พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน ตั้งอยู่เลขที่ ๗๐๒ ถนนพหลโยธิน ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย เวลาเปิดทำการของพิพิธภัณฑ์เชียงแสนคือวันพุธ-วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐-๑๖.๐๐ นาฬิกา

ประวัติความเป็นมา

ประวัติของพิพิธภัณฑสถานแห่งนี้ สรุปได้ว่าจัดตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๕๐๐ โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะรวบรวมศิลปะโบราณวัตถุที่ได้จากการสำรวจขุดแต่ง และบูรณะโบราณสถานในเมืองโบราณเชียงแสน ตลอดจนบริเวณใกล้เคียง นำออกแสดงแก่นักศึกษาและประชาชนได้ชม หรือศึกษาหาความรู้

ในระยะแรก ใช้ศาลาการเปรียญหลังเก่าของวัดเจดีย์หลวง ซึ่งตั้งอยู่ติดกันเป็นอาคารจัดแสดงหลังแรก ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๒๔ จึงได้รับงบประมาณในการก่อสร้างอาคารจัดแสดงขึ้นใหม่ ๑ หลัง ดังนั้นจึงมีการเคลื่อนย้ายศิลปะโบราณวัตถุไปจัดแสดงยังสถานที่ใหม่ การนี้แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๗ และในปีต่อมาทางพิพิธภัณฑ์จึงได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารส่วนขยายเพิ่มเติม โดยต่อปีกของอาคารจัดแสดงหลังใหม่จนครบรูปแบบตามต้องการ

อนึ่ง ในปีเดียวกันนี้เอง กรมศิลปากรได้จัดสรรงบประมาณ เพื่อทำการซ่อมแซมอาคารและปรับปรุงการจัดแสดงให้ทันสมัย ก่อนที่จะมีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการ

การจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์เชียงแสน มุ่งเน้นในเรื่องของประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับการตั้งหลักแหล่งของชุมชน เครื่องมือเครื่องใช้ของมนุษย์ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ยุคสังคมล่าสัตว์ และสังคมเกษตรกรรม เรื่อยมาจนถึงสมัยประวัติศาสตร์ ซึ่งจำแนกโบราณวัตถุที่ได้จากการขุดแต่งโบราณสถานในเมืองเชียงแสนออกเป็นกลุ่ม ๆ ตามแหล่งที่ขุดพบ พร้อมทั้งให้ข้อมูลทางวิชาการเกี่ยวกับแหล่งโบราณคดี เพื่อประโยชน์แก่ผู้เข้าชมเมืองเชียงแสน ตลอดจนผู้ที่สนใจ

การจัดแสดง

การจัดแสดงดังกล่าวมาแล้ว แบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ดังนี้

๑. อาคารจัดแสดงหลักชั้นล่าง แบ่งออกเป็น ๕ หัวเรื่อง ได้แก่

- ภูมิสถานเมืองเชียงแสน ประวัติศาสตร์และการตั้งถิ่นฐานของเมืองเชียงแสน วัฒนธรรมสมัยก่อนประวัติศาสตร์ของมนุษย์ในสังคมล่าสัตว์ และสังคมเกษตรกรรม

- ลวดลายปูนปั้นจากวัดป่าสัก

- พระพุทธรูปศิลปะล้านนา เมืองเชียงแสน

- จารึกที่พบในเมืองเชียงแสน และพื้นที่ใกล้เคียง

- พัฒนาการของเครื่องถ้วยล้านนาในจังหวัดเชียงราย

๒. อาคารจัดแสดงหลักชั้นลอย แบ่งออกเป็น ๒ หัวเรื่อง ได้แก่

- โบราณสถานที่สำคัญในเมืองเชียงแสน

- โบราณวัตถุที่ได้จากการขุดแต่งทางโบราณคดี ตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๐๐-ปัจจุบัน ทั้งในเมืองเชียงแสนและพื้นที่อื่น ๆ ในจังหวัดเชียงราย เช่น พระพุทธรูป เจดีย์ แผ่นอิฐ และเครื่องสำริด

๓. อาคารส่วนขยาย จัดแสดงเกี่ยวกับชาติพันธุ์วิทยา แบ่งออกเป็น ๓ หัวเรื่อง ได้แก่

- ชีวิตความเป็นอยู่ของกลุ่มชนแถบลุ่มน้ำโขง เช่น เครื่องมือที่ใช้ในการทำมาหากินในชีวิตประจำวัน เครื่องดนตรีพื้นเมือง ดาบและอาวุธต่าง ๆ

- เมืองเชียงแสนในอดีต กล่าวถึงพัฒนาการของเมืองเชียงแสนในสมัยรัตนโกสินทร์ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑-๕ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ชาวลำปาง ลำพูน และเชียงใหม่ เข้าไปอาศัยอยู่ในเมืองเชียงแสน และฟื้นฟูเมืองขึ้นใหม่ การเข้ามาของกลุ่มชนต่าง ๆ เช่น ไทลื้อ ไทใหญ่ รวมทั้งชาวเขาเผ่าต่าง ๆ โดยรวบรวมเครื่องเขินของพม่าในแบบต่าง ๆ ไว้มากที่สุด

การบริการ

ในด้านการบริการของพิพิธภัณฑ์ ประกอบด้วย

- บริการข้อมูลทางวิชาการให้แก่นักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไป รวมทั้งให้ยืมสื่อการเรียนการสอน

- บริการนำชมและบรรยายให้แก่นักเรียน นักศึกษาและแขกของทางราชการ

- จำหน่ายหนังสือทางวิชาการ ด้านศิลปะโบราณคดีและประวัติศาสตร์ โปสการ์ด หนังสือนำชมสินค้า และหัตถกรรมพื้นบ้านของจังหวัดเชียงราย ตลอดจนของที่ระลึกต่าง ๆ

- บริการฉายสไลด์และวีดิโอให้แก่นักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไป

(เรียบเรียงจาก เอกสารแผ่นพับของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงแสน)

บุปผา คุณยศยิ่ง