| ตัวอย่าง | ปรากฏใน | ด/บ | จังหวัด | ผู้ให้ความหมาย |
|---|---|---|---|---|
| ๏ สิทธิการิยะ พระอาจาริยะเจ้ากล่าวไว้ว่า ถ้าผู้ใดเป็นโรคสันทะคาต ว่าด้วยโลหิตตกออกมาจากทวารเบานั้น เป็นเลือดสดเป็นก้อนแล้วเน่าเข้าเป็นน้ำล้างเนื้อ และดั่งน้ำคาวปลา บุรุษและสตรีก็เหมือนกัน ทำให้เบาหยดหยดให้ปวดเป็นกำลัง เป็นโลหิตเน่าจาง ตกออกมาก็ดี โลหิตสุกตกออกมาก็ดี ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 21 (ยาแก้โรคสันทะคาต) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ จะกล่าวด้วยดานเถาเพื่อเกิดลมปัตคาด ทำให้ลำเส้นนั้นพองเท่าข้อแขนขวางอยู่หัวหน่าว ขึ้นมาจนเลี้ยวข้าง หญิงเป็นซ้าย ชายเป็นขวาแล้วให้เสียดชายโครงและยอดอกตลอดถึงลำคอให้อาเจียน อาการดุจฝีปลวกและฝีมะเร็งทรวงตั้งเป็นดานเป็นเถาสำคัญผิดกันแต่มูตร | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 20 (ยาแก้โรคดานเถา) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ จะกล่าวฝีดาษเกิดในเดือน 11 เดือน 12 เดือน 1 ทั้ง 3 เดือนนี้ เกิดเพื่ออาโปธาตุ มักให้เย็นในอกแลมักตกมูกตกเลือดให้เสียแม่แสลงพ่อแสลง นุ่งขาวห่มขาว แล้วทำบัตรไปส่งทิศอุดรแลอีสาน จึ่งจะดี ฯ| | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 18 (ยาแก้โรคฝีดาษ) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ถ้าว่ากำลังเลือดกล้านักตีขึ้นไปไม่สมประดีให้สลบตายให้ชักมือกำชักตีนกำ ปากมิออกลิ้นกระด้างคางแข็ง | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 17 (ยาแก้โรคเลือดเน่า) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ อนึ่งจะกล่าวกุมารกุมารีเกิดวันพฤหัส(บดี) ซางโคเป็นเจ้าเรือน ซางข้าวเปลือกเป็นซางจร หละชื่อนิลกาฬ ละอองชื่อมหาเมฆ ลมชื่อหัศคินีจรประจำซางโควันพฤหัสฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 15 (ยาแก้โรคซางโค) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ บุคคลผู้ใดไข้ลงแลพ้นกำหนด 30 วัน แล้วเป็นอำเภอแห่งสันนิบาต คือ เสมหะ ดี ลม ทั้ง 3 นี้ ประชุมพร้อมไปบ่มิได้ถอยแลคลายจน 19 วัน เรียกว่า สัมประชวร คือ ไข้นั้นเสมอมิได้ถอยเพราะเสมหะ ดี ลม กล้านัก ถ้าจะแก้เอายานี้แก้ ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 14 (ยาแก้โรคไข้สัมประชวร) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ จะกล่าวสรเภทโรค คือ ไอเสียงแหบแห้ง บังเกิดเพื่อลมนั้นให้เสมหะออกมามีสีดำให้ระคายลำคอ ถ้าจะแก้เอาสะค้าน เจตมูลเพลิง กานพลู กระวาน ตรีกฏุก เยื่อมะขามเปียก กระเพราแดง สมอไทย เอาเสมอภาค ทำเป็นจุณแทรกน้ำมะนาวให้กิน แก้ไอเสียงแหบแห้งเพื่อลม แก้กินอาหารมิได้ไม่มีรศ แก้เสมหะแก้ริดสีดวงก็หาย ฯ| | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 13 (ยาแก้โรคสรเภทโรค) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ยาแก้หืด เอาเปลือกประยงค์ป่า กุ่มเพลิง เจตมูลเพลิง ข้าวข้า บุกรอ กลอย กระดาดทั้งสอง พริกไทย เอาเสมอภาค ดองด้วยสุรา ฝังข้าวเปลือกไว้ 3 วัน เงินผูกคอหม้อ 1 บาท กินตามกำลัง ให้สำรอกเสมหะหืดให้ตกลิ้น แก้หอบหืดก็หายดีนักฯ| | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 12 (ยาแก้โรคหืด) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
|
๏ สิทธิการิยะ อันว่าลมบาดทะยักนั้นทำเพศดุจสันนิบาต ให้ชักเท้า กำมือ ลิ้นกระด้างคางแข็งพูดมิได้ ให้ร้อนระส่ำระสาย ขบฟันตาเหลือก ให้ชักเขม่นไปทั้งกาย ท่านกำหนดให้แก้แต่ใน 11 วัน พ้นนั้นเปนอาการตัด ฯ| |
จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 11 (ยาแก้โรคลมบาดทะยัก) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ลักษณะไข้เจลียงอากาศนั้นให้จับสะท้าน ให้เท้าเย็น ให้ร้อนในอก เป็นกำลังให้กระหายน้ำนัก ให้ขัดอุจจาระปัสสาวะ ให้ละอองตีนมือนั้นเขียว ให้ตาขลัวน้ำตาแห้ง โทษสันนิบาตเป็นกำลัง ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 10 (ยาแก้ไข้เจลียงอากาศ) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ริดสีดวง อนึ่งชื่อ รุกขชิวหา เกิดแต่กองปฐวีธาตุมักตั้งบนลิ้นกระทำพิษให้ปวดแสบเป็นกำลังให้ลิ้นเลือก คอเลือกให้บริโภคอาหารมิได้ ให้ผิวเนื้อชาสากไปดุจหนามบัว ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 9 (ยาแก้โรคริดสีดวง) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ถ้าแลกำลังลมกล้านักให้ตีขึ้นไปไม่สมประดีให้สลบตายไปลางที ให้ชักเท้า ชักปากมิออกให้ลิ้นกระด้างคางแข็ง ทำให้คนทั้งหลายกลัว อันว่ากำลังลมนี้กล้ากว่ากำลังเลือดทั้งหลายเป็นไปต่างๆ ดุจกล่าวมาแล้วนั้น ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 8 (ยาแก้โรคลมชัก) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ ท่านกล่าวสันนิบาตทังหลาย 7 ประการไว้โปรดคนทั้งหลาย คือ สันนิบาตเพื่อเลือด 1 เพื่อลม 1 เพื่อเสลด 1 แลดีพลุ่ง เพื่อน้ำเหลือง 1 เพื่ออัมพฤกษ์ 1 แลสันนิบาตสแกเวียน 1 สันนิบาตทั้ง 7 ประการนี้ ถ้าจะให้เอาพริก 1 ขิง 1 ว่านน้ำ 1 โกฐสอ 1 โกฐเขมา 1 โกฐหัวบัว 1 ทั้งนี้เอาเท่ากันบดให้ละเอียด เอาพิมเสนรำหัดกินจำเพาะสันนิบาตตาเหลือง ฯ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 7 (ยาแก้โรคสันนิบาต ตอนที่ 1) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ แก้อติสารให้ระส่ำระสาย ให้เชื่อมมัวหอบเป็นต้น เพราะลงท้อง เอาจันทน์แดง 1 สลึง จันทน์ขาว 1 สลึง 1 เฟื้อง พิมเสน 1 สลึง 1 เฟื้อง เกสรบัวหลวง 1 สลึง 1 เฟื้อง เกสรบุนนาค 1 สลึง 1 เฟื้อง เกสรสารภี 1 สลึง 1 เฟื้อง ดอกฟักทอง 1 สลึง 1 เฟื้อง บดละลายน้ำดอกไม้แก้หอบอติสาร ยานี้ชื่อพรหมพักตร ฯ| | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 5 (ยาแก้พิษอติสาร) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| ๏ สิทธิการิยะ กล่อน 5 ประการนั้น ชื่อ อินท์ 1 กล่อนลม 1 กล่อนน้ำ 1 กล่อนหิน 1 กล่อนเอ็น 5 ประการ | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 4 (ยาแก้โรคกล่อน ตอนที่ 1) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| สิทธิการิยะ อธิบายว่า ทุราวสา 4 ประการนั้น คือ เบาเป็นมันเจือกันกับปุพโพมีสีเหลือง 1 คือเบา เป็นมันเจือกันกับโลหิตมีสีแดง 1 คือ เบาเป็นมันสีดำ 1 คือเบาเป็นมันสีขาว 1 | จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 3 (ยาแก้โรคทุราวสา หรือโรคทางเดินปัสสาวะ) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
|
๏ สิทธิการิยะ ถ้าผู้ชายเป็นโรคสำหรับบุรุษ ไส้ด้วนไส้ลามแลให้แตก ออกเป็นน้ำเหลืองไหลเซาะอยู่ทั้งกลางคืนกลางวันให้เจ็บปวดดังจะขาดใจตาย ฯ |
จารึกตำรายาวัดราชโอรสารามราชวรวิหาร แผ่นที่ 2 (ยาแก้โรคสำหรับบุรุษ) | 1/1 | กรุงเทพมหานคร | นิสา เชยกลิ่น |
| หนังสือนี้ผู้ชื่อเจ้าสามีหรพงศ์เขียน ชแล ขอให้ทันพระพุทธศรีอาริยไมตรี ขอจงมีพระปรีชญาด้วยอสงไขยา อย่าเลง ปู่สิธหนเอาคนแด่พระศรีรัตนธาตุคลานไปหนใดก็ดี จงพระศรีอาริย(ไม) ตรี // สิทธิการิยะ | จารึกวัดส่องคบ 1 | 2/6 | ชัยนาท | ฉ่ำ ทองคำวรรณ |
|
สํเดจพระสงัคฺราชกอนุโมทนาดวยกูหนักหฺนาแลเมีอตองจาริกนีชฺวสฺสนกัษตฺรสำริทฺธิสกเดิอนสิบสองแรมแปดคำวนัพุทฺธสิทฺธิการิย แล ฯ ฯ ฯ
(สมเด็จพระสังฆราช ก็อนุโมทนาด้วยกูหนักหนาแล เมื่อต้องจารึกนี้ ชวดนักษัตรสัมฤทธิศก เดือน 12 แรม 8 ค่ำ วันพุธ สิทธิการิยะ แล ฯ ฯ ฯ) |
จารึกนายศรีโยธาออกบวช | 2/38 | สุโขทัย | ประสาร บุญประคอง |
