สุนทรพจนกิจ, ท้าว (พ.ศ.๒๔๐๖-๒๔๘๐) 

ท้าวสุนทรพจนกิจ เดิมชื่อ บุญมา สุคันธกุล เกิดเมื่อปี พ.ศ.๒๔๐๖ ที่บ้านฮ่อม ตำบลช้างคลาน อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นบุตรนายคำภีระ และแม่เฒ่าเต็ง สุคันธกุล มีบุตรธิดา ๖ คน

เป็นกวีเอกของเชียงใหม่ในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์รับราชการปฏิบัติงานบ้านเมืองทำหน้าที่ซ่อมแซมบูรณะซุ้มประตูเมืองเชียงใหม่ ถนนรอบกำแพงเมือง ควบคุมคนงานซ่อมแซมกำแพงเมืองด้านแจ่งกะต้ำ ได้รับบรรดาศักดิ์เป็นท้าวสุนทรพจนกิจ

มีความชำนาญในล้านนาศาสนพิธี และในราชพิธีสำคัญต่างๆ สมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์และพระราชชายาเจ้าดารารัศมีนายบุญมาจะได้รับเชิญให้เป็นผู้กล่าวถวายโอกาสเวนทานเสมอ

แต่งบทกวีเพื่อเป็นการช่วยโฆษณาประชาสัมพันธ์ งานพัฒนาบูรณะต่างๆ ของครูบาศรีวิชัยให้เป็นที่รู้จักแพร่หลายทั่วทุกจังหวัดในภาคเหนือ ผลงานสำคัญมีดังนี้

๑. ค่าวฮ่ำตุ๊เจ้าบ้านปาง (ครูบาศรีวิชัย)

๒. ซอพระลอเดินดง (ซอพระลอ)

๓. บทละครเรื่องพระลอแว่นแก้ว หรือน้อยไชยา

๔. คำร้องระบำซอรับเสด็จพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมโภชช้างพลายที่บริษัทบอร์เนียวน้อมเกล้าฯ ถวาย

๕. คำเรียกขวัญนาค

๖. คำค่าวฮ่ำการสุขาภิบาล

๗. กาพย์ฮ่ำการสุขาภิบาล

๘. กาพย์ฮ่ำเรื่องความเป็นไปสมัยใหม่

๔. คำค่าวเพลงยาวอื่นๆ

๑๐. ค่าวเรียกขวัญช้างเผือก

๑๑. ค่าวซอเครื่องบินมาถึงเชียงใหม่

๑๒. ค่าวซอเชียงแสน

ชีวิตบั้นปลายได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุสุนทโร และได้เป็นเจ้าอธิการวัดพันตอง จังหวัดเชียงใหม่ จนมรณภาพเมื่อวันที่ ๑๑ มีนาคม พ.ศ.๒๔๘๐

ต่อมาได้รับการประกาศเชิดชูเกียรติจากศูนย์วัฒนธรรมท้องถิ่น จังหวัดเชียงใหม่

(เรียบเรียงจาก ประวัติบุคคลสำคัญที่ได้รับประกาศเชิดชูเกียรติคุณวันครบรอบ ๕๐ ปีสร้างถนนขึ้นดอยสุเทพ, ๒๕๒๘ โดยพระครูมงคลศีลวงศ์ ประธานศูนย์วัฒนธรรมท้องถิ่น และหนานปวงคำ ตุ้ยเขียวและประวัติและวรรณคดีล้านนาไทย ของ มณี พยอมยงค์, ๒๕๑๓)

ภาวิณี เครือยา