บ้านดอนเตาอิฐ


ที่ตั้ง : ม.2-4 บ้านดอนเตาอิฐ

ตำบล : ปึกเตียน

อำเภอ : ท่ายาง

จังหวัด : เพชรบุรี

พิกัด DD : 12.933198 N, 100.006395 E

เขตลุ่มน้ำหลัก : เพชรบุรี, อ่าวไทย

เขตลุ่มน้ำรอง : ลำน้ำหนองนกทอง, คลองตากบ

เส้นทางเข้าสู่แหล่ง

จากตัวเมืองเพชรบุรี ใช้ถนนเพชรเกษม (ทางหลวงหมายเลข 4) มุ่งหน้าลงทิศใต้ ผ่านแยกท่ายาง เมื่อเลยแยกท่ายางมาประมาณ3.3 กิโลเมตร เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 3499 มุ่งหน้าปึกเตียน ไปตามถนนประมาณ 10.2 กิโลเมตร ให้เลี้ยวขวาไปตามถนนอีก 1.5 กิโลเมตร จนสุดทางซึ่งเป็นสามแยก ให้เลี้ยวซ้ายไปตามถนนอีก 1.3 กิโลเมตร จะพบโรงเรียนบ้านดอนเตาอิฐ แหล่งโบราณคดีอยู่ระหว่างวัดดอนเตาอิฐ แหล่งโบราณคดีตั้งอยู่ระหว่างวัดกับโรงเรียน

ประโยชน์ทางการท่องเที่ยว

ไม่เป็นแหล่งท่องเที่ยว

การขึ้นทะเบียน

ไม่ขึ้นทะเบียน

ภูมิประเทศ

ที่ราบ

สภาพทั่วไป

ในอดีตบ้านดอนเตาอิฐเป็นที่รกร้าง จนเมื่อปี พ..2508 ได้มีชาวบ้านเข้ามาตั้งถิ่นฐานจนพัฒนาขึ้นเป็นหมู่บ้าน ปัจจุบันมีโรงเรียนและวัดดอนเตาอิฐเป็นศูนย์กลางชุมชน เนินโบราณสถานตั้งอยู่ด้านหลังโรงเรียน โดยอยู่ระหว่างโรงเรียนกับวัด มีลักษณะเป็นที่ดอนกว้างใหญ่ ขนาดประมาณ 100 ไร่ มีล้ำน้ำหนองนกทองไหลผ่านด้านทิศตะวันตก แต่ลำน้ำนี้ปัจจุบันตื้นเขินแล้ว

ความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง

5 เมตร

ทางน้ำ

ลำน้ำหนองนกทองคลองตากบ

สภาพธรณีวิทยา

ในอดีต (สมัยโฮโลซีนตอนต้น) พื้นที่บริเวณแหล่งโบราณคดีเป็นแนวชายหาดหรือแนวสันทราย ปัจจุบันเป็นที่ดอน น้ำท่วมไม่ถึง มีเนื้อที่ประมาณ 100 ไร่ ล้อมรอบด้วยที่ราบน้ำขึ้นถึงเดิม (Old tidal flat) มีลำน้ำหนองนกทองอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของแหล่ง ปัจจุบันลำน้ำนี้ตื้นเขิน ห่างออกไปทางด้านทิศใต้ มีคลองตากบที่ไหลลงสู่ทะเล ปัจจุบันบ้านดอนเตาอิฐตั้งอยู่ห่างจากชายฝั่งทะเลประมาณ 2 กิโลเมตร

ยุคทางโบราณคดี

ยุคประวัติศาสตร์

สมัย/วัฒนธรรม

สมัยทวารวดี, สมัยอยุธยา

อายุทางโบราณคดี

ราวพุทธศตวรรษที่ 12-16 เป็นต้นมา

ประวัติการศึกษา

ชื่อผู้ศึกษา : ฉัตรชัย อักษรศิลป์

ปีที่ศึกษา : พ.ศ.2533

วิธีศึกษา : สำรวจ

ผลการศึกษา :

พ.ศ.2533 ฉัตรชัย อักษรศิลป์ และคณะ สำรวจทางโบราณคดีบริเวณแหล่งโบราณคดีบ้านดอนเตาอิฐพบเนินโบราณสถานที่ก่อด้วยอิฐ เศษอิฐ เศษภาชนะดินเผา ลูกปัดหิน แท่นหินบด และกระดูกสัตว์

ชื่อผู้ศึกษา : กรมศิลปากร

ปีที่ศึกษา : พ.ศ.2536

วิธีศึกษา : สำรวจ

องค์กรร่วม / แหล่งทุน : กรมศิลปากร

ผลการศึกษา :

พ.ศ.2536 ฝ่ายวิชาการ กองโบราณคดี กรมศิลปากร สำรวจแหล่งโบราณคดีแห่งนี้อีกครั้ง ดังปรากฏในรายงานการศึกษาและการสำรวจทางโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ในวัฒนธรรมทวารวดี จังหวัดเพชรบุรี (อ้างถึงใน สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณสถานแห่งชาติที่ 1 ราชบุรี 2541: 65)

ชื่อผู้ศึกษา : กรมศิลปากร

ปีที่ศึกษา : พ.ศ.2540

วิธีศึกษา : สำรวจ

องค์กรร่วม / แหล่งทุน : กรมศิลปากร

ผลการศึกษา :

พ.ศ.2540 สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 1 ราชบุรี กรมศิลปากร สำรวจทางโบราณคดีบ้านใหม่เพิ่มเติมเนื่องในโครงการจัดทำแผนแม่บทเพื่ออนุรักษ์พัฒนาเมืองคูบัว

ประเภทของแหล่งโบราณคดี

แหล่งอยู่อาศัย

สาระสำคัญทางโบราณคดี

จากการสำรวจพบเนินโบราณสถาน โดยมีลักษณะเป็นเนินดินมีวัชพืชปกคลุม เส้นผ่าศูนย์กลางเนินประมาณ 10 เมตร สูง 1 เมตร บนเนินพบเศษอิฐกระจายอยู่ทั่วไป (ขนาดกว้าง 12 ซ.ม. หนา 6 ซ.ม.) ในเนื้ออิฐมีแกลบข้าวปนอยู่มาก

ชาวบ้านเล่าว่าเคยมีการขุดทำลายเนินแห่งนี้แล้ว (ฉัตรชัย อักษรศิลป์ และคณะ 2533 : 53) ลึกประมาณ 3 เมตร เพื่อนำอิฐไปสร้างพระอุโบสถของวัดแห่งหนึ่ง และใน พ.ศ.2530 วัดดอนเตาอิฐได้นำเอารถไถปาดบนเนิน ทำให้โบราณสถานเสียหายมาก อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านในพื้นที่เชื่อว่าเนินแห่งนี้เป็นเตาอิฐสมัยโบราณ จึงเรียกสถานที่นี้ว่า “บ้านดอนเตาอิฐ”

แต่จากการสำรวจยังไม่ทราบแน่ชัดว่าสิ่งก่อสร้างภายในเนินแห่งนี้ เป็นศาสนสถานที่ก่อด้วยอิฐหรือเป็นเตาเผาอิฐ

โบราณวัตถุที่พบจากการสำรวจ พบหนาแน่นในพื้นที่ด้านทิศตะวันตกของเนิน โบราณวัตถุบางส่วนถูกเก็บไว้ที่วัดบรรพตาวาส (สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณสถานแห่งชาติที่ ราชบุรี 2541 : 69) โบราณวัตถุที่ฉัตรชัย อักษรศิลป์ และคณะ (2533 : 53-57) สำรวจพบ มีดังนี้

1.เศษภาชนะดินเผาเนื้อดิน (Earthenware) ขึ้นรูปด้วยแป้นหมุน เนื้อค่อนข้างหยาบ มีทรายและกรวดปน พบทั้งส่วนปาก ลำตัว สัน พวย ก้น เชิง โดยเฉพาะสันพบมากและมีหลากหลายรูปแบบ ภาชนะดินเผาแบบมีสันมีการใช้อย่างแพร่หลายในชุมชนวัฒนธรรมทวารวดี การตกแต่งผิวภาชนะที่พบมีลายคดโค้งคล้ายคลื่น ลายขุดเป็นเส้นขนาน ลายก้างปลา และภาชนะขัดมัน

2.เศษภาชนะดินเผาเนื้อแกร่ง (Stoneware) เป็นชิ้นส่วนก้นภาชนะ ชิ้น ด้านนอกเป็นลายขุดเป็นร่อง คล้ายกับภาชนะดินเผาที่ผลิตจากเตาเผาบ้านบางปูน จ.สุพรรณบุรี

3.เครื่องถ้วยจีน (Chinese Porcelain) ลักษณะเป็นกระปุกเคลือบสีขาว สมัยราชวงศ์ซ้อง (พุทธศตวรรษที่ 17-18) เส้นผ่าศูนย์กลาง เซนติเมตร สูง เซนติเมตร นอกจากนี้ยังพบชิ้นส่วนเครื่องถ้วยจีนที่ผลิตจากเตาซัวโถวและเตาครัวชิง (อยู่ทางตอนใต้ของประเทศจีนปัจจุบันอายุราวพุทธศตวรรษที่ 23-24 ตรงกับสมัยอยุธยาตอนปลาย

4.ลูกปัดหินสีขาวสลับน้ำตาล ทำจากหินอาเกต ขนาดยาว เซนติเมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 1เซนติเมตร

5.จุกดินเผา หรือตราประทับ

6.แท่นหินบด ทำจากหินทราย

7.กระดูกสัตว์ ประเภทสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น กวาง วัว ช้าง

หลักฐานจากการสำรวจ สันนิษฐานว่าพื้นที่บริเวณบ้านดอนเตาอิฐน่าจะเป็นชุมชนโบราณในวัฒนธรรมทวารวดี และมีการอยู่อาศัยมาจนสมัยอยุธยา ภายในชุมชนสมัยทวารวดีปรากฏร่องรอยสิ่งก่อสร้างที่ก่อด้วยอิฐ (ยังไม่ทราบสัณฐานที่แน่ชัด)

เมื่อพิจารณาจากตำแหน่งที่ตั้งของชุมชนนี้ที่อยู่ชายฝั่งและมีทางน้ำเชื่อมต่อกับทะเล จึงสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นชุมชนชายฝั่งทะเลที่อยู่ในเส้นทางการเดินเรือเลียบชายฝั่ง มีการติดต่อกับคนต่างถิ่นและชุมชนระดับท้องถิ่น โดยเฉพาะทางเรือที่เข้ามาติดต่อค้าขายหรือแวะพักรายทาง

ผู้เรียบเรียงข้อมูล-ผู้ดูแลฐานข้อมูล

ทนงศักดิ์ เลิศพิพัฒน์วรกุล

บรรณานุกรม

 

ฉัตรชัย อักษรศิลป์ และคณะการสำรวจและศึกษาร่องรอยชุมชนโบราณสมัยทวารวดีในจังหวัดเพชรบุรีเอกสารประกอบการสัมมนาปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิต คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2533.

ฝ่ายวิชาการ กองโบราณคดีรายงานการศึกษาและสำรวจทางโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร์ในวัฒนธรรมทวารวดี จังหวัดเพชรบุรี. (เอกสารอัดสำเนา). อ้างถึงใน สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณสถานแห่งชาติที่ ราชบุรีคูบัว ความสัมพันธ์กับชุมชนทวารวดีในบริเวณใกล้เคียงกรุงเทพฯ กรมศิลปากร, 2541.

ระบบฐานข้อมูลแหล่งมรดกทางศิลปวัฒนธรรม และระบบภูมิสารสนเทศ โครงการสำรวจแหล่งมรดกทางศิลปวัฒนธรรม [Online]. Accessed 30 March 2011. Available from http://www.gis.finearts.go.th

สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณสถานแห่งชาติที่ ราชบุรีคูบัว ความสัมพันธ์กับชุมชนทวารวดีในบริเวณใกล้เคียงกรุงเทพฯ กรมศิลปากร, 2541.

สำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณสถานแห่งชาติที่ ราชบุรี. ทุ่งเศรษฐี โบราณสถานทวารวดี ชายฝั่งทะเลเพชรบุรีกรุงเทพฯ กรมศิลปากร, 2543. 

 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ภาพเกี่ยวกับแหล่งโบราณคดี