+

แจกความสดใสให้กับเซลล์ในร่างกายและเจ้าไวรัสตัวร้าย ด้วยสีสันและภาพวาดลายการ์ตูน

เมื่อความสร้างสรรค์ของมนุษย์ไม่มีขีดจำกัด ศิลปินได้นำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์การแพทย์มาจำลองจุลินทรีย์ให้มีรูปแบบการ์ตูนเพื่อให้ใครก็ได้ ได้เห็น รู้ และตระหนักถึงความร้ายแรงของการแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 การเยียวยาความไม่รู้และสร้างความเพลิดเพลินให้พร้อมรับมือกับวิกฤตด้วยความคิดสร้างสรรค์จึงถือกำเนิดขึ้น

เมื่อความสร้างสรรค์ของมนุษย์ไม่มีขีดจำกัด ศิลปินได้นำข้อมูลทางวิทยาศาสตร์การแพทย์มาจำลองจุลินทรีย์ให้มีรูปแบบการ์ตูนเพื่อให้ใครก็ได้ ได้เห็น รู้ และตระหนักถึงความร้ายแรงของการแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 การเยียวยาความไม่รู้และสร้างความเพลิดเพลินให้พร้อมรับมือกับวิกฤตด้วยความคิดสร้างสรรค์จึงถือกำเนิดขึ้น

           บทความนี้จะชวนมา รีวิว” ภาพเจ้าไวรัสของผู้เชี่ยวชาญและศิลปินไปพร้อมๆ กับขบคิดต่อยอดจินตนาการ ด้วยคำถามง่ายๆ ว่ามนุษยชาติเริ่มมองเห็นพวกเชื้อโรคได้อย่างไร และการที่จุลชีพทั้งหลายมาปรากฏในวัฒนธรรมป๊อปเป็นเรื่องปกติสามัญตั้งแต่เมื่อไหร่กันนะ

เจ็บไข้จากสิ่งมองไม่เห็น แต่มี ภาพ” ช่วยให้เข้าใจ

 

           ย้อนไปในศตวรรษที่ 19 มนุษย์เริ่มรู้ว่าอาการเจ็บป่วยน่าจะเกี่ยวกับอาการพิษอะไรสักอย่างจึงได้นิยามมันว่า ไวรัส” ที่ในภาษาละตินมีความหมายว่า พิษ แต่ก็ยังเข้าใจไปว่าเป็นแบคทีเรียชนิดหนึ่ง ที่สามารถทำให้เกิด โรคระบาดในสังคมมานานแล้ว

           จนกระทั่งมีการประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนในช่วงทศวรรษที่ 19302 นับตั้งแต่การมองเห็นโครงสร้างที่ชัดขึ้นในครั้งนั้นเป็นต้นมา ไวรัสจึงค่อยถูกจัดจำแนกออกจากแบคทีเรีย นับได้ว่าการปฏิวัติวงการจุลชีววิทยาและไวรัสวิทยาครั้งนี้จะเกี่ยวข้องโดยตรงกับการที่มนุษย์ก้าวข้ามขีดจำกัดในการมองเห็น และเปลี่ยนวิถีการจับจ้องความจริงในธรรมชาติไปโดยปริยาย

           เชื้อไวรัสถูกจำลองภาพขึ้นมาจากการหักเหของแสง และทีมงานสร้างภาพด้วยการใช้เทคนิคทำสีในแบบสีผสมเท็จ (false color)

           การอธิบายไวรัสด้วยภาพเป็นเรื่องที่ทำกันอย่างเป็นปกติมากในแวดวงวิทยาศาสตร์การแพทย์และจุลชีววิทยาซึ่งจะเห็นได้จากหนังสือตำรามากมาย3

           ฉะนั้น ทันทีที่มีการรายงานพบการแพร่ระบาด นักวิจัยในห้องทดลองก็ระบุได้ว่าไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ คือต้นเหตุของการระบาดครั้งนี้

 

อนุภาคของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่กับเซลล์ในร่างกายมนุษย์จากกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน

(ที่มาภาพ: สถาบันโรคภูมิแพ้และโรคติดเชื้อแห่งชาติ (NIAID) สถาบันสุขภาพแห่งชาติของสหรัฐฯ (NIH))

 

           ภาพขยายเห็นหนามแหลมรอบพื้นผิวของไวรัส อันเป็นที่มาของความหมาย มงกุฎ’ หรือ Corona ในภาษาอังกฤษจนทำให้รู้ว่าเป็นไวรัสชนิดเดียวกันกับ เจ้าซาร์สและเมอร์ส ตัวร้ายเมื่อหลายปีก่อน แต่ต่างกันที่ จีโนมและนิวคลีโอไทด์เท่านั้นเอง4

           หลังจากนี้ ก็มีการเร่งมือวิเคราะห์ภาพอนุภาคของไวรัสชนิดนี้อย่างสุดความสามารถจากห้องทดลองทั่วโลกเพื่อหาทางรักษา

 

 

 

 

อนุภาคของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ในรูปแบบภาพวาดจำลองเพื่ออธิบายโครงสร้างทางชีววิทยา

(ที่มาภาพ: Binte altaf, 2020, Wikimedia และ Manuel Bortoletti, 2020, The Economist)

 

           ภาพก้อนเนื้อหยึกยือ มีหนามแหลม ๆ ในสีสันฉูดฉาดแบบถูกต้องตามหลักการเหล่านี้ แม้จะมีประโยชน์ทางการแพทย์อย่างมาก แต่ถึงกระนั้นในมุมมองคนทั่วไปก็ชวนขนลุกเกินไป และถ้าจะเผยแพร่ภาพที่ว่านี่เป็นภาพของคนร้ายหรือฆาตกรเหมือนในประกาศจับของตำรวจก็คงทำให้คนทั่วไปไม่อินเอาซะดื้อๆ

           ฉะนั้น งานเขียนเชิงเปรียบเทียบ หรือภาพการ์ตูนที่เสริมอรรถรสด้วยการใส่บุคคลวัต (Anthropomorphism) ลงไปให้เจ้าไวรัส ให้เป็นประธาน มีความคิด มีอารมณ์ความรู้สึก และพฤติกรรมทางสังคมที่อ้างอิงกับมนุษย์จึงเป็นอีกแนวทางที่ดี แม้ว่าจะชวนประหลาดใจไม่น้อย

 

เจ้าไวรัสตัวร้าย ฉบับการ์ตูน

 

           ไม่นานมานี้ ผู้เขียนได้มีโอกาสเห็นการ์ตูนที่สร้างการตระหนักรู้เกี่ยวกับการกักตัวในช่วงที่เชื้อโควิด-19 ระบาด ผ่านหน้า News feed ใน Facebook ผู้เขียนรู้สึกประทับใจในความคิดสร้างสรรค์ที่นำเสนอภาพการ์ตูนที่ไม่ได้นำแสดงโดยมนุษย์ แต่กลับเป็นเจ้าตัวไวรัส

           งานเหล่านี้มุ่งอธิบายภาพคอนเซปต์ง่ายๆ คือ การเริ่มต้นติดเชื้อไวรัสในระบบทางเดินหายใจเกิดขึ้นอย่างไร ภาพต้องแสดงให้เห็นว่าไวรัสกำลังยึดติดกับเซลล์ที่ไหนสักแห่งในเยื่อบุจมูกของคุณหรือในพื้นที่ของปอดของคุณ และขยายความหายนะที่มองไม่เห็น ด้วยภาพการทำสำเนาตัวเองของไวรัสที่กำลังแพร่กระจายไปทั่วร่างกายของคุณ แค่คิดก็ขนลุก