ศัพทานุกรมจารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ศัพทานุกรมจารึก

ผลลัพท์การค้นหา

คำศัพท์ คำจารึก ชนิด ความหมาย ภาษา
1369 สัง (2) สํ ก. รวม ข.
1370 กำเสตง ชคต (1) กํเสฺตงฺ ชคตฺ น. พระผู้เป็นเจ้าผู้ครองสัตว์โลก ข.
1371 สรง (2) โสฺรงฺ ก. อาบ ข.
1372 ธุลีพระบาท ธุลีเชิง พระกรมเตง อัญ (1) ธูลี วฺระปาท ธูลี เชงฺ วฺระ กมฺรเตงฺ อญฺ น. คำนำหน้าพระปรมาภิไธย ข.
1373 พระพัชระสัตวะ (1) พชฺรสตฺว น. “พระพัชระสัตวะ”; พระโพธิสัตว์องค์ที่ 6 มีการกล่าวถึงในจารึก TUK CUM พ.ศ. 1537 K. 238 ด้วยคำว่า “พชฺเรนฺทฺราจารฺยฺยะ” คือ พระพัชเรนทราจารย์ อาจจะเป็นนักบวชคนเดียวกัน เพราะระยะเวลาก็ไม่ห่างกันนัก ท่านคงเป็นนักบวชคนสำคัญที่มีบารมีสูง เป็นที่เคารพนับถือของประชาชนทั่วไป จนได้รับการยกย่องให้เป็นพระโพธิสัตว์ องค์ที่ 6 ข.
1374 จุงวิศ (1) จุงฺวิศฺ น. ชื่อของตำบล ดังปรากฏในจารึก TUK CUM K. 238 ว่า “สฺรุกฺ จุงฺวิศ” แปลว่าหมู่บ้าน หรือตำบลจุงวิศ แปลว่าหมู่บ้าน หรือตำบลจุงวิศ ส่วนคำว่า “จัมปกะ” เป็นชื่อเมืองดังที่ปรากฏในจารึก VAT PRATHAT K. 702 และคำว่า “ธรณีนทรปุระ” ก็เป็นชื่อเมืองเช่นเดียวกัน แต่ในจารึกบ้านโคกสะแกราชนี้ มีคำว่า “ภควัต” นำหน้าชื่อตำบลและเมืองเหล่านั้น อันแสดงถึงชื่อบุคคล หรือรูปเคารพ ในจารึกนี้น่าจะเป็นชื่อบุคคลสำคัญของตำบลและเมืองนั้นๆ ข.
1375 ตรฺกภาษฺย (1) ตรฺกภาษฺย น. ชื่อคัมภีร์ ที่อธิบายวิชาตรรกศาสตร์ ข้อความว่า “ชนเหล่านั้น ข้ามมหาสมุทรอันมี ตรฺกภาษฺย เป็นต้น” หมายความว่า เขาเหล่านั้นเป็นผู้มีปัญญาสามารถเข้าใจการอธิบายด้วยเหตุผลทางตรรกศาสตร์ ได้เป็นอย่างดี ซึ่งเปรียบได้กับความยากลำบากในการข้ามมหาสมุทร เขาเหล่านั้นจึงสามารถปฏิบัติจนพบกับความสงบที่ได้รับใหม่ ส.
1376 กาศิกากาวยะ (1) กาศิกากาวฺยะ น. ชื่อคัมภีร์อธิบายปาณิณีสูตร พระธนูแม้จะเป็นผู้มีความรู้ความสามารถมาก แต่ก็ยังรู้สึกหนักใจกับความรู้ที่มีอยู่นอกคัมภีร์กาศิกากาพย์ จึงได้เริ่มจากรสของการสวดมนต์บูชายัญและโยคะ คงหมายถึงความพยายามในการทำใจให้เป็นสมาธิ เพื่อประโยชน์ในการคิดความหมายของศัพท์ที่เข้าใจได้ยากดังกล่าว ส.
1377 ริ (1) ริ น. อันว่า, ส่วน, ฝ่าย ข.
1378 พระพุทธโลเกศวร (1) วฺระวุทฺธโลเกศฺวร น. พระพุทธโลเกศวร ข.
1379 ปรมปราณ (1) ปฺรํปฺวานฺน น. ผู้ประเสริฐที่สุด (ปรมปราณ – เจ้าชีวิต) ส.
1380 ปรมปราณ (1) ปฺรํปฺวานฺน น. เก้า ส.
1381 เวรง (1) เวฺรงฺ น. ในปางก่อน, โบราณ ข.
1382 อภัยคีรี (1) อภยคิริ น. อภัยคีรี (วิหาร, ภูเขา) ข.
1383 กํ ปิ (1) กํ ปิ ว. อย่า, อย่าให้ ข.
1384 ชวา (1) ชวา น. ประเทศชวา ท.
1385 อากฺรานฺต (1) อากฺรานฺต ก. มาถึง, รุกราน, ต่อสู้ ส.
1386 สรุกเขมร (1) สฺรุกฺ เขฺมรฺ น. เมืองเขมร ข.
1387 วระ โนะ (1) วฺระ โนะ ว. พระนั้น ข.
1388 ตนุ (1) ตนุ น. ตัว, ตน ส.
1389 ตวล (1) ตฺวลฺล ก. ยก, ถึง, จด, ต่อ, แก่ ข.
1390 โทง (1) โทงฺ ว. ด้วย, แล (คำลงท้าย) ข.
1391 เถว (2) เถฺว ก. ทำ, สร้าง, ปฏิสังขรณ์ ข.
1392 ประไพ (2) ปรฺไว, ปฺรไพ ว. สวย, งาม ข.