บ้านทุ่งสีทอง

ชุดข้อมูล

รหัสชุดข้อมูล : TPN-SKN101-004

ชื่อหมู่บ้าน/ชุมชน : บ้านทุ่งสีทอง

สถานที่ : หมู่ 4 บ้านทุ่งสีทอง ต. บางน้ำจืด อ. เมืองสมุทรสาคร จ. สมุทรสาคร

บทวิเคราะห์

บทวิเคราะห์ : ชื่อหมู่บ้านว่า “ทุ่งสีทอง” เป็นที่ชื่อที่มีความหมายแฝง เพราะถ้าแปลชื่อบ้านนี้ตามศัพท์ที่ปรากฏ ก็จะยัง ไม่ทราบว่า ทุ่งอะไรมีสีทอง แต่ถ้าทราบภูมิหลังของพื้นที่ว่า เคยเป็นนาข้าวที่อุดมสมบูรณ์มาก่อนแล้ว ก็จะทราบ ความหมายแฝงได้ทันทีว่า “ทุ่งนาอันเต็มไปด้วยรวงข้าวสีทอง” ดังนั้น ชื่อสังเคราะห์ของทุ่งสีทองคือ *ทุ่งนาสีทอง โดยความหมายแฝงคือ “นาข้าว” นั่นเอง ดังนั้น การตั้งชื่อหมู่บ้านนี้จึงจัดอยู่มโนทัศน์แบบ [พื้นที่เกษตรกรรม: ทุ่ง (นา)] + [คุณลักษณ์: สีทอง]

เรื่องภูมิหลังของพื้นที่หมู่บ้านนั้น ผู้ให้ข้อมูล-1 เล่าว่า แต่เดิมนั้น พื้นที่บริเวณนี้เรียกว่า “บางน้ำจืด” ซึ่งปลูกข้าวกันมาก เวลาข้าวตั้งท้องออกรวง ทุ่งนาบริเวณนี้จึงเหลืองอร่ามเป็นสีทองไปหมด เมื่อนั่งรถไฟผ่านแถว นี้ ก็จะเห็นทุ่งนาสีทองสุดตา

จากข้อมูลดังกล่าว ทำให้ทราบว่า ในการตั้งชื่อเรียกพื้นที่สมัยโบราณนั้น จะใช้ชื่อของหมู่บ้านหลัก เรียก รวมพื้นที่บ้านใกล้เรือนเคียงไปด้วย ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นกลุ่มบ้านตามเรือกสวนไร่นาที่ไม่หนาแน่น ต่อมาเมื่อชุมชน ตามไร่นาขยายตัว จึงต้องมีการปรับปรุงเขตการปกครอง บางแห่งก็ตั้งชื่อใหม่ ในกรณีนี้ พื้นที่บ้านทุ่งสีทอง เมื่อก่อนเรียกเป็นส่วนหนึ่งของบางน้ำจืด ต่อมา เมื่อมีการปรับปรุงการแบ่งเขตหมู่บ้าน จึงแยกพื้นที่นี้ออกมา แล้ว น าเอาจุดเด่นของพื้นที่คือ ทุ่งนาข้าว มาตั้งชื่อในลักษณะมงคลนามว่า “ทุ่งสีทอง”

ชื่อ “บ้านทุ่งสีทอง” นี้ สะท้อนให้เห็นได้ทั้งภูมิทัศน์วัฒนธรรมด้านวิถีชีวิตชาวนาข้าว และภูมิทัศน์ ธรรมชาติในเรื่องสภาพแวดล้อมที่เป็นน้ำจืดบริเวณเหนือคลองมหาชัย โดยสังเกตได้จากวัชพืชน้ำจืดที่ขึ้นอยู่อย่าง มากมายในบริเวณนี้

ความหมายของคำ

ภูมิลักษณ์ : ที่ราบ

คำบ่งชี้ภูมิลักษณ์ : ทุ่ง

ความหมายตามมโนทัศน์

คำตั้งต้นภูมิศัพท์ : บ้าน

มโนทัศน์-คำหลัก : ทุ่ง

มโนทัศน์-คำขยาย 2 : สีทอง

ผู้มีส่วนร่วม

คลังข้อมูลดิจิทัล : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)