2. ศัพทานุกรมจารึก

ศัพทานุกรมจารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ศัพทานุกรมจารึก

ผลลัพท์การค้นหา

คำศัพท์ คำจารึก ชนิด ความหมาย ภาษา
3121 พระมหาโมคคัลลานะ (1) โมคฺคลฺาโน น. นามเดิมว่า โกลิตะ เป็นบุตรพราหมณ์หัวหน้าหมู่บ้านโกลิตะคาม  หลังจากได้ฟังธรรมะก็บรรลุโสดาบัน จึงออกบวชและมีนามว่า โมคคัลลานะ ต่อมาได้บรรลุอรหัตผลจึงมีอภิญญา (ความสามารถพิเศษ) คือ มีอิทธิฤทธิ์  ได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าว่าเป็นผู้เลิศกว่าผู้อื่นในทางมีฤทธิ์มาก และได้เป็นอัครสาวกเบื้องซ้ายคู่กับพระสารีบุตรผู้เป็นอัครสาวกเบื้องขวา ป.
3122 จุลศักราช 1234 (1) จุลศักราช 1234 น. จุลศักราช 1234 ตรงกับพุทธศักราช 2415 ท.
3123 จุลศักราช 1226 (0) จุลศักราช 1226 น. จุลศักราช 1226 ตรงกับพุทธศักราช 2407 ท.
3124 ศักราช 1238 (2) ศักราช 1238 น. จุลศักราช 1238 ตรงกับพุทธศักราช 2419 ท.
3125 จุลศักราช 1239 (1) จุลศักราช 1239 น. จุลศักราช 1239 ตรงกับพุทธศักราช 2420 ท.
3126 พระพุทธรูปคันธารราษฎร์ (1) พระพุทธรูปคันธารราษฎร์ น. พระคันธารราษฎร์ แสดงปางขอฝน ประทับยืน พระหัตถ์ขวายกขึ้น พระหัตถ์ซ้ายยกเสมอเอว ตามตำนานกล่าวว่า ในสมัยพุทธกาลเมื่อพระพุทธองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวันวิหาร ในเมืองสาวัตถี ครั้งหนึ่งได้เกิดฝนแล้งอย่างมาก ผู้คนเดือดร้อน พระองค์จึงตรัสเรียกพระอานนท์ให้นำผ้าชุบสรงมาถวาย ทรงนำชายผ้าข้างหนึ่งตวัดพาดพระอังสะ (บ่า) ยกพระหัตถ์ขวาเรียกน้ำฝน ส่วนพระหัตถ์ซ้ายยกขึ้นรองรับ ทันใดนั้นฝนก็ตั้งเค้าและตกลงมา ท.
3127 จุลศักราช 1240 (2) จุลศักราช 1240 น. จุลศักราช 1240  ตรงกับพุทธศักราช 2421 ท.
3128 พระสิขีโพธิสัตว์ (1) พระสิขีโพธิสัตว์ น. อดีตพุทธในมัณฑกัลป์ โพธิสัตว์คู่บารมีคือ อรินทม (นักรบ) ต้นโพธิ์ประจำพระองค์ชื่อ ปุณฑริก ป.
3129 เอหิภิกษุ (1) เอหิภิกษุ น. ภิกษุที่พระพุทธเจ้าทรงบวชให้ ป.
3130 คามนิคม (1) คามนิคม น. หมู่บ้าน ป.
3131 เอราวรรณ (1) เอราวรรณ น. เอราวัณ : ช้าง 33 เศียร มีสีขาว เป็นพาหนะของพระอินทร์ วันที่สุดมหาทานถวายช้างพระที่นั่งสีดังช้างเอราวรรณ แล้วคิดเปนมูลกับปิยภัณฑ์เท่าราคาช้างอุทิศถวายแก่พระพุทธสิขิๆทรงพยากรณ์ว่า ในกัลปที่ 31  ป.
3132 กะไหล่ (2) ก้าไหล่ น. การเคลือบวัตถุที่เป็นโลหะด้วยเงินหรือทอง โดยใช้ปรอทละลายเงินหรือทองแล้วทาลงบนวัตถุที่ต้องการ จากนั้นจึงไล่ปรอทออกด้วยความร้อน ท.
3133 พระเพลา (1) พระเพลา น. ตัก ท.
3134 กระเบียด (1) กระเบียด น. มาตราวัดตามวิธีประเพณี 1 กระเบียด เท่ากับ 1 ใน 4 ส่วนของนิ้ว ท.
3135 เรือนแก้ว (1) เรือนแก้ว น. กรอบมีลวดลายล้อมพระพุทธรูป ท.
3136 ท้าวหิรัญพนาสูร (1) ท้าวหิรัญพนาสูร น. ทพที่รัชกาลที่ 6 ทรงนับถือ เนื่องจากพระองค์สุบินเห็นชายผิวคล้ำ รูปร่างกำยำมาเข้าเฝ้าที่ปลายพระแท่นบรรทม และกราบทูลว่า ตนชื่อ “หิรัญฮู” พระผู้เป็นเจ้าเบื้องบนให้มาพิทักษ์เบื้องพระยุคลบาท รูปท้าวหิรัญพนาสูรองค์นี้ รัชกาลที่ 6 โปรดให้พระยาอาทรธุรศิลป์ (มล. ช่วง  กุญชร) กรมศิลปากรเป็นผู้ดำเนินการสร้าง  พระยาอาทรธุรศิลป์จึงมอบหมายให้ มร. แกลเลตดี ช่างชาวอิตาลีซึ่งทำงานประจำที่กรมเป็นผู้หล่อประติมากรรมดังกล่าว ท.
3137 พระพุทธนฤมิตร (1) พระพุทธนฤมิตร น. พระพุทธรูปยืน ปางห้ามสมุทร (ยกพระกรทั้งสองขึ้นเสมอพระอุระ) ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของการสร้างพระพุทธรูปฉลองพระองค์ (พระพุทธรูปเท่าพระองค์ของพระมหากษัตริย์หรือพระบรมวงศานุวงศ์) ที่สร้างเฉพาะปางนี้เท่านั้น พระพุทธนฤมิตรนี้เป็นพระพุทธรูปฉลองพระองค์ของรัชกาลที่ 2 ท.
3138 พระอังคาร (2) พระอังคาร น. เถ้าถ่านของศพที่เผาแล้ว ท.
3139 โสมนัส (2) โสมนัศ น. ความปลาบปลื้ม ความดีใจ ป.
3140 ปาสาณ (1) ปาสาณ น. หิน ป.
3141 คฤหัสถ์ (3) คฤหัสถ์ น. คฤหัสถ์ หมายถึง ผู้ครองเรือน, ผู้ที่ไม่ใช่นักบวช
คฤหัสถ์ หมายถึง ผู้ครองเรือน, ผู้ที่ไม่ใช่นักบวช
ผู้ครองเรือน, ผู้ที่ไม่ใช่นักบวช 		ป.
3142 พุทธบริษัท (1) พุทธบริสัช น. กลุ่มชนที่นับถือพระพุทธศาสนา, คนที่นับถือพระพุทธศาสนาแบ่งเป็น 4 กลุ่ม เรียกว่า บริษัท 4 คือ ภิกษุ ภิกษุณี อุบาสก อุบาสิกา ท.
3143 อาเกียรณ์ (1) อาเกียรณ์ ว. เกลื่อนกลาด ป.
3144 สัตว์จตุบททวิบาท (1) สัตว์จตุบททวิบาท น. สัตว์สี่เท้าและสัตว์สองเท้า ป.