พุทธเอ้น, วัด

วัดพุทธเอ้น หรือที่ชาวบ้านนิยมเรียกว่า "วัดเอ้น" ตั้งอยู่เลขที่ ๑๔๒ บ้านพุทธเอ้น หมู่ที่ ๖ ตำบลช่างเคิ่ง อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ มีที่ดินตั้งวัดเนื้อที่ ๖ ไร่ และมีที่ธรณีสงฆ์จำนวน ๑ แปลง เนื้อที่ ๑ ไร่ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย

ชื่อเดิมของวัดพุทธเอ้นคือ "วัดศรีสุทธาวาส" สร้างขึ้น เมื่อ พ.ศ.๒๔๑๑ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๑ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๓ โดยมีเขตวิสุงคามสีมากว้าง ๒๐ เมตร ยาว ๓๐ เมตร

ในตำนานพระเจ้าเลียบโลก มีความตอนหนึ่งกล่าวถึงประวัติวัดแห่งนี้ว่า เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าเสด็จมายังอ่างกา (ดอยอินทนนท์) เพื่อโปรดเวไนยสัตว์ พระองค์เห็นเสือสองพี่น้องกำลังจะต่อสู้เพื่อแย่งที่หากิน พระองค์จึงรีบเสด็จมาถึงบริเวณบ่อน้ำแก้วเพื่อจะห้ามปราม แต่เสือสองตัวนั้นได้ต่อสู้กันแล้ว พระองค์จึงเอิ้น (ตะโกน) ออกไปเป็นการห้ามปราม ต่อมาได้มีการก่อสร้างวัดขึ้นในบริเวณนั้น เรียกว่า วัดเอิ้น แต่ด้วยสำเนียงของชาวแม่แจ่ม ชื่อของวัดจึงเพี้ยนมาเป็น วัดเอ้น หรือ วัดพุทธเอ้น ในปัจจุบัน

รายนามเจ้าอาวาสเท่าที่ทราบคือ ครูบาปินตา ครูบากาวีระ เจ้าอธิการทนันไชย พระโพธิ พระหนิ้ว พระจำรัส สิริวิชโย พระอธิการสังวร สีลสํวโร พระสิงห์รัตน์ ธมฺมธตฺโต พระบุญศรี ทสฺสปิโย และเจ้าอธิการกองจันทร์

อาคารเสนาสนะของวัดพุทธเอ้น ได้แก่

- ศาลาการเปรียญทรงไทยชั้นเดียว

- กุฏิสงฆ์ครึ่งดึกครึ่งไม้

- ศาลาบาตร ๒ หลัง

- หอฉัน

- ศาลาพักร้อน

- หอระฆัง

- อุโบสถ

- วิหารทรงล้านนา หลังคา ๓ ชั้น ๒ ตับ หางหงส์ประดับด้วยไม้แกะสลักนาคสะดุ้ง โก่งคิ้วมีรวงผึ้ง หน้าบันประดับด้วยไม้แกะสลักปิดกระจกอังวะคือกระจกเกรียบ หน้าวิหารมีรูปสิ่งห์ปูนปั้นที่ราวบันไดและมีบันไดนาคต่อลงมาถึงข้างล่างประมาณ ๒๐ ขั้น ราวบันไดเป็นตัวมังกรอมนาคประดับกระจกสี ที่ประตูทางเข้าด้านหลังเหนือขึ้นไปยังหลงเหลือภาพจิตรกรรมฝาผนังที่งดงามอยู่ ต่างกับประตูด้านอื่นที่จางหายไปหมดแล้ว สันนิษฐานว่าวิหารหลังนี้สร้างขึ้นโดยเจ้าเมืองแม่แจ่มในสมัยนั้น และได้รับความร่วมมือจากบริษัทฝรั่งที่เข้ามาทำสัมปทานไม้สัก

- โบสถ์หรือพระอุโบสถไม้กลางน้ำซึ่งเป็นอุทกสีมาสร้างขึ้นประมาณรัชกาลที่ ๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ หลังคามุงแป้นเกล็ดอยู่กลางสระน้ำ โบราณสถานแห่งนี้ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดขอบเขตในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๙๘ ตอนที่ ๑๗๗) ลงวันที่ ๒๗ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๒๔

(เรียบเรียงจาก กรมศิลปากร การขึ้นทะเบียนโบราณสถานภาคเหนือ พ.ศ.๒๕๒๕, ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดเชียงใหม่และศูนย์ศิลปวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏเชียงใหม่ ร่วมกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ วัดสำคัญของนครเชียงใหม่ เล่ม ๓ พ.ศ.๒๕๓๖ และ กรมการศาสนา กระทรวงศึกษาธิการ ประวัติวัดทั่วราชอาณาจักร พ.ศ.๒๕๓๓)

บุปผา คุณยศยิ่ง

วิหารวัดพระพุทธเอ้น อำเภอแม่แจ่ม เชียงใหม่