บ้านหนองหาดใหญ่

ชุดข้อมูล

รหัสชุดข้อมูล : TPN-SKN101-006

ชื่อหมู่บ้าน/ชุมชน : บ้านหนองหาดใหญ่

สถานที่ : หมู่ 6 บ้านหนองหาดใหญ่ ต. บางน้ำจืด อ. เมืองสมุทรสาคร จ. สมุทรสาคร

บทวิเคราะห์

บทวิเคราะห์ : “ชื่อหมู่บ้านว่า “หนองหาดใหญ่” มีความหมายตรงตามรูปคำคือ “หนองน้ำที่มีหาดกว้างใหญ่” คำว่า หาด ตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ให้ความหมายว่า “เนินที่ลาดลงไปในน้ำ หรือ บริเวณที่ตื้นเขินเป็นเนินอยู่กลางน้ำ ส่วนมากเป็นเนินทราย ที่เป็นเนินกรวด หรือ เนินหิน เรียก หาดกรวด หาดหินก็มี”  ฉะนั้นภาพที่ได้จากชื่อหมู่บ้านนี้ในอาจมีสองลักษณะ แบบแรก คือ หนองน้ำขนาดใหญ่ที่มีบริเวณขอบหนองเป็นที่ลาดกว้างใหญ่ นั่นคือ หาด หรือแบบที่สอง หนองน้ำนี้เมื่อแห้งลง ตรงกลางหนองเป็นที่ดอนที่ค่อนข้างแบนราบ เมื่อน้ำลดลงจึงเห็นที่ราบกว้างใหญ่ ซึ่งก็เรียกว่าหาดได้เช่นกัน ตามนิยามข้างต้น อย่างไรก็ตาม จากการสัมภาษณ์ ผู้ให้ข้อมูล-1  ทำให้ทราบว่าบริเวณหมู่บ้านนี้ไม่มีหนองน้ำลักษณะดังกล่าว แต่เหตุที่ตั้งชื่อหมู่บ้านเช่นนี้เพราะว่า เป็นการตั้งชื่อตามชื่อโรงเรียนหนองหาดใหญ่ ซึ่งแต่เดิมโรงเรียนนี้ตั้งอยู่ที่โคกตาบุญ ด้วยชื่อเดียวกัน ส่วนโคกตาบุญอยู่ที่ไหนนั้นผู้ให้ข้อมูลไม่สามารถบอกได้ ส่วนหนองน้ำใหญ่ที่เห็นอยู่ในปัจจุบัน มาจากโครงการขุดบ่อขยะแต่ขณะดำเนินการได้ขุดลึกเกินไปทำให้น้ำซึมท่วม บ่อนี้จึงถูกทิ้งให้กลายเป็นบ่อน้ำใหญ่จนทุกวันนี้



สำหรับประวัติภูมิทัศน์นั้น ผู้ให้ข้อมูล-1 เล่าให้ฟังว่า พื้นที่นี้เมื่อราว 50-60 ปีที่แล้ว เคยนาข้าวกว้างใหญ่ไปจนถึงเขตอำเภอกระทุ่มแบน และจำได้ว่าเมื่อตนยังเด็ก การเดินทางไปหมู่บ้านอื่นยากลำบาก เพราะไม่มีถนนหนทาง จำเป็นต้องเดินตามคันนาและลำรางต่างๆ ฉะนั้นอาชีพและวิถีชีวิตดั้งเดิมของที่นี่ เป็นชาวนา ต่อมาเมื่อรูปแบบของสังคมเศรษฐกิจเปลี่ยนไป พื้นที่นาถูกเปลี่ยนเป็นโรงงานอุตสาหกรรม เด็กรุ่นนี้จึงเปลี่ยนไปทำงานโรงงานกันหมด สอดคล้องกับการสำรวจสภาพภูมิทัศน์ธรรมชาติของคณะวิจัยที่พบว่า พื้นที่ส่วนใหญ่ได้ถูกพัฒนาให้กลายเป็นอาคารพาณิชย์ และโรงงานอุตสาหกรรม โดยนาข้าวได้หายไปจากพื้นที่จนเกือบหมดแล้ว แต่ยังคงมีพื้นที่เกษตรกรรมอยู่บ้าง ที่เป็นแปลงผักและแปลงผลไม้กระจายตัวคละกับพื้นที่อยู่อาศัย



อย่างไรก็ตาม พื้นที่ที่เหมาะในการทำนาข้าวนั้น มักเป็นภูมิลักษณ์ที่ประกอบด้วย ที่โคก ที่หนอง ที่ดอน ที่บาง ที่ลุ่ม อยู่สลับกันไป ถึงแม้ว่า ชื่อ “หนองหาดใหญ่” จะติดมากับชื่อโรงเรียนที่ย้ายมาจากที่อื่น แต่คงย้ายมาไม่ไกลกันนัก ความหมายทางภูมิทัศน์จึงยังคงให้ภาพบริบทของพื้นที่ทำนาข้าวได้อยู่บ้าง ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจากการให้คำสัมภาษณ์ ว่าพื้นที่แห่งนี้เติบโตมาด้วยวิถีชีวิตชาวนา ฉะนั้น ชื่อ “หนองหาดใหญ่” จึงจัดอยู่ในรูปแบบมโนทัศน์ [ภูมิลักษณ์: หนอง] + [ภูมิลักษณ์: หาด] + [คุณลักษณ์: ใหญ่] “

ความหมายของคำ

ภูมิลักษณ์ : ที่แอ่ง

คำบ่งชี้ภูมิลักษณ์ : หนอง

คุณลักษณ์ : ใหญ่

ความหมายตามมโนทัศน์

คำตั้งต้นภูมิศัพท์ : บ้าน

ส่วนขยายภูมิศัพท์ : มโนทัศน์

มโนทัศน์-คำหลัก : หนอง

มโนทัศน์-คำขยาย 2 : หาดใหญ่

ผู้มีส่วนร่วม

คลังข้อมูลดิจิทัล : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)