โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ ตั้งอยู่ที่ตำบลหอรัตนไชย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ประวัติ

       สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯพระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์ เนื่องในวโรกาสที่พระองค์ทรงเจริญพระชนมายุครบ ๕๐ พรรษา จำนวน ๓๐,๐๐๐ บาท เพื่อสร้างโรงเรียนสตรีประจำมณฑลอยุธยาขึ้น พระราชทานนามว่า "โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์"

       โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ก่อสร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๔๖๐ ณ บริเวณวัดร้างชื่อวัดขวาง มีเนื้อที่ ๑๘ ไร่ ๑ งาน ๓๘ ตารางวา เป็นอาคารชั้นเดียวก่ออิฐถือปูน แล้วเสร็จในปี พ.ศ.๒๔๖๑ เป็นอาคารเรียนหลังแรก เรียกว่า "อาคารพระราชทาน" หรืออาคาร ๑ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถได้มีพระราชเสาวนีย์ โปรดเกล้าฯ ให้จอมพลสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงพิษณุโลกประชานาถเสด็จแทนพระองค์ในพิธีเปิดโรงเรียนเมื่อวันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๖๒ และเริ่มทำการสอนในวันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๖๒ โดยเปิดสอนชั้นประถมศึกษาแก่นักเรียนทั้งหญิงและชาย

       พ.ศ.๒๔๗๖ ทางราชการได้ยุบเลิกมณฑลต่างๆ ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยระเบียบราชการบริหารส่วนอาณาจักรสยามพุทธศักราช ๒๔๗๖ โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ จึงมีฐานะเป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัด ใช้ชื่อว่า "โรงเรียนสตรีจอมสุรางค์อุปถัมภ์" ได้ขยายชั้นเรียนถึงระดับมัธยมศึกษา และได้รับงบประมาณจำนวน ๙,๘๐๐ บาท มาก่อสร้างอาคารพระราชทานเพิ่มเติมเป็นอาคาร ๒ ชั้น

       พ.ศ.๒๔๘๙ ได้ขยายชั้นเรียนตั้งแต่ชั้นอนุบาลถึงชั้นเตรียมอุดมศึกษา และในปี พ.ศ.๒๔๙๐ ได้รับงบประมาณเพิ่มจากกระทรวงศึกษาธิการ จึงดัดแปลงโรงไม้ซึ่งใช้เป็นโรงอาหารเดิมเป็นที่เรียนของนักเรียนชั้นอนุบาล

       พ.ศ.๒๔๙๔ ได้เปลี่ยนชื่อจากโรงเรียนสตรีจอมสุรางค์อุปถัมภ์ ไปใช้ชื่อเดิมคือ "โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์" ตามประกาศของกระทรวงศึกษาธิการ ลงวันที่ ๑๑ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๙๔

       พ.ศ.๒๔๙๕ ได้รับงบประมาณจากกระทรวงศึกษาธิการเป็นเงิน ๓๕๐,๐๐๐ บาท เพื่อสร้างหอประชุมขึ้นทางด้านเหนือของโรงเรียน เปิดใช้เมื่อวันที่ ๑๑ มกราคม พ.ศ.๒๔๙๗ ชั้นบนใช้เป็นห้องเรียน ซึ่งต่อมาได้รื้อถอนไปเนื่องจากทรุดโทรม

       พ.ศ.๒๔๙๗ ได้ยุบชั้นเรียนระดับอนุบาล และในปี พ.ศ.๒๕๑๓ ได้รับงบประมาณจากกรมสามัญศึกษา จำนวน ๑,๒๖๐,๐๐๐ บาท ให้สร้างอาคาร ๓ ชั้นขึ้น เปิดใช้เมื่อวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๑๖ เรียกว่าอาคาร ๒

       พ.ศ.๒๕๑๗ ได้รับคัดเลือกจากกรมสามัญศึกษาให้เข้าอยู่ในโครงการ คมภ. ๑ รุ่นที่ ๑ และได้รับงบประมาณจำนวน ๙,๘๗๐,๐๐๐ บาท ให้ก่อสร้างอาคาร ๔ ชั้นขึ้น แล้วเสร็จเมื่อวันที่ ๑๒ มกราคม พ.ศ.๒๕๒๐ เรียกว่าอาคาร ๓

       พ.ศ.๒๕๒๑ กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ได้รับคัดเลือกจากเขตการศึกษา ๒ ให้เป็นโรงเรียนผู้นำการใช้หลักสูตร

       พ.ศ.๒๕๒๖ โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ได้รับงบประมาณ ๘๔๐,๐๐๐ บาท และเงินสมทบจากสมาคมศิษย์เก่าจอมสุรางค์อุปถัมภ์ จำนวน ๗๒,๐๐๐ บาท ให้ช่อมแซมอาคารพระราชทานให้มีสภาพคงเดิมและสวยงามจนถึงปัจจุบัน

       พ.ศ.๒๕๒๗ โรงเรียนได้รับงบประมาณเหลือจ่ายจากกรมสามัญศึกษาให้จัดสร้างอาคารหอประชุม จำนวน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท เปิดใช้เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ.๒๕๒๘ เรียกว่าอาคารหอประชุม ๒

       พ.ศ.๒๕๒๘ สมาคมศิษย์เก่าร่วมกับโรงเรียนได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างฐานพระบรมราชินยานุสาวรีย์สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ณ บริเวณหน้าอาคาร ๒ เสร็จในปี พ.ศ.๒๕๒๙ ได้อัญเชิญพระบรมราชินยานุสาวรีย์ของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ซึ่งสร้างโดยกรมศิลปากรประดิษฐานไว้ที่หน้าอาคาร ๒ และได้ทูลเชิญพระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าวิมลฉัตร เสด็จมาเป็นประธานในพิธีเปิดเมื่อวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ.๒๕๓๐

       พ.ศ.๒๕๓๑ โรงเรียนได้รับงบประมาณจากกรมสามัญศึกษา จำนวน ๔,๕๔๐,๐๐๐ บาท สร้างอาคาร ๔ และเปิดใช้เมื่อวันที่ ๒๐ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๓๒

       พ.ศ.๒๕๓๓ สมาคมศิษย์เก่าจอมสุรางค์อุปถัมภ์และผู้มีจิตศรัทธาได้ร่วมกันสร้างอาคารธาราวุฒิเพื่อใช้เป็นสถานที่สำหรับจำหน่ายผลผลิตของนักเรียน ค่าก่อสร้างทั้งสิ้น ๕๐๒,๒๒๕ บาท เปิดใช้เมื่อวันที่ ๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๓๔

       พ.ศ.๒๕๓๔ ได้รับเงินงบประมาณจากกรมสามัญศึกษา จำนวน ๕๕๒,๐๐๐ บาท เพื่อปรับปรุงโรงเรียนให้มีสภาพเหมาะสมที่จะใช้เป็นสถานที่พักและแข่งขันกีฬา ในการแข่งขันกีฬาแห่งชาติครั้งที่ ๒๔ และสมาคมศิษย์เก่าจอมสุรางค์อุปถัมภ์ได้บริจาคเงินเพื่อต่อเติมอาคาร ๔ ให้เป็นห้องโสตทัศนศึกษา จำนวน ๖๓๕,๔๑๓ บาท

       พ.ศ.๒๕๓๕ ได้ปรับปรุงอาคารพระราชทานและจัดทำห้องเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถห้องเกียรติประวัติผู้บริหาร ห้องเกียรติคุณ ห้องเรียนโบราณ ฯลฯ โดยใช้เงินบริจาคจำนวน ๔๑๖,๘๒๖ บาท

       พ.ศ.๒๕๓๖ ได้รับงบประมาณก่อสร้างอาคารเรียนแบบพิเศษ ๖ ชั้น ผูกพัน ๓ ปีงบประมาณ (พ.ศ.๒๕๓๖-๒๕๓๘)จำนวน ๓๕,๙๒๐,๐๐๐ บาท จัดซื้อเครื่องคอมพิวเตอร์ จำนวน ๒๕๐,๐๐๐ บาท

       พ.ศ.๒๕๓๗ ได้รับเงินงบประมาณค่าครุภัณฑ์และสิ่งก่อสร้าง ค่าก่อสร้างอาคารเรียนแบบ ๖ ชั้น ๑๑,๖๗๗,๐๐๐ บาทปัจจุบันเรียกว่าอาคาร ๕ และเปิดใช้ในปี พ.ศ.๒๕๓๙ ซึ่งตรงกับปีกาญจนาภิเษกจึงเรียกอาคารนี้ว่า อาคาร ๕ หรืออาคารเฉลิมพระเกียรติในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี

       โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์เปิดสอนเฉพาะนักเรียนสตรีระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ระดับละ ๑๓ ห้องเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ระดับละ ๗ ห้องเรียน รวมทั้งหมด ๖๐ ห้องเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนปลายเปิดสอนทั้งหมด ๔ แผนการเรียน คือ วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ-ภาษาฝรั่งเศส คณิตศาสตร์-ภาษาอังกฤษ และพาณิชยกรรม

      ทางโรงเรียนได้จัดแบ่งนักเรียน ครู-อาจารย์ออกเป็นคณะสี ๕ สี คือ สีเหลือง สีชมพู สีเขียว สีแดง และสีฟ้า โดยมีจุดประสงค์เพื่อช่วยในการปกครองและดำเนินงานเกี่ยวกับการกีฬา เพื่อจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

       นักเรียนโรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ทุกคนต้องปักอักษรย่อ จ.ส. ที่อกเสื้อเบื้องขวาเหนือราวนม พร้อมด้วยเลขประจำตัว ปักบนเนื้อผ้าด้วยด้ายหรือไหมสีน้ำเงินแก่ ที่อกเสื้อเบื้องซ้ายปักชื่อและนามสกุลขนาดตัวอักษร ๗ มิลลิเมตร ในแนวเดียวกับทางอกเสื้อเบื้องขวา กลัดเข็มตราเป็นรูปพระราชเสาวนีย์เหนืออักษรย่อ จ.ส. ระดับมัธยมศึกษาตอนต้นปักทึบเครื่องหมายสามเหลี่ยมด้วยไหมสีน้ำเงินแก่ตามจำนวนระดับชั้นมีขนาดตามที่โรงเรียนกำหนด เหนือชื่อและนามสกุล ส่วนระดับชั้นมัยธมศึกษาตอนปลายจะปักทีบเป็นรูปดาวด้วยไหมสีน้ำเงินแก่ตามจำนวนระดับชั้นที่ปกเสื้อในแนวทแยงมุมของปกทางปลายแหลม ขนาดตามที่โรงเรียนกำหนด

ชื่อเสียงและเกียรติคุณของโรงเรียน

       พ.ศ.๒๕๒๔ ได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียนรางวัลพระราชทานจากเขตการศึกษา ๖ ได้รับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

       พ.ศ.๒๕๒๘ ได้รับคัดเลือกจากคณะกรรมการจัดงานวันเด็กแห่งชาติ ให้เข้ารับโล่รางวัลจากกระทรวงศึกษาธิการในฐานะที่เป็นโรงเรียนที่มีนักเรียนประพฤติดีและบำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคมมากที่สุดประจำเขตการศึกษา ๖

       พ.ศ.๒๕๒๙ ได้รับรางวัลจากกระทรวงศึกษาธิการในฐานะที่เป็นโรงเรียนที่จัดกิจกรรมจริยศึกษาดีเด่น

       พ.ศ.๒๕๓๐ ได้รับรางวัลจากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติให้เป็นโรงเรียนที่มีนักเรียนดีเด่นในด้านมารยาทความประพฤติ ความจงรักภักดีต่อสถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ในการประกวดมารยาทของเยาวชนในสถานศึกษาระดับอำเภอ

       พ.ศ.๒๕๓๔ ได้รับรางวัลพระราชทานโล่รางวัลห้องสมุดดีเด่น ประจำปีการศึกษา ๒๕๓๔ จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

       พ.ศ.๒๕๓๕ ได้รับการคัดเลือกจากเขตการศึกษา ๖ ให้เป็นโรงเรียนรางวัลพระราชทานประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่ ได้เข้ารับพระราชทานรางวัลจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ ๒๒ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๓๖

       พ.ศ.๒๕๓๗ ได้รับเกียรติบัตรจากกรมสามัญศึกษาเพื่อแสดงว่าเป็นโรงเรียนจัดบรรยากาศส่งเสริมการเรียนรู้ดีเด่นประจำปีการศึกษา ๒๕๓๗ เมื่อวันที่ ๒๘ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๓๗

       โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์เป็นโรงเรียนสดรีประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เปิดสอนเฉพาะนักเรียนหญิงมีชื่อเสียงมากในด้านการอบรมสั่งสอนนักเรียนหญิงให้มีความรู้ด้านวิชาการดีเด่น ด้านการกีฬา นักเรียนมีกิริยามารยาทงดงามมีความเป็นกุลสตรี เป็นที่ยอมรับและยกย่องของประชาชนทั่วไปในด้านวิชาการนั้นเป็นที่ตั้งของศูนย์วิชาคอมพิวเตอร์

       ในวันที่ ๒๐ ตุลาคมของทุกปี จะมีการบำเพ็ญพระราชกุศลและวางพวงมาลาของศิษย์เก่าและศิษย์ปัจจุบันเพื่อเป็นการอุทิศถวายแด่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถซึ่งเป็นวันคล้ายวันสวรรคตของพระองค์ และมีการมอบทุนการศึกษาให้กับนักเรียนยากจน วันนี้จึงถือเป็นวันสำคัญของชาวจอมสุรางค์ทุกคน เรียกวันนี้ว่าวันกตัญญู

       ตราประจำโรงเรียนคือ ตราพระราชเสาวนีย์

       คติธรรมประจำโรงเรียนคือ อติวิชชา สุวโจ หมายถึง วิชาดี วจีงาม

       ปรัชญาโรงเรียน "มีวินัย ใจสะอาด เปรื่องปราดวิชา กีฬาเด่น"

       สีประจำโรงเรียนคือ สีกรมท่า ขาว

       สีกรมท่า เป็นสีแสดงสัญลักษณ์ว่า เป็นโรงเรียนในพระองค์สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ

       สีขาว เป็นสีแสดงสัญลักษณ์ว่า โรงเรียนจะอบรมสั่งสอนนักเรียนให้เป็นกุลสตรีที่งามพร้อมทั้งกาย วาจา ใจ

       ดอกไม้ประจำโรงเรียนคือ ดอกสารภี