปาชีพชุด "ระบำกรีดยาง" ของโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย จังหวัดสงขลา ซึ่งได้นำออกเผยแพร่หลายครั้ง และมีผู้รับสืบทอดกว้างขวางออกไป ที่สะท้อนในรูปเพลงลูกทุ่ง ได้แก่ เพลง*หนุ่มโรงยาง" ขับร้องโดย รังสี เสรีชัย เพลงคนสวนยางขับร้องโดย พายุ สุริยัน เป็นต้น

ในแง่ของการนำยางพาราไปใช้เป็นวัตถุดิบในการทำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมต่างๆ ปรากฏว่ามีหลายอย่าง จากข้อมูลที่กองการยางกระทรวงเกษตรและสหกรณ์สำรวจไว้เมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๐ ปรากฏว่ามีโรงงานทำยางรถยนต์ ๓ แห่ง โรงงานทำยางรถจักรยานและจักรยานยนต์ ๓๐ แห่ง โรงงานหล่อดอกยาง ๗ แห่ง โรงงานทำสายพาน ๖ แห่ง โรงงานทำพื้นรองเท้า ๘ แห่ง โรงงานทำท่อยาง ๑๑ แห่ง โรงงานทำอะไหล่รถยนต์ ๒๗ แห่ง โรงงานทำเปลือกหม้อแบตเตอรี่ ๖ แห่งโรงงานทำรองเท้าผ้าใบ รองเท้าฟองน้ำ ๖๔ แห่ง โรงงานทำยางรัดของ ยางลบ ๑๕ แห่ง โรงงานทำยางยืด ๒ แห่ง โรงงานทำลูกโป่ง ๔ แห่ง โรงงานทำผลิตภัณฑ์ฟองน้ำ ๔ แห่ง โรงงานทำเครื่องมือวิทยาศาสตร์ ๑ แห่ง โรงงานทำพื้นรองพรม ๑ แห่งโรงงานทำตุ๊กตายาง ถุงยางอนามัย และหัวนมดูด ๑ แห่ง และโรงงานผลิตสิ่งอื่น ๆ อีก ๑๖ แห่ง อุตสาหกรรมเหล่านี้ได้ใช้ยางไปถึงประมาณปีละ ๓๐,๐๐๐ ตัน คิดเป็นมูลค่าประมาณ๖๐๐ ล้านบาท ยางที่เหลือจากการใช้ในประเทศในอุตสาหกรรมดังกล่าว ได้ส่งไปจำหน่ายต่างประเทศอีกประมาณเกือบ ๖แสนตัน คิดเป็นมูลค่าประมาณ ๑๕,๐๐๐ ล้านบาท

จากที่กล่าวมาจะเห็นได้ว่า การทำสวนยางพาราได้พัฒนาขึ้นโดยลำดับ และยังได้ส่งผลถึงการขยายตัวทางด้านอุตสาหกรรมอีกด้วย สภาพเช่นนี้เป็นความเติบโตทางเศรษฐกิจที่ทำให้ชีวิตของคนไทยโดยเฉพาะในภาคใต้มีฐานะความเป็นอยู่มั่นคงขึ้นและส่งผลต่อเศรษฐกิจของประเทศโดยส่วนรวมโดยปริยาย (อุดม หนูทอง)

ดูเพิ่มเติม ลูกหวือ ; ตอกยาง : การเล่นของเด็ก ; เบ้ายาง ; ขี้ยาง