ผีฟ้า : ความเชื่อ

     ผีฟ้านางเทียม เป็นพิธีกรรมเข้าทรงรักษาโรคภัยไข้เจ็บ ส่วนใหญ่จะเป็นผู้หญิงที่เข้าทรง หรือเรียกตามภาษาถิ่นอีสานว่า "นางเทียม" ผีฟ้านางเทียมมีความหมายต่างกับ ผีฟ้าผีแถน เพราะคำว่า "ผีฟ้าผีแถน" หมายถึง พระยาแถน หรือ ผีแถน ซึ่งเป็นเทพผู้ยิ่งใหญ่ของชาวอีสาน ชาวลาว ชาวไทลื้อ (รวมทั้งไทโยนกทางภาคเหนือ)

     ผีฟ้า ยังหมายถึงการฟ้อนรำของนางเทียมในวันไหว้ครูประจำปีอีกด้วย เรียกว่า ลงผีฟ้า หรือ ฟ้อนผีฟ้า หรือวันลงครูลงคาย ซึ่งนางเทียม (ผู้เข้าทรงเจ้า ทรงผีเพื่อรักษาโรคภัยไข้เจ็บ) ที่เป็นศิษย์ทุกคนจะต้องมารวมกันที่บ้านนางเทียมใหญ่ที่เป็นผู้ประสิทธิ์ประสาท นางเทียมจะต้องมาร่วมกันจัดสถานที่ เครื่องเซ่น เครื่องคายตามพิธีกรรม

      การลงครูลงคาย หรือ ฟ้อนผีฟ้าประจำปีนี้กระทำกันทั้งวัน บรรดานางเทียมที่ร่วมพิธีจะฟ้อนรำไปตามทำนองเพลงที่หมอแคนเป่า ฟ้อนกันตั้งแต่เช้าจนถึงเที่ยงวันจะพักรับประทานอาหาร และประกอบพิธีกรรมจนเสร็จเรียบร้อยจนมืดค่ำ

     นางเทียมที่รักษาโรคทุกคนจะต้องเข้าร่วมพิธีลงครูลงคายประจำปี หากมีกิจธุระจำเป็นงดเว้นวันลงครูลงคายจะต้องแจ้งให้ทราบ และนำเครื่องคายมาขอขมาภายหลัง มิฉะนั้นแล้วเชื่อกันว่าจะรักษาโรคไม่ขึ้นและตนเองก็จะไม่มีโชค ไม่เจริญในอาชีพ ฯลฯ

ธวัช ปุณโณทก เรียบเรียง

ดูเพิ่มเติมที่ ๑) เหยา : พิธีกรรม

๒) เหยารักษาโรค

นางเทียมแต่งกายและถืออาวุธขณะทำพิธี

 

ลงผีฟ้า (ไหว้ครูประจำปี)

 

นางเทียมเจ้าศรีสองนาง (มุกดาหาร)