ศัพทานุกรมจารึก

The Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre

ศัพทานุกรมจารึก

ผลลัพท์การค้นหา

	คำศัพท์	คำจารึก	ชนิด	ความหมาย	ภาษา
3049	พระสารีบุตร (1)	สารีปุตฺโต	น.	เดิมชื่อ อุปติสสะ เป็นชาวเมืองราชคฤห์ ได้ฟังธรรมจากพระอัสสชิเถระจึงเกิดดวงตาเห็นธรรม (บรรลุโสดาปัตติผล) จึงออกบวช หลังจากนั้น 14 วันก็บบรรลุเป็นพระอรหันต์ พระสารีบุตรเป็นผู้มีปัญญามาก สามารถแสดงธรรมให้ผู้ฟังเกิดความเข้าใจอย่างแจ่มแจ้ง พระพุทธเจ้าจึงทรงแต่งตั้งให้เป็นพระอัครสาวกเบื้องขวา คู่กับพระโมคคัลลานะซึ่งเป็นอัครสาวกเบื้องซ้าย	ป.
3050	แก้ลมในลำลิงค์ (1)	แก้ลมในลำลิงค์	น.	ท่านั่งขัดสมาธิและพนมมือ	ท.
3051	อัคะตะ (1)	อัคะตะ	น.	พระฤาษีผู้มอบเกราะแก้วของอสูรตรีบุรัมให้แก่พระรามในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3052	แก้มือแก้เท้า (1)	แก้มือแก้เท้า	น.	ท่านั่งจรดปลายเท้าลงที่พื้น ส้นเท้ารองรับก้น มือข้างหนึ่งจับข้อเท้า ส่วนอีกข้างหนึ่งเหยียดออกคล้ายท่ารำ	ท.
3053	พระสุทัศน์ (1)	พระสุทัศน์	น.	พระราชรรษี ผู้เดิมครองเมืองปัญจาลได้แแกบวชพร้อมพระมเหสี ได้พบกับพระรามเมื่อคราวเดินดงในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3054	กระหย่ง (1)	กระหย่ง	ก.	อาการที่เดินหรือวิ่งไม่เต็มเท้า คือ จดแต่ปลายเท้า เพื่อทําให้ตนสูงขึ้น หรือเพื่อไม่ให้เกิดเสียงดัง เช่น เดินกระหย่ง วิ่งกระหย่ง เรียกรอยเท้าที่ไม่เต็มเห็นแต่ปลายเท้าและส้นเท้าว่า รอยเท้ากระหย่ง อาการที่นั่งเอาปลายเท้าตั้งลงที่พื้น ส้นเท้าทั้ง 2 รับก้น เรียกว่า นั่งกระหย่ง กระโหย่ง หย่ง หย่ง ๆ โหย่ง หรือ โหย่ง ๆ ก็ว่า.	ท.
3055	แก้กล่อนแก้ปัตฆาฏ (1)	แก้กล่อนแก้ปัตฆาฏ	น.	ท่ายืนแยกขา แขนหนีบแนบลำตัว	ท.
3056	คาวินทร์ (1)	คาวินทร์	น.	พระฤาษีผู้สาปนิลราช ทหารเอกของพระราม เมื่อโยนสิ่งใดลงในวารีก็ให้สิ่งนั้นจมลงโดยจะไม่ลอยขึ้นเหนือน้ำเลย ด้วยเหตุนี้นิลราชจึงได้รับมอบหน้าที่ให้เป็นผู้จองถนนไปยังเมืองลงกาในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3057	ปัตคาด (7)	ปัตฆาฏ	น.	ตำราหมอนวดระบุว่าเป็นชื่อเส้นในร่างกายมนุษย์ ตั้งแต่ท้องน้อยถึงโคนขาทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เป็นเส้นที่สำคัญเมื่อกดเส้นนี้จะรู้สึกเต้นตุบๆ เป็นต้น	ป.
3058	กล่อน (9)	กล่อน, กร่อน	น.	ชื่อโรคชนิดหนึ่งซึ่งตำราแพทย์แผนโบราณกล่าวว่าเกิดจากของเหลวเข้าไปขังในถุงอัณฑะ ถ้าของเหลวนั้นเป็นน้ำ เรียกว่า กล่อนน้ำ ถ้าเป็นเลือด เรียกว่า กล่อนเลือด ถ้าเป็นหนอง เรียกว่า กล่อนหนอง	ท.
3059	แก้ลมอำพฤก (1)	แก้ลมอำพฤก	น.	ท่านั่งบนส้นเท้า จรดปลายเท้าบนพื้น และใช้สันมือกดสีข้าง	ท.
3060	โควินทร์ (1)	โควินทร์	น.	พระฤาษีผู้แนะนำวิธีปราบท้าวอุณาราชยักษ์แก่พระรามโดยใช้ต้นกกเป็นลูกศรยิงพระยายักษ์ตรึงกับแผ่นศิลาและมีไก่แก้วและนนทรีถือค้อนกำกับอยู่ แต่ในเรื่องรามเกียรติ์ใช้ชื่อว่า พระโคศภฤาษี	ท.
3061	แก้เอว (1)	แก้เอว	น.	ท่านั่งยองๆ และพนมมือโดยนำศอกดันเข่าเข้าหากัน	ท.
3062	พระวัชมฤค (1)	พระวัชมฤค	น.	พระฤาษีในเรื่องรามเกียรติ์ ผู้อุปการะนางสีดาและพระโอรส หลังจากที่นางถูกพระรามสั่งให้ฆ่า แต่นางรอดชีวิตมาได้เพราะพระลักษณ์ พระฤาษีรูปนี้ได้ชุบพระลบขึ้นมา	ป.
3063	แก้ลมในขา (1)	แก้ลมในขา	น.	ท่านั่งยองๆ และใช้ศอกดันให้เข่าแยกออกจากกัน	ท.
3064	กระไลยโกฏ (1)	กระไลยโกฏ	น.	พระฤาษีหน้าเนื้อในเรื่องรามเกียรติ์ ผู้บำเพ็ญพรหมจรรย์อย่างเคร่งครัด ทำให้ฝนไม่ตกนานถึง 3 ปี นางอรุณวดีแห่งเมืองโรมพัตจึงถูกส่งมาให้ทำลายพรหมจรรย์ และเป็นหัวหน้าของพระฤาษีซึ่งไปเชิญพระนารายณ์ให้อวตารมาเป็นพระรามเพื่อปราบอธรรม	ท.
3065	แก้เวียนศีศะ (1)	แก้เวียนศีศะ	น.	ท่านั่งแบะขาบนส้นเท้า ปลายเท้าจรดพื้น ยกแขนขึ้นประสานกันโดยแอ่นท้องแขนขึ้น ยื่นออกไปข้างหน้า แล้วพลิกมือม้วนเข้าหาตัว	ท.
3066	พระสุธามันต์ (1)	พระสุธามันต์	น.	พระฤาษีผู้เป็นอาจารย์ท้าวชนกผู้เลี้ยงดูนางสีดาในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3067	แก้ลิ้นกระด้าง (1)	แก้ลิ้นกระด้าง	น.	ท่านั่งคุกเข่าแยกขา ไขว้แขนบริเวณหน้าอก โดยผลักแขนข้างหนึ่งเข้า อีกข้างหนึ่งผลักออก	ท.
3068	พระภาระทวาชะ (1)	พระภาระทวาชะ	น.	พระฤาษีผู้ร่วมเชิญพระนารายณ์ให้อวตาร และได้ร่วมทำพิธีหุงข้าวทิพย์ในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3069	แก้กล่อนในทรวง (1)	แก้กล่อนในทรวง	น.	ท่าย่อตัว แยกขา มือทั้งสองเท้าลงบนพื้น	ท.
3070	พระวัชอัคนิศ (1)	พระวัชอัคนิศ	น.	พระฤาษีผู้ร่วมเชิญพระนารายณ์ให้อวตาร และได้ร่วมทำพิธีหุงข้าวทิพย์ในเรื่องรามเกียรติ์	ท.
3071	แก้ไหล่แก้ตะโภก (1)	แก้ไหล่แก้ตะโภก	น.	ท่านั่งคู้เข่า และงอข้อศอกกดบริเวณแข้ง	ท.
3072	พระชนกนักสิทธิ์ (1)	พระชนกนักสิทธิ์	น.	พระราชรรษีในเรื่องรามเกียรติ์ ผู้ครองเมืองมิถิลา ต่อมาเบื่อหน่ายได้ออกบวช และได้เก็บผอบซึ่งมีนางสีดาอยู่ข้างในมาเลี้ยงไว้เป็นธิดาบุญธรรม	ท.